روان‌شناسان معتقدند كه انسان بطور طَبْعي اجتماعي و متمايل به انس و ارتباط با ديگران است اگر نگوييم ذاتاً اجتماعي است حداقل اين كه اين ميل به ديگران در وجود او قوي است از سوي ديگر تعادل انسان بر پاسخ گويي به نيازها و تعديل آن‌ها مبتني است. بنابراين رشد طبيعي انسان در گروِ پاسخ به اين نياز همگاني و تعديل خواسته‌هاي عمومي است و بر اثر ازدواج اين دو حاصل مي‌شود و در دو بُعد عاطفي و غريزي هيچ عاملي ويتامين ازدواج را ندارد. از ديدگاه زيست شناسان نيز غددي كه مربوط به غريزة جنسي است وقتي در خون ترشح كند يك دگرگوني عجيبي در جسم و روح جوان‌ها (دختران و پسران) پيدا مي‌شود. اين دگرگوني به اندازه‌اي واضح است كه حتّي در صورت جوان تأثير مي‌گذارد. وقتي اين غدد در خون ترشّح كرد يك تمايل عجيبي در جوان پيدا مي‌شود.[1] پس هم از بُعد روان شناختي و هم بعد زيستي انسان نيازمند به ازدواج است و با پاسخ‌گويي صحيح به نيازهايي كه ازسوي خدا در وجود انسان قرار داده شده، ايمان محقق مي‌شود.
از بُعد رفتارهاي بيروني كه نگاه مي‌كنيم ، ازدواج چندين برابر افزايش را نشان مي‌دهد . امام صادق u مي‌فرمايد: دو ركعت نماز افراد متأهل از هفتاد ركعت نماز انسان‌هاي مجرد فضيلتش بيشتر است.[2]حتي افزايش غير قابل توصيف را مي‌توان به رفتارهاي انسان متأهل نسبت داد. پيامبر گرامي اسلام r مي‌فرمايد: «دو ركعت نماز افراد متأهل داراي فضيلتي است برتر از فضيلت مرد مجردي كه تمام روزها را روزه بگيرد و شب‌ها را شب زنده‌داري كند.»[3]
از بعد رواني نيز ميان متأهل و مجرد تفاوت بسيار است. امام صادق مي‌فرمايد: «مردي به خدمت پدرم حضرت امام باقر رسيد. بابايم از او سؤال كرد آيا همسر داري؟ او گفت: نه. پدرم فرمود اگر همه‌ي دنيا را به من واگذار كنند كه شبي را مجرد سپري كنم؛ نمي پذيرم.»[4]
آرامش حضور در كنار همسر صالح به اندازه‌اي است كه همه‌ي دنيا نمي‌تواند با آن برابري كند. و براي رسيدن به قله‌هاي بلند ايمان بهترين سرمايه آرامش است و بيش از هر چيز سود توليد مي‌كند. امام صادق u فرمود: «فايده‌اي بالاتر از اين نيست كه خداوند به كسي همسر صالح عطا كند كه هرگاه او را مي‌بيند مسرور شود.»[5] پس از بعد رواني داشتن همسر شايسته بهترين سرمايه براي پيدا كردن امن و امان است.
و از بعد وصول به مقصد تفاوت به حدّي است كه پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله ـ مي‌فرمايد: بيشترين دوزخيان افراد مجردند.[6] لذا درصد تأثير تأهل به طور طبيعي بسيار بالا و چشمگير است و يك تعهّد نسبي را تضمين مي‌كند.
اما اين‌كه آيا مي‌توان با تجرد صراط مستقيم را پيمود و يا ايمان درست و كاملي داشت بايد ميان افراد عادي و افراد استثنايي تفاوت قايل شد. حفظ ايمان در قالب تجرد همانند آن است كه شناگري بخواهد برخلاف مسير حركت رودخانه شنا كند و يا كسي در محيط آكنده از ويروس و ميكروب بخواهد بدون استفاده از تسهيل كننده‌هاي بيروني به طور خودكفا با بيماري مقابله كند. چنين كاري از انسان‌هاي عادي غيرمنتظره و به شكل عادي محال است. بنابراين كسي مي‌تواند از حفظ ايمان در دوره‌ي تجرّد دفاع كند كه از نوادر روزگار باشد و با انسان‌هاي عادي فرق داشته باشد. نگاهي خاص، منشي خاص و خط‌مشي منحصر به فرد داشته باشد تا بتواند خود را حفظ كند. براي انسان‌هاي عادي سخن از ايمان خوب و كال بدون سنت ازدواج بيان آرزوهاي دور از دسترس است پس كسي كه عادي نيست و فردي استثنايي (نه به معناي عقب‌مانده، بلكه به معناي متفاوت از ساير افراد و برخورد از نيروهاي خاص كه ديگران از داشتن آن بي‌بهره‌اند) مي‌تواند سخن از رفتارهاي غير عادي به ميان آورد ولي براي افراد عادي راه‌هاي نجات همان سنّت‌هاي الهي و سنن نبوي است كه ما مي‌توانيم با تمسك به آن اهل نجات شويم. اميد كه چنين شود.موفق باشيد.
براي مطالعة بيشتر مي‌توانيد به كتاب‌هاي زير مراجعه كنيد.
1ـ ازدواج در اسلام، آيت الله مشكيني.
2ـ روان‌شناسي ازدواج، مجيد رشيدپور.
3ـ ازدواج مكتب انسان سازي، شهيد دكتر پاك نژاد.


[1]- مظاهري، حسين، اخلاق در خانه، انتشارات اخلاق، 1377، ج 1، ص 50.
[2] ـ حرّ عاملي، محمد بن الحسن، وسايل الشيعه، ج 14، انتشارات مكتبه الاسلاميه، ص 6.
[3] ـ حرّ عاملي، محمد بن الحسن، وسايل الشيعه، ج 14، انتشارات مكتبه الاسلاميه، ص 7.
[4] ـ حرّ عاملي، محمد بن الحسن، وسايل الشيعه، ج 14، انتشارات مكتبه الاسلاميه، ص 7.
[5] ـ حرّ عاملي، محمد بن الحسن، وسايل الشيعه، ج 14، انتشارات مكتبه الاسلاميه، ص 8.
[6] ـ حرّ عاملي، محمد بن الحسن، وسايل الشيعه، ج 14، انتشارات مكتبه الاسلاميه، ص 8.
( اندیشه قم )