یک چیزهایی را حتما باید نوشت، و این اصلا ربطی به این ندارد که تو نویسنده باشی یا نه. خیلی از ما طبیب نیستیم اما همین که زمستان می شود، برای خودمان نسخه لباس گرم می پیچیم. خیلی از ما ورزشکار نیستیم ولی در یک روز تعطیل پاییزی، به پارک محل می رویم و با همان گرمکن قدیمی مان، می دویم. یک بار «آقاعبدالله» مکانیک چهارراه استقلال که از حرفه ام خبر داشت، به من دفترچه ای داد و گفت: بخوان و نظر بده. پرسیدم؛ چیست؟ گفت: نوشته هایم از ماه رمضان ها و ماه محرم های ۵۵ سال عمرم است. یک جور گردآوری خاطرات روزه داری و مشکی پوشی. آدمی نیستم که زندگی نامه ام به درد کسی بخورد. اصلا بلد نیستم زندگی ام را در یک نامه کوتاه، بگو یک زندگی نامه بلند، جمع آوری کنم، لیکن یک چیزهایی را حتما باید نوشت، و این اصلا ربطی به این ندارد که تو نویسنده باشی یا نه.

***

تکنیک زندگی و تاکتیک حیات را گاه هست که یک مکانیک، صد بار بهتر از فلان معلم اخلاق و بهمان معمم خلاق، به آدمی یاد می دهد. القصه! یک بار از «آقاعبدالله» خواستم که برای ماشینم مشتری پیدا کند. یعنی که؛ «می فروشمش!» گفت: راضی هستی ازش یا نه؟ گفتم: راضی ام، اما می خواهم تبدیل به احسن کنم. گفت: تا وقتی که از چیزی راضی هستی و فعلا دارد برایت خوب کار می کند، فروشش صلاح نیست. عاقل این کار را نمی کند. وانگهی! بنز هم که بگیری، بالای ۱۲۰ تا جریمه ات می کنند. این لکنته هم همین حدود می رود!

***

دفترچه حاوی محرم نوشته ها و رمضان نوشته های «آقاعبدالله» را ورق زدم. تا ماشینم درست شود، صفحاتی را شروع کردم به خواندن. این چند خط را که تا ۳ ستاره بعد، می خوانی، یادگاری من است در یکی از صفحات این دست نوشته، و ملهم و متاثر از خطوط سرخ رنگ دفترچه آقاعبدالله؛ «ارباب، که جانم به فدایش باد، خون خداست. جان خدا، جان مخلوق، جان عالمی بسته به خون خداست. خدا به خونش غیرت دارد. خدا به خون حسین، تعصب دارد. خون خدا، فقط و فقط در رگ های حسین، جاری است؛ زمین می ریزد، اما هدر نمی رود. زمین می ریزد تا به زمین و آسمان، جان بدهد، تا دین خدا، تازه تر شود. خون حسین، دارد برای دین خدا، خوب کار می کند. عمرا خدا، خونش را بفروشد. ما حسین را نمی فروشیم. عمرا ما، حسین را بفروشیم. ما تازه آشتی کرده ایم با ارباب. قهر نبوده ایم با او، ولی انگار، تازه با حسین، آشتی کرده ایم. گمش نکرده بودیم، اما انگار، تازه پیدایش کرده ایم. تو عبدالله هستی و حسین، اباعبدالله است. خون خدا، پدر توست، یعنی پدر همه ماست. جز این نمی تواند باشد. باید همین طور باشد. خدا فرزند ندارد، اما قصه خونش فرق می کند. آدم از خون خداست. آدم از حسین است. حتی پیامبر، از حسین است. «حسین منی» بدون «انا من حسین»، مثل این است که «لا اله» را بدون «الا الله» بگویی. خدا از خونش است؛ اگر حسین از خداست، خدا هم از حسین است. مگر می شود خدا را بدون خونش قبول داشت؟! ممکن نیست».

***

در چشمانم اشک جمع شده بود. به «آقاعبدالله» گفتم: جا نشد این را بنویسم، اما خانه خدا هم از خانه حسین است. کعبه از کربلاست، و الا این همه سال، مشکی پوش کیست؟! «آقاعبدالله» خندید و به به کنان گفت: «این حسین کیست که عالم همه دیوانه اوست، این چه شمعی است که جان ها، همه پروانه اوست».

*** *** ***

محرم برای من، یعنی نسل من، از فصل تابستان شروع شد. کوچه ما ۲ تا هیئت داشت. یکی تکیه بزاز محل مان بود، یکی هم تکیه اردبیلی ها، یعنی همسایه رو به رویی، طاووس خانوم اینا، که مراسم تشت گذاری شان، دل می برد و حسین را «حوسین» صدا می زدند. این هیئت، دسته مسته توی کارش نبود، اما روز تاسوعا گاو می کشتند و گوشتش را می دادند همسایه ها. روز عاشورا هم قمه می زدند. شنیده ام چند سالی است که اغلب شان قمه را غلاف کرده اند، الا آنهایی که یواشکی! تا مثلا چهره دین خراب نشود و از این حرفها. من با اینکه رگی ترکی دارم، اما ترکی، آنهم به لهجه اردبیلی برایم سنگین بود. روضه های این هیئت را نمی فهمیدم، اما نمی دانم چرا وقتی که می خواندند، وقتی که محکم سینه می زدند، وقتی که حوسین، حوسین، می کردند، کودکانه ترین اشک هایم را درمی آوردند. اردبیلی های محله ما اما عشق شان ابالفضل بود. از آنهایی بودند که هنگام بستن مغازه، دکان را به خدا می سپردند و خدا را به دستان بریده عباس!! البته نه به این غلوی که من نوشتم. مراقب شرک و این حرفها بودند لابد. شوهر طاووس خانم که همان زمان به رحمت خدا رفت و الان اسمش یادم نیست، پیرمرد تنومندی بود که یک بار به خود من گفت: «عباس، مقام خدا را نزد ما، پایین تر نبرده، بالاتر برده. خدا حتما احد و واحد است که توانسته عباس را بیافریند. چه بدانیم که نمی دانیم چگونه بخوانیم عباس را». من اما از آنجا که عاشق دسته بودم، بیشتر می رفتم هیئت بزاز محل. این هیئت، از شب ششم محرم، راه می افتاد در خیابان و یک شب بعد، با گهواره، راهپیمایی می کرد. گهواره ای که ملت، نذورات شان را سنجاق می کردند به پارچه سبزش. دسته ما، علم نداشت. نه اینکه علم را مال مسیحی ها بداند، پول خریدش را نداشت! من عاشق کتل بودم. دسته ما ۲ تا کتل داشت که آن اوایل به من نمی دادند. می گفتند؛ سنت کم است برای بلند کردن کتل. یک بار قبل از شروع حرکت دسته، رفتم و به حضرت بزاز که ایشان هم دست بر قضا آقاعبدالله بود، یک خواب دروغکی تعریف کردم که مثلا امشب اگر کتل را به من بدهید، تعبیر می شود خوابم!! لاکردار نمی دانم چه جوری از چشمانم فهمید که دارم خالی می بندم! گفت: این حرف ها لازم نیست، بیا برویم انباری، اگر توانستی ۵ دقیقه کتل را سرپا نگه داری، یکی از کتل ها مال تو. رفتیم انباری. چوب کتل، قطور بود، خیلی بزرگ تر از پنجه های کوچکم، اما نگهش داشتم. همین که ۵ دقیقه تمام شد، آقاعبدالله گفت: این مال تو. پارچه کتل را بوسیدم و برش داشتم و رفتم. آقاعبدالله گفت: کجا می روی؟ گفتم: می برمش خانه، تمرین کنم برای دسته امشب. گفت: پس مواظبش باش. با کتل رفتم خانه. همه اش توی این فکر بودم که از بین علی بهادر و میثم شیشه بر، آقاعبدالله قید کدام شان را می زند! هر ۲ از صمیمی ترین دوستانم بودند، اما خب! حتما یکی شان باید از دست من ناراحت می شد. در خانه و حین تمرین برداشتن کتل، قصه را با مادربزرگ که آن روز، خانه ما بودند، در میان گذاشتم. گفت: این پول را ببر بده آقاعبدالله، بگو یک کتل دیگر برای هیئت بخرند. از خوشحالی بال درآوردم. دم اذان با آقاعبدالله رفتیم چند کوچه آن طرف تر و یک کتل جدید خریدیم. حالا دسته ما ۳ تا کتل خوشگل داشت. مانده بودم این کتل جدید را بردارم یا همان که باهاش تمرین کرده بودم. همان را برداشتم؛ یکی اینکه برایم خوش یمن بود، یکی اینکه بوسیده بودمش، یکی اینکه توی خانه روی چوبش نوشته بودم؛ حسین! یعنی که مال خودمه!! علامت هم داره!! آی که چه پزی دادم آن شب با کتل. البته شب، هر ۲ دستم تاول زد؛ همان جایی که محل اتصال انگشت دست به کف دست است. تاول ها را به مادربزرگ که هنوز هم «عزیز» صدایش می زنم، نشان دادم. گفت: داری مرد می شی! ما چند سال بعد رفتیم از آن محل، اما خداوکیلی دلم را در جنوب شهر، جا گذاشتم. تا چند سال اول، محرم ها برمی گشتم به هیئت بزاز، و کتل را دست می گرفتم تا اینکه سنم از این حرف ها گذشت و جایم را یعنی کتلم را دادم به نسل بعد. پارسال محرم، وقتی که قوه قضائیه با بستن وبلاگم، دلم را شکست، بهترین کاری که می شد برای آرام کردن خودم انجام دهم، رفتن به محله قدیمی مان بود. شب علی اصغر بود که رفتم. چقدر آقاعبدالله پیر شده بود. چقدر محله عوض شده بود، اما دسته همان دسته بود. دسته که راه افتاد، گشتم دنبال کتل رویایی. دست پسربچه ای بود. به او گفتم: می شه بدی یه لحظه چوبش رو ببینم. گفت: بیا! علامتی که روی چوبش گذاشته بودم، هنوز بود. «حسین» هنوز بود. گفتم: کنارت راه می روم، هر کجا خسته شدی، بده من. گفت: اصلا بیا! من امشب می خواهم زنجیر بزنم. زنجیر برنجی! کتل محبوب را دستم گرفتم. تا به حال هیچ وقت در زندگی ام، اینقدر لذت نبرده بودم، اما انگار، کتل هم با من قد کشیده بود. انگار سنگین تر از قبل شده بود. بعد از دسته، باز هم دستم تاول زد.

***

یکی از نمادهای محرم ایرانی، از نوع کودکی اش، قصه زنجیر است. زنجیر معمولی که البته قیمتی نداشت، اما زنجیر برنجی، اگر طلایی هم بود، دیگر معرکه بود. نه لباس را خراب می کرد و نه بد روی شانه می نشست. محرم یکی از سال های کودکی، رفتم و از بازار، زنجیر گران قیمتی خریدم که پزش را به این و آن بدهم. خیلی خوش دست بود، اما راستش با همه خوش دستی، گند زده بود به هارمونی ساده زنجیرهای دسته. گاهی کتل را می دادم به این و آن و می رفتم وسطای دسته و زنجیر می زدم. بعد هم که برمی گشتم کتل را بگیرم، دسته زنجیر را فرو می کردم در جیب شلوارم. یک بار، همان کسی که کتل را امانت به او داده بودم، از من خواست زنجیرم را بدهم به او. ندادم. گفتم: مال خودمه! خودم خریدمش! عذاب وجدان این کار، هنوز هم ولم نمی کند. خیلی ناجور، زدم توی ذوقش. تا چند وقت داشتم در همان عالم کودکی، کلنجار می رفتم با خودم که آیا زنجیر برای من است، یا من برای زنجیر؟! دیدم که زنجیر، دست مرا بسته است. عین زنجیری که بر پای یک زندانی می بندند. اینها را می دانستم، اما باز هم دلم نمی آمد که از زنجیر بگذرم. چند بار خواستم که زنجیر را بدهم آقاعبدالله، اما وسط راه، پشیمان می شدم و وسوسه شیطان را جور دیگری برای خودم تحلیل می کردم که به نفعم باشد. تا اینکه یک بار، هنگام کتل بلند کردن، زنجیر، از جیبم افتاد روی پل آهنی وسط خیابان و از لای شکاف پل، سر خورد و رفت توی جوی. دستم را از لای شکاف پل، رد کردم که دیدم به زنجیر نمی رسد. هوا هم تاریک بود. دسته هم داشت می رفت. این بار، زور بیشتری زدم تا بلکه دستم به زنجیر برسد، اما دستم به زنجیر نرسید که هیچ، دستم گیر کرد لای شکاف پل و بیرون نیامد که نیامد! همان دوستی که زنجیرم را به او نداده بودم، متوجه قصه شد و از زیر پل، به آن بزرگی، رفت داخل جوی آب و زنجیر را درآورد. بنده خدا بوی لجن گرفته بود. محسن، زنجیر مرا درآورد، اما دست من هنوز گیر کرده بود! محسن گفت: حالا جون می ده، جلوی چشمت زنجیر بزنم واسه امام حسین، تو هم که گیر کردی اینجا، کاری نمی تونی بکنی!! و این را که گفت، شروع کرد زنجیر زدن!! محسن بی معرفت ناقلا داشت جلوی من بدبخت، زنجیر می زد و خدا هم البته داشت مرا ادب می کرد!! تا آتش نشانی برسد و نجاتم دهد، فکر کنم ۳ ساعت طول کشید. آن شب، شب عاشورا بود. شب عاشورا حتی دل بستن به خیمه حسین هم خطاست. فقط باید دل به خون خدا ببندی.

*** *** *** *** *** ***

نمی شود از «حسین» چیزی نوشت، اما از «عباس» یاد نکرد. نسبت حسین با عباس، نسبت محمد است با علی. اگر رسالت محمد، جز با ابلاغ ولایت علی کامل نمی شد، شهادت حسین هم جز با اعلام جانبازی ابالفضل، کامل نمی شد. غدیر خم عباس، کنار علقمه بود. آنجا که دستش بالا رفت، اما آبی ننوشید. آنجا که آب به عباس رسیده بود، نه عباس به آب… و آنجا که حسین هم مثل جدش در غدیر، دست علمدارش را بالا برد، اما دستی که در بدن نبود. دستی که از بدن افتاده بود. یادش به خیر! روزگار کودکی فکر می کردم حضرت عباس، در روز تاسوعا به شهادت رسیده است! حسین، مدینه عشق است و عباس، باب این شهر. عاشورا، شهر شهادت است و جز تاسوعا، دروازه ای ندارد. قبل از آنکه حسین، شهادت نامه ات را امضا کند، عباس باید ولایت نامه ات را مهر کند. عباس، امام نیست، اما امامی هم نیست که بر دستان ابالفضل، بوسه نزده باشد. اول امامی که بر آستان این ۲ دست بوسه زد، حیدر کرار بود، اما روضه عباس، بیشتر ناظر بر «عمو جان» بچه هاست. عبدالله و قاسم، فرزندان امام حسن، زودتر از عمو جان شان، امام حسین، به شهادت رسیدند. شرمندگی ای در کار نبود. اهلا من العسل را نوشیده بودند. شرمنده عمو نبودند. هنوز حسین بود، اما صحنه ای از کربلا، برادرزاده ها، شرمنده عمو جان شان شدند. عمو جانی که لب به آب نزد. عمو جانی که صف دشمن را شکافته بود و به آب رسیده بود، اما دستی بر بدن نداشت که مشک را به برادرزاده ها برساند. در غدیر کربلا، هر ۲ دست بریده عباس، دست حسین بود… و خدا، شهادت نامه حسین را، حسینی را که خود شهادت نامه امضا می کند، با همین ۲ دست، امضا کرد. اگر خون حسین، خون خداست، دستان ابالفضل هم دست خداست، گره گشاست، اما «عمو جونم! تا تو بودی، سر و سامونی داشتیم، تا تو رفتی، دل پر خونی داشتیم، ای اهل عالم! بدونین، عمویی دارم، نمی دونین که چقدر مهربونه، قامتش تا کهکشونه، نگاهش رنگین کمونه، توی چشمای قشنگش، هزار هزار آسمونه، مهربونه، مهربونه، وقتی شبها خواب ندارم، روی شونه اش سر می زارم، تا که خوابم ببره، تو گوشم، آروم آروم، شعر محبت می خونه، وای که چقدر، عمو جونم مهربونه، شونه هاش، بالاتر از هر چی بلندی روی زمینه، عمو جونم، می گه؛ ای فرشته روی زمین، راه نرو، خسته می شی، روی شونه هام بشین، روی دوش عمو جونت، همه دنیا رو ببین، از تو چشماش می خونم که چقدر دوستم داره، از تو چشمام می خونه که چقدر دوستش دارم، اگه من تب بکنم، تاب نداره، اگه خار تو پام بره، خواب نداره، فکر می کنم عمو جونم، اگر که با ما نباشه، خدا اون روز رو نیاره، هر چی ازش می ترسیدم، خدایا اومد به سرم، عمو جون رفت آب بیاره، خبرش اومد به حرم، عمو جونم! با تو دنیامون قشنگه، عمو جونم! بی تو دلها تنگ تنگه، عمو جونم! با تو مثل غنچه بودم، عمو جونم! بی تو یک یاس کبودم، عمو جونم! تا تو بودی، غم نیومد، عمو جونم! تا تو رفتی، ماتم اومد، عمو جونم! تا تو بودی، دشمنامون می ترسیدن، تا تو رفتی، چشم تو رو دور می دیدن، ماها گریون و، اونا می خندیدن، عمو جونم! تا تو بودی، چاره داشتیم، کی لباس پاره داشتیم، تو که رفتی، ما همه بیچاره شدیم، دنبال زینب، همه آواره شدیم، بی گوش و گوشواره شدیم، عمو جونم! تا تو بودی، غم نداشتیم، تو رو داشتیم، مثل بابا، دیگه چیزی کم نداشتیم، تو که رفتی، سر به صحراها گذاشتیم، پابرهنه، روی خارا پا گذاشتیم، عمو جونم! چرا از داغت نمردم، عمو جونم! به خدا من آب نخوردم، عمو جونم! بی تو دل، سامون نداره، عمو جونم! بی تو زینب، جون نداره».

***

راستی، عمو جونم! دسته کودکی ما متوسل بود به دستان تو. یادت هست؟! یادت هست که به عشق خودت، فقط خودت، می گفتیم؛ «ای اهل حرم، میر و علمدار نیامد…». عمو جونم! اگر امام زمان هم به شما «عمو جان» می گوید؛ پس خوش به حال ما. اگر شعار ما این است که «ابالفضل علمدار، خامنه ای نگهدار»، پس خوش به حال ما. اگر دست خدا بر سر ماست، خوش به حال ما. ما با شما عالمی داریم آقای تاسوعا. در آستین ظهور، خواهیم دید دست خدا را. در آن آستان رویایی، ما یک بوسه بدهکاریم.

روزنامه وطن امروز/ ۱۲ آذر ۱۳۹۰