ازدواج يكي از مراحل بسيار دقيق و حساس زندگي است مرحله‎اي كه در آن لازم است جوان را از جهت اقتصادي، شناختي، عاطفي، اجتماعي و ... كمك كرد تا بتواند دست به گزينشي صحيح بزند مرحله‎اي است كه اگر با دقت و تأمل صورت نپذيرد بجاي بهشت تفاهم، جهنم ناسازگاري را به همراه خواهد داشت براي تشويق جوانان به امر ازدواج نياز به يك بسيج همگاني داريم يعني همه افراد جامعه بايد دست به دست هم بدهند تا امر تسهيل ازدواج اتفاق بيفتد در اين نوشتار سعي شده به طور اختصار به هر كدام اشاره شود در ضمن اين بحث را از چند منظر بررسي مي‎كنيم.
1. مسئوولين: مسئوولين نظام بايد با فراهم آوردن امكانات، اعطاء وام ازدواج، تسهيل تهيه مسكن و يا اجاره ساختن فيلم و سريال مناسب، فراهم ساختن فرصت‎هاي شغلي متناسب با تجربه و تحصيل افراد جوانان را در اين امر خطير تشويق كنند از جمله كارهاي مفيدي كه مي‎توانند انجام دهند اين است كه با دعوت كارشناسان و روان شناسان در برنامه‎هاي تلويزيوني و صدا و سيما به بيان فوائد تسريع در ازدواج بپردازند و ضررهاي تأخير ازدواج (اعم از روحي، عاطفي، اجتماعي، شخصيتي و ...) را برشمارند و مردم را تشويق كنند تا از تشريفات و خرج‎هاي اضافي در اين امر كم كنند.
2. روحانيون: علماء مي‎توانند با بيان آيات و روايات مربوط به ازدواج، سنّت ائمه ـ عليه السّلام ـ در اين امر، تشويق مردم به ازدواج آسان و ... در اين امر جوانان را تشويق كنند مثلاً در اين روايات و آيات مي‎خوانيم:
الف) جوانان بدون همسر را همسر دهيد ... اگر فقير باشند خداوند با فضل و رحمت خود آنان را غني و بي‎نياز مي‎سازد.[1]
ب) پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ فرمودند همسر بگيريد كه به يقين رزق شما را زياد مي‎كند.[2]
ج) كسي كه ازدواج را از ترس فقر و ناداري ترك كند همانا به خداوند گمان بد برده است زيرا خداوند مي‎فرمايد اگر فقير باشند خداوند با فضل و رحمت خويش آنان را بي‎نياز مي‎سازد.[3]
3. باز شدن افق‎هاي جديد[4]: انسان در اثر ازدواج احساس مسؤوليت بيشتري مي‎كند و خود را مسؤول ادارة زندگي جديد و تأمين معاش و حفظ آبروي خانواده مي‎بيند بنابراين تمام ابتكار و استعدادهاي نهفته و پنهاني خود را به كار مي‎گيرد. چشمه‎هايي نو از درونش مي‎جوشد. از سويي ديگر فشارهاي جنسي. پريشاني تنهايي و احساس حقارت‎ها و كمبودها در پرتو ازدواج و قرار گرفتن در كنار همسري مهربان و همدم و دلسوز از بين مي‎رود با بيان مطالب فوق مي‎توان جوان را نسبت به امر ازدواج دلگرم كرد (رشد ابعاد شخصيت و شكوفا شدن استعدادهاي بالقوه).
4. كانون گرم خانواده: جواني كه تا به حال از كانون محبت والدين خود استفاده مي‎كرده برايش دشوار است كه يك دفعه زندگي‎اي مستقل را شروع كند او هنوز به استقلال مالي نرسيده است و گاهي فكر پرداخت مخارج زندگي، اجاره و ... او را به وحشت مي‎اندازد بهتر است والدين با هم فكري خانواده عروس شرايطي را فراهم آورند كه آنها در اوائل زندگي تحت حمايت والدين خود، زندگي جديد را شروع كنند و خانواده‎ها مثل سابق فرزند خودشان را حمايت عاطفي، مالي كنند تا زماني كه جوان بتواند شغل مناسب و مسكني در خور شأن خود پيدا كند.
5. انتخاب همسر: گاهي والدين جوان را به حال خود رها مي‎كنند مي‎گويند تو خود بزرگ شده‎اي خودت مي‎داني و خودت. اين كار از چند جهت براي جوان دشوار است يك: جوان براي شناخت تناسب همسر آينده نياز به تجربه‎هاي بزرگان دارد تا بتواند همسر هم شأن خود را بيابد دوم: او هنوز از نظر اقتصادي مستقل نشده و نياز به حمايت دارد سوم: ...
6. سنگ‎اندازي‎هاي والدين[5]: برخي از والدين بجاي اينكه مشكل را حل كنند با بهانه‎ها و اشكال تراشي‎هاي خود مانع تسريع در ازدواج مي‎شوند از جمله اين كارها مي‎توان به مهريه‎هاي سنگين، تجملات، خرج‎هاي سنگين. بهانه ادامه تحصيل و نداشتن ماشين، مسكن، و ... اشاره كرد در حالي كه اگر ازدواج از تجملات و ولخرجي‎ها به دور باشد و انتظارات والدين بيش از توان جوانان نباشد. جوانان در امر ازدواج تشويق خواهند شد.
7. بيان اجر و پاداش افرادي كه در اين راه كمك مي‎كنند:
پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي‎فرمايد: خداوند به كسي كه براي ازدواج ديگران اقدام كند براي هر قدمي كه بردارد و هر كلمه‎اي كه بگويد اجر و ثواب عبادت يك سال را كه روزها روزه‎دار باشد و شبها نماز بخواند، به او عطا مي‎فرمايد.
يا در جايي ديگر از امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي‎خوانيم: مَنْ زَوَّجَ اَعْزَباً، كان مِمَّن ينظُرُ الله اليه يوم القيامة يعني كسي كه انسان‎ بدون همسري را همسر دهد خداوند در قيامت به او نظر رحمت و لطف مي‎فرمايد.[6]
8. واقع بيني: گاهي افراد بخاطر اينكه خيلي ايده‎آل فكر مي‎كنند ازدواج خود را به تأخير مي‏‎‎اندازند آنها دنبال همسري مي‎گردند كه از هر لحاظ ايده‎ال و سرآمد باشد بايد به اين افراد گفت كه همان گونه كه شما در فضايل كامل نيستيد انسان‎هاي ديگر هم نقص‎هايي دارند و در واقع انسان هاي بدون نقص تنها معصومين ـ عليهم السلام ـ هستند پس نبايد در انتخاب وسواس زياد به خرج داد كما اينكه نبايد بي‎گدار به آب زد.
9. نظر خواهي: گاهي تأخير ازدواج به خاطر نوعي مخالفت با والدين است. اگر والدين بخواهند براي فرزندشان همسر مورد دلخواه خود را به اجبار انتخاب كنند و رضايت جوان را به صورت منطقي جلب نكنند باعث مخالفت جوان خواهند شد بجاست كه والدين با گفتگويي صميمانه و ارائه تجارب خود با زباني مهربان و دلسوزانه از فرزندان خود نظر خواهي كنند و از ازدواج‎هاي تحميلي بپرهيزند.[7]
10. راه‎هاي ديگر: از جمله كارهاي ديگري كه مي‎توان براي تشويق جوانان انجام داد عبارتند از:
الف) ايجاد دوره‎هاي آموزشي.
ب) گسترش مراكز مشاوره ازدواج و خانواده.
ج) انتشار كتاب‎هاي مناسب براي جوانان و خانواده.
د)نگارش مقالات مناسب در مجلات و روزنامه‎هاي كثيرالانتشار.
ه) و ......
11. بيان فوائد تسريع در ازداج و زيان تأخير آن:[8]
الف) حفظ و تقويت ايمان و معنويات.
ب) بهره مند شدن از دوران شيرين و با نشاط نوجواني.
ج) پاك ماندن از فسادها و انحرافات جنسي.
د) محفوظ ماندن از بيماري هاي عصبي و رواني (از نظر روانشناسي و روانپزشكي يكي از علت هاي عمده و اصلي پريشاني و عقده‎هاي رواني و اخلاقي و ضعف هاي عصبي بي همسري و فشاري جنسي و انحرفات جنسي مي باشد و از مؤثرترين و بهترين راههاي درمان اين بيماريها ازدواج با همسري مناسب است.
12. وساطت: مؤمنان بايد در معرفي افراد متدين به همديگر تلاش كنند و سعي نمايند تا افراد هر چه بيشتر در تناسب و همتايي نزديك تر شوند[9] (در سن، تحصيل، فرهنگ، دين، زيبايي، اخلاق، سياست، اجتماعي و...)چه بسا افرادي كه به خاطر عدم شناخت مورد مناسب سال ها ازدواج به تأخير مي افتند با اين كار مؤمنان هم از اجر و پاداش مربوط به وساطت در ازدواج بهره مند مي شوند و هم در ايجاد محيطي سالم و دور از فساد كمك مي كنند.
منابع كمكي:
1. جوانان و انتخاب همسر، علي اكبر مظاهري، پارسايان.
2. انتخاب همسر، آيت الله اميني، سازمان تبليغات.
3. ازدواج آسان و شيوه هاي همسرداري محمد محمدي اشتهاردي انتشارات نبوي.
4. خانواده متعادل احمد صافي، انتشارات انجمن اولياء و مربيان.


[1] . سوره نور، آيه 32.
[2] . جوان و انتخاب همسر، چاپ بيستم، 1383، انتشارات پارسايان، ص 55.
[3] . همان، ص 55.
[4] . همان، ص 57.
[5] . خانواده متعادل، احمد صافي، چاپ چهارم، 1376، انتشارات اولياء و مربيان، ص 30.
[6] . جوانان و انتخاب همسر، ص 96 و 97.
[7] . خانواده متعادل، احمد صافي، چاپ چهارم، 1376، انتشارات انجمن اولياء و مربيان، ص 40- 39. (اقباس)
[8] . جوانان و انتخاب همسر، ص 48 ـ 39 (اقتباس).
[9] . قرآن شريف نيز مي فرمايد: زنان پاك و عفيف براي مردان پاك و طيب اند و مردان پاك، شايسته زنان پاكند (سورة نور، آية 26).
( اندیشه قم )