قبل از معرفي آخرين جنگنده توليد شده بر پايه ي F-4، به خلاصه اي از پيشينه ي جنگنده ي F-4 ملقب به فانتوم2 مي پردازيم.
اف4 جنگنده ي است بي نظير، که به جز ايالات متحده، در همه ي کشورهاي دارنده اش، هنوز در خدمت باقي مانده است.
اف4 فانتوم2 يك جنگندهي دو موتور، با ماموريت شكاري - بمبافكن و انجام عمليات در هرگونه آب و هوايي ميباشد.
اين جنگنده از عهدهي سه ماموريت به خوبي برميآيد:
1) ايجاد برتري هوايي (air superiority)
2) ايجاد سپر دفاعي (interdiction)
3) پشتيباني هوايي نزديك (close air support)
اف4
در جريان جنگ ويتنام به خوبي از پس اين ماموريتها برآمد و پس از ورود به
خدمت، جايگزين بسيار شايستهاي براي جنگندهي مشكلساز F-104 بود.
اولين
پرواز اف4 به تاريخ مي 1958 انجام شد و به سال 1961 به طور رسمي وارد
ناوگان نيروي دريايي ايالات متحده شد. سپس نوبت نيروي هوايي ايالات متحده
بود كه اين جنگنده را براي ماموريت پشتيباني هوايي نزديك، عمليات ضربتي و
ايجاد برتري هوايي مورد ارزيابي قرار دهد.
به
سال 1962، اولين نمونهي مناسب نيروي هوايي توسعه يافته و ساخته شد.
جنگندهي فانتوم2 اي كه براي نيروي هوايي ساخته شد با نام F-4C، اولين
پروازش را به تاريخ 27 مي 1963 انجام داد و تحويل اولين سري از جنگندههاي
سفارش داده شده براي نيروي هوايي، از تاريخ نوامبر 1963 آغاز گشت.
ميزان
بارگذاري مهمات براي عمليات زميني (air-to-ground) اف4 به طرز حيرتآوري
زياد بود و ميتوانست دو برابر بمبافكن B-17 (متعلق به جنگ جهاني دوم)
جنگافزار حمل نمايد.
اف4 هاي نيروي هوايي، عمليات شناسايي نيز
انجام ميدادند. همچنين عمليات ديگري با نام "Wild Weasel" بر ضد يگانهاي
پدافند موشكي زمين به هوا صورت ميگرفت.
شاه فقيد ايران، پس از
پروازي كه به تاريخ 1965 با يك فروند F-4D انجام داد به خريد اين جنگنده
علاقمند شد و تا سال 1979 تعداد 197 فروند F-4D/E به نيروي هوايي بسيار
قدرتمند شاهنشاهي ايران تحويل شدند. آنها (خلبانان ايراني) توان بسيار
خوبي در پرواز با اف4 داشتند و بسياري از آنان نظير كلنل فكوري در جنگ
ويتنام نيز با اف4 پرواز رزمي – آموزشي خود را به انجام رساندند. ولي
توليد جنگندهي فانتوم2 با وقوع انفلاب و لغو قرارداد خريد ايران به سال
1979، براي هميشه متوقف شد. حدود 5000 فروند تا آن تاريخ ساخته شده بود كه
2600 فروند از آنها براي نيروي هوايي ايالات متحده و 1200 فروند نيز براي
نيروي دريايي و مابقي براي كشورهاي خارجي دوست يعني: ايران، اسرائيل،
يونان، اسپانيا، تركيه، كره جنوبي، آلمان غربي، استراليا، ژاپن و انگلستان
بود.
اف4، جنگندهاي بود كه هر روز دهها پرواز جنگي در ويتنام انجام
ميداد و با موشكهاي دوربرد اسپارو، به كابوسي براي خلبانان ويتنامي مبدل
شده بودند.
آخرين نمونهي تكامل يافتهي اف4، يعني F-4G، اكنون در
نيروي هوايي ايالات متحده مشغول به خدمت ميباشد و بقيه مدلها از رده
عمليات خارج شدهاند هرچند تمامي كشورهاي خارجي دارندهي اف4، هنوز از آن
استفاده ميكنند.
جنگندهي F-4C اولين پروازش براي نيروي هوايي را
به تاريخ مي 1963 انجام داد و گارد ملي دفاع هوايي ايالات متحده، به طور
رسمي، از تاريخ ژانويه 1972، استفاده از F-4C را آغاز نمود. نيروي هوايي
ايالات متحده، اولين جنگندهي اف4 را به تاريخ ژوئن 1978 از خدمت خارج كرد.
F-4G
مدل
F-4D با انجام پارهاي تغييرات و بهسازيها گسترده بر روي مدل C، نظير
استفاده از آويونيك پيشرفته كه باعث افزايش دقت در هدفگيري اهداف و
استفادهي بهتر از جنگافزارها ميشد، براي اولين بار به تاريخ مارس 1966
به نيروي هوايي تحويل شد. اين جنگندهها نيز به سال 1977 در گارد ملي دفاع
هوايي و به سال 1980 نيز در كل نيروي هوايي ايالات متحده، از رده خدمت
خارج شدند.
اولين جنگندهي F-4E به تاريخ اكتبر 1967 به نيروي
هوايي ايالات متحده تحويل شد. همچنين گارد ملي دفاع هوايي نيز اولين F-4E
را به سال 1985 به خدمت گرفت. اولين كشوري كه F-4E را در يگان دفاع هوايي
به خدمت گرفت ايران و به سال 1974 بود. شاه ايران، پس از پرواز با اين
جنگنده، دستور خريد آن را براي IIAF (نيروي هوايي سلطنتي ايران) صادر
نمود. نيروي هوايي ايالات متحده، F-4E را به سال 1987 از رده خدمت خارج
نمود.
F-4E جنگندهاي بود با مخزن سوخت داخلي اضافي، با لبهي
حملهي اصلاح شده جهت افزايش مانورپذيري و كاهش برا، موتور بهبود يافته با
قدرت بيشتر و مصرف سوخت كمتر نسبت به مدلهاي C و D، مسلسل 20 ميليمتري
داخلي با سيستم كنترل آتش بسيار دقيق.
در سال 1973، جنگندهي F-4E
به سيستم شناسايي اهداف بسيار دقيق و خارج از ديد بصري خلبان مجهز شد كه
اجازه ميداد اهداف هوايي يا زميني را در فواصل بسيار دور، مورد شناسايي
قرار داده و به آنها حمله كند. اين سيستم به يك دوربين با لنزهاي قوي و
زوم كننده و يك نمايشگر تلويزيوني مجهز بود كه قدرت شناسايي بسيار دقيق
اهداف هوايي يا زميني را به خلبان اف4 ميبخشيد. ضمن اينكه به سيستم
پيشرفتهي ديگري به نام Pave Tack مجهز بود كه به اف4 اجازه ميداد در شب
يا روز يا هر نوع آب و هوايي قادر به كشف و انهدام اهدافش باشد.
به
وسيلهي Pave Tack خلبان اف4 ميتواند اهداف زميني را شناسايي و علامت
گذاري كرده و به وسيلهي بمبهاي هدايت شوندهي ليزري يا موشكهاي هدايت
شوندهي راديويي – تلويزيوني مثل «ماوريك» به آنها حمله كند.
تغيير
ديگري كه در مدل E نسبت به مدلهاي قبل انجام گرفت نصب يك كامپيوتر
ديجيتالي براي رهگيري بود كه وظيفهاش انجام محاسبات لازم جهت شليك به
موقع موشكهاي هوا به هواي AIM-9 (سايدوايندر) و AIM-7 (اسپارو) بود.
همچنين بر روي مدلهاي F-4E و F-4G سيستم ناوبري ديجيتال ARN-101 به جاي
مدل قديمي ناوبري اينرسيايي LN-12 نصب شد.
با معرفي مدل جديدتر اف4
(F-4G)، توانايي حمل جنگافزارهاي جديدتر براي اف4 فراهم گشت. در اين مدل
جديد، ماموريت اف4 منحصر به از كار انداختن سيستمهاي دفاع هوايي دشمن شده
بود. اين جنگندهها نيز پس از شركت در مانور 90 روزه Operation Provide
Comfort، در تاريخ 15 دسامبر 1995، به اسكادران شماره 190 گارد ملي دفاع
هوايي آيداهو (Idaho) تحويل داده شده و به جهت تعمير و بازرسي فني به مركز
تعمير و بازيابي هوافضا منتقل گشتند و از آنجا نيز به محوطهي پايگاه
هوايي ديويس در آريزونا منتقل شده و نگهداري ميشوند.
منبع:aerospacetalk.ir
ادامه مطلب