مديريت بهينهسازي مصرف انرژي در بخش ساختمان در ابتداي سال 1380، با توجه به سهم بالاي اين بخش در مصرف انرژي كشور، در شركت بهينهسازي مصرف سوخت تشكيل گرديد. بررسيهاي صورت گرفته در سال 1379 بيانگر اين واقعيت بود که بخش خانگی با مصرف بیش از 40 درصد از کل انرژی مصرفی کشور، بالاترین سهم را در میان سایر بخشهای اقتصادی به خود اختصاص داده، که از این میان بیشترین میزان مصرف مربوط به گاز طبیعی و بیشترین ارزش انرژی مصرفی مربوط به نفت سفید بوده است.
مقايسه مصرف انرژي بين ساختمانهاي كشور با مقدار متناظر آن در كشورهاي توسعه يافته، گوياي فاصله زياد اين دو مقدار بود كه اين تفاوت تجديد نظر اصولي در سياستهاي مصرف انرژي در بخش ساختمان را ضروري ميساخت. هر چند به دليل پايين بودن بهاي انرژي در كشور، مصرف كنندگان هزينه گزافي را نميپردازند، اما با در نظر گرفتن اين نكته كه يارانه انرژي از سوي دولت پرداخت ميشود به راحتي ميتوان دريافت كه صرفهجويي در مصرف انرژي از ديد كلان و ملي چه فوايدي به همراه خواهد داشت. بر اين اساس ماموريتهاي بخش ساختمان و مسكن در سالهاي 89 - 1385 به استناد ماده 20 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران به شرح زير است:
تهيه و تدوين معيارها و مشخصات فني مرتبط با مصرف انرژي در تجهيزات، فرآيندها و سيستمهاي مصرفكننده انرژي
تدوين مقررات و ضوابط مربوط به رعايت استانداردهاي مصرف انرژي در طراحي و ساخت ساختمانها در بخش دولتي و غير دولتي
تدوين و اجراي معيارهاي مصرف انرژي در ساختمان جهت كاهش انرژي مصرفي سرمايش و گرمايشي
تدوين معيارهاي طراحي و اجراي تاسيسات و توليد تجهيزات و مصالح مورد استفاده در بخش ساختمان
تدوين، ارتقا و اعمال معيارهاي مصرف انرژي در بخش ساختمان
تدوين و پيادهسازي معيارهاي مصرف انرژي در محصولات انرژي بر از طريق برچسب انرژي
احداث، راهاندازي و تجهيز آزمايشگاه انرژي به منظور انجام فعاليتهاي بازرسي و نظارت جهت حصول رعايت معيارها و مشخصات فني تجهيزات توليدي و يا وارداتي
احداث و راهاندازي آزمايشگاههاي انرژي در جهت ارتقاي كيفيت توليد مصالح ساختماني
تنظيم و اجراي روشهاي تشويقي در مورد ساختمانهاي موجود به منظور اعمال استانداردهاي مصرف انرژي
اعمال سياستهاي افزايش قيمت انرژي در ساختمانها در صورت عدم رعايت معيارها، ضوابط و آيين نامههاي انرژي
مميزي انرژي و اجراي اقدامات بهينهسازي در ساختمان
ايجاد، تقويت و توسعه شركتهاي خدمات انرژي در بخش خصوصي
همكاري با موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران جهت تدوين، ارتقا و اعمال استانداردهاي انرژي
همكاري با وزارت مسكن جهت بازنگري و نظارت بر اجراي مبحث 19 مقررات ملي ساختمان و اعمال قوانين انرژي در ساختمان
همکاري با سازمانهاي دولتي و غير دولتي و تعامل و توافق با ارگانهاي ذيربط در زمينه بهرهوري انرژي
شناسايي پتانسيل صرفهجويي سيستمهاي نوين و ارائه الگوهاي متناسب با جامعه
توسعه استفاده از سيستمها و فن آوريهاي نوين جهت بهينهسازي مصرف سوخت در بخش ساختمان
گستـرش استفـاده از انرژيهاي تجديد پذير و جايگزيني آن با سوختهاي فسيلي
حمايت از احداث و راهاندازي خط توليد مصالح و تجهيزات پربازده
حمايت از تحقيقات علمي و كاربردي و توسعه تكنولوژيهاي كارآمد در زمينه انرژي
آموزش تخصصي و عمومي در زمينه بهينهسازي انرژي در ساختمان
آگاهسازي، اطلاع رساني و فرهنگسازي در زمينه بهينهسازي مصرف انرژي در ساختمان
كليه فعاليتهاي بخش ساختمان شركت بهينهسازي مصرف سوخت با هدف بهينهسازي مصرف سوخت در ساختمان به 3 بخش زير انجام ميشود:
1 - بهينهسازي مصرف انرژي در ساختمان:
مبحث19مقررات ملي ساختمان در سال1370 به تصويب هيات محترم وزيران رسيد و اجراي آن در ساختمانهاي كشور الزامي گرديد. اين مبحث چندين بار بازنگري گرديده كه آخرين آن در سال1381 بوده و بعد از بازنگري چاپ و به كليه ارگانهاي كشوري ابلاغ گرديده است. مطابق اين مبحث انجام موارد زير در ساختمانها ضروري است.
عايقكاري ديوارهاي خارجي ساختمان
نصب پنجرههاي دوجداره با قابهاي فلزي ترمالبريك، چوبي و يا PVC استاندارد
عايقكاري كانالهاي هوا، لولههاي تاسيسات و سيستم توليد آبگرم
نصب سيستمهاي كنترل كننده موضعي نظير شيرهاي ترموستاتيك بر روي رادياتورها
نصب سيستمهاي كنترل مركزي هوشمند و مجهز به سنسور اندازهگيري دماي هواي محيط
1-1 - ساختمانهاي جديد (رعايت مبحث 19 مقررات ملي ساختمان)
اطلاعرساني و فرهنگسازي عمومي
تهيه و پخش برنامههاي طنز چند دقيقهاي براي كودكان در زمينه انرژي
توليد و پخش برنامههاي تلويزيوني با محتواي آموزشي براي دانشآموزان
چاپ و توزيع مجموعه كتابهاي داستان با محتواي انرژي براي دانش آموزان
چاپ و توزيع مجموعه كتابهاي كمك آموزشي براي دانشآموزان
تهيه و پخش فيلمهاي علمي و تخصصي براي دانشگاهيان
چاپ و توزيع كاتالوگهاي تخصصي
ترجمه و تاليف، چاپ و توزيع كتابهاي تخصصي
اطلاع رساني عمومي در زمينه اجراي مبحث 19 مقررات ملي ساختمان از طريق روزنامهها، راديو و تلويزيون
برگزاري همايشها و سمينارهاي تخصصي
شركت در نمايشگاههاي مرتبط
طراحي و راهاندازي سايت الكترونيكي مبحث 19 مقررات ملي ساختمان
ايجاد نمايشگاه دائمي مصالح و تجهيزات بهينهسازي در شهرداريهاي كشور
آموزش (متخصصين، مهندسان، تكنسينها، كارگران)
آموزش بيش از 7000 نفر از مهندسين
برگزاري دورههاي آموزش تخصصي در زمينه انرژي براي محققان و متخصصين
بازنگري كتابهاي درسي دوره ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان با رويكرد بهينهسازي مصرف انرژي
ايجاد رشتههاي دانشگاهي در مقطع كارشناسي و كارشناسي ارشد با رويكرد انرژي
برگزاري دورههاي آموزش عملي براي تكنسينها و مجريان ساختمان
ايجاد رشته انرژي با همكاري سازمان فني و حرفهاي در مقطع كارداني
ايجاد دورههاي الكترونيكي آموزش مبحث 19 مقررات ملي ساختمان
راهاندازي سايت تخصصي مبحث 19 مقررات ملي ساختمان جهت تعامل شهرداريها، مهندسان، انبوهسازان www.m19.ir
تهيه، تدوين و اجراي قوانين، مقررات، دستورالعملها و رويهها
تهيه و انتشار جزئيات عايقكاري
تهيه و انتشار نرمافزار چك ليست انرژي
تدوين بيش از 130 استاندارد مصالح ساختماني (عايق، شيشه، مصالح ساختماني جديد، بتن سبك و...)
پيگيري اجراي مبحث 19 مقررات ملي ساختمان در بخش دولتي و خصوصي و تهيه رويههاي لازم
پيگيري جهت بازنگري مبحث 19 مقررات ملي ساختمان
پيگيري جهت ابلاغ اجباري بودن مبحث 19 مقررات ملي ساختمان در ارتقاي اعضاي نظام مهندسي
تهيه راهنماي مبحث 19 مقررات ملي ساختمان در بخشهاي مختلف
اعطاي كمك بلاعوض جهت اجراي مبحث 19 مقررات ملي ساختمان
حمايت از طرحهاي انبوهسازان و تعاونيهاي مسكن جهت رعايت مبحث 19 مقررات ملي ساختمان
حمايت از توزيع و اجراي محصولات مرتبط با بهينهسازي مصرف انرژي در كشور
حمايت از احداث ساختمانهاي نمونه در هر شهر جهت الگوسازي اجراي مبحث 19
حمايت از راهاندازي دفتر بهينهسازي در شهرداريهاي كشور
حمايت از توليدكنندگان مصالح نوين ساختماني و عايقهاي حرارتي (35 كارخانه توليد شيشه دوجداره، قابهاي پنجره upvc آلومينيوم ترمال برك، عايق حرارتي و...)
ايجاد و راهاندازي آزمايشگاههاي تخصصي (8 مورد تاسيس آزمايشگاه تخصصي مصالح ساختماني و 8 مورد تاسيس آزمايشگاه انرژي در دانشگاههاي سراسر كشور)
2-1 - ساختمانهاي موجود (مميزي انرژي و بررسي مصرف انرژي)
اطلاعرساني و فرهنگسازي عمومي
آموزش و ايجاد شركتهاي مميزي انرژي در كشور
تهيه، تدوين و اجراي قوانين، مقررات، دستورالعملها و رويهها
اعطاي كمك بلاعوض جهت مميزي انرژي و بهينهسازي ساختمانهاي موجود
2 - بهينهسازي مصرف انرژي در تاسيسات و تجهيزات خانگي
اطلاعرساني و فرهنگسازي عمومي
تهيه، تدوين و اجراي استانداردها و توسعه برچسب انرژي محصولات (11 مورد استاندارد بخاري، مشعل، آبگرمكن، رادياتور، شير ترموستاتيك و...)
ايجاد و راهاندازي آزمايشگاههاي تخصصي انرژي
حمايت از توليدكنندگان محصولات پر بازده (بخاري گازي راندمان بالا، بخاري نفتي راندمان بالا، آبگرمكن گازي كم مصرف، شير ترموستاتيك رادياتور، سيستم كنترل هوشمند موتورخانه و...)
3 - استفاده از انرژيهاي جايگزين
اطلاعرساني و فرهنگسازي عمومي
اعطاي كمك بلاعوض جهت توسعه بهرهبرداري از آبگرمكنهاي خورشيدي (توليد و نصب بيش از 16.000 سيستم خانگي و بيش از 550 سيستم عمومي)
ايجاد و راهاندازي آزمايشگاههاي تخصصي انرژي
حمايت از توليدكنندگان محصولات نوين جهت بهرهبرداري از انرژيهاي تجديدپذير
تدوين محورهاي پژوهشي شركت بهينهسازي مصرف سوخت
در راستاي ساماندهي فعاليتهاي پژوهشي شركت، محورهاي پژوهشي بهينهسازي انرژي در بخشهاي مختلف به شرح ذيل از سوي اين واحد تدوين گرديده است:
حوزه محور پژوهش
بخش صنعت شناسايي، بهبود يا انتقال فناوريهاي بازيافت حرارت و انرژيهاي اتلافي
شناسايي و انتقال دانش فني در فرآيندهاي توليدي انرژي -كارآمد
شناسايي، بهبود يا انتقال فناوري تجهيزات انرژي بر صنعتي با راندمان بالا
بخش حملونقل شناسايي و امكانسنجي بهكارگيري دستاوردهاي جديد صنعت خودرو در جهان
شناسايي و برنامهريزي بهينه جهت استفاده از سيستمهاي مختلف حملونقل
مطالعه، امكانسنجي و انتقال فناوري در جهت بهره برداري از سوختهاي جايگزين
بخش خانگي و تجاري شناسايي و تدوين روشهاي بهينه ساختمانسازي و معماري پايدار متناسب با شرايط اقليمي با هدف مصرف بهينه انرژي
شناسايي، بهبود و انتقال فناوريهاي مطرح در تاسيسات و لوازم خانگي با مصرف بهينه انرژي
انتقال و بوميسازي فناوريهاي بهرهبرداري از انرژيهاي تجديدپذير
مديريت و برنامهريزي انرژي توسعه فعاليتهاي پژوهشي در حوزه انرژي، اقتصاد و محيط زيست
تشكيل شوراي پژوهش شركت
به موجب نظام پژوهش صنعت نفت، در كليه شركتهاي اصلي و تابعه، مرجع تصويب عناوين پژوهشي جهت انعقاد قرارداد شوراي پژوهش در آن شركت بوده كه واحد پژوهش و فناوري نيز به عنوان دبيرخانه آن انجام وظيفه مينمايد. در اين راستا، از ابتداي تشكيل تاكنون 30 جلسه شوراي پژوهش برگزار شده است كه در اين جلسات، پروژههاي پژوهشي با اعتبار بيش از 80 ميليارد ريال به تصويب رسيده است.
تعامل بلند مدت با دانشگاهها
در جهت نهادينه كردن و گسترش مراكز پژوهشي به منظور انجام تحقيقات كاربردي و توليد دانش فني در زمينه فناوريهاي بهينهسازي انرژي، در رويكردي جديد، با ايجاد كميتههاي تخصصي و راهبردي در سطح دانشگاههاي طراز اول كشور، تعاملات بلند مدتي براي ارتقاي توان پژوهشي مورد نياز در قالب قطبهاي پژوهشي صورت خواهد گرفت.
برخي از پروژههاي پژوهشي مهم منعقد شده تاكنون به شرح ذيل ميباشند:
http://www.donya-e-eqtesad.com
بهينه سازي مصرف انرژي در منزل
●
صرفه جويي در مصرف انرژي از خانه آغاز مي شود
منابع انرژي با ارزش بوده و بيشتر آنها تجديد ناپذير يا تمام شدني هستند. به كار گيري موارد ذيل مي تواند باعث صرفه جويي در در انرژي شود. با استفاده هوشمندانه از انرژي، آينده در دستان ماست.
آشپزخانه:
موقعيت قرارگيري يخچال شما مي بايست دور از منابع گرما نظير اجاق گاز، ...و تابش مستقيم خورشيد باشد. مؤثرترين درجه حرارت فريزر، 18- درجه سانتي گراد و براي يخچال، 3+ درجه سانتي گراد است.
براي نگاه كردن به داخل محفظه ي فر گاز در آن را باز نكنيد، به جاي اين كار از نور چراغ استفاده كنيد. اجاق گازهايي كه عايق حرارتي دارند، بازده بالاتري دارند. درب كتري خود را بسته نگه داريد.چ
اتاق نشيمن و اتاق كار
وسايل الكتريكي نظير تلويزيون، DVD، ... حتي زماني كه استفاده نمي شوند برق مصرف مي كنند، مگر اين كه خاموش شده يا از دو شاخه برق جدا شوند.
تا حد امكان از لامپ هاي كم مصرف استفاده نماييد.
اگر مجبور شديد از پشت كامپيوتر بلند شويد مانيتور آن را خاموش كنيد، زيرا بيش از نيمي از مصرف انرژي آن مربوط يه مانيتور است.
مطمئن شويد كه مبلمان، پرده ها و... نور را مسدود نمي كنند تا مجبور به افزايش تعداد منابع نور نباشيد. پرده هاي خانه را طي شب به خصوص در زمستان ببنديد تا گرما را ذخيره كنيد و در روز تا حد امكان باز كنيد تا از گرماي خورشيد بهره ببريد.
در تابستان تا حد امكان از كولر كمتر استفاده كنيد.
لباس شويي
تنها زماني كه ماشين لباس شويي پر از لباس است آن را روشن كنيد يا اين كه ميزان آب را با توجه به مقدار لباس هاي داخل ماشين تنظيم كنيد.
اغلب لباس ها زماني كه با آب سرد شسته مي شوند تميز خواهند شد، فقط در صورتي كه لباس ها بسيار كثيف باشند از آب گرم براي شستن آنها استفاده شود.
در هواي مناسب، لباس هاي خود را جهت خشك شدن در محيط بيرون آويزان كنيد.
هميشه در موقع انتخاب لوازم خانگي به برچسب انرژي الصاق شده روي بسته بندي آْن دقت كنيد.
هم طناب
كليات
بخش حملونقل يكي از بزرگترين بخشهاي مصرفكننده انرژي بوده و نيز عمدهترين مصرفكننده فرآوردههاي نفتي به شمار ميرود كه داراي رشد مصرف فزايندهاي نيز نسبت به سالهاي قبل ميباشد، به طوري كه رشد مصرف ساليانه انرژي در اين بخش از 5/ 12 ميليون بشكه در سال 1346، به 47/ 258 ميليون بشكه در سال 86 (7/ 20 برابر) رسيده است. حدود 75/ 22 درصد از مجموع مصرف نهايي انرژي كشور در اين بخش مصرف ميشود كه بخش عمده آن فرآوردههاي نفتي ميباشد؛ به طوري كه در حدود 7/ 47درصد از مصرف فرآوردههاي نفتي (معادل 06/ 252 ميليون بشكه نفت خام) كشور در سال 1386مربوط به اين بخش ميباشد. (بنزين موتور 4/ 49 درصد، نفت گاز 42 درصد، نفت كوره 45/ 2 درصد، گاز مايع 61/ 0 درصد، گاز سبك 48/ 2 درصد و سوختهاي هوايي 9/ 2درصد.)
ليست استراتژيهاي بهينهسازي مصرف سوخت در بخش حملونقل
استراتژي 1 - كاهش مصرف سوخت در خودروها با تاكيد بر ساخت و كاركرد خودرو
استراتژي 2 - ارتقاي كيفيت و كاركرد ناوگان حملونقل كشور
استراتژي 3 - اصلاح و بهبود وضعيت ترافيك
استراتژي 4 - اصلاح، تكميل و بهبود در تدوين و اجراي قوانين و مقررات مرتبط
استراتژي 5 - فرهنگسازي، آموزش و اطلاع رساني
استراتژي 6 - استفاده از سوختهاي اقتصادي و سالمتر
استراتژي 7 - منطقي كردن سهم هر يك از مدهاي حملونقل از كل حملونقل كشور
استراتژي 8 - بهينه كردن كيفيت سوختها و ساير فرآوردههاي نفتي مورد مصرف در خودروها و نحوه توزيع آنها
استراتژي 9 - اصلاح و بهينهسازي شبكه راهها
استراتژي 10 - توسعه مديريت حملونقل سازمان بهينهسازي مصرف سوخت كشور متناسب با استراتژي
- اهم استراتژيها و سياستهاي اين مديريت به شرح ذيل ميباشد:
تعيين سبد سوخت بخش حملونقل كشور
شناخت عوامل تاثير گذار در مصرف سوخت حملونقل درون و برون شهري
توسعه حملونقل عمومي
استفاده از سيستمهاي حملونقل هوشمند
پروژههاي كاهش تقاضاي سفر
عضويت در كارگروه ارائه تسهيلات جهت حمايت از خريد واگن باري
كاهش شدت انرژي حملونقل جادهاي، هوايي و دريايي
مطالعه در زمينه سيستمهاي حملونقل جايگزين و روشهاي جديد
تدوين كتاب انرژي و حملونقل
حمايت از طرحهاي كاهش مصرف سوخت
مديريت سيستمهاي حملونقل و گسترش فن آوري اطلاعات
توسعه خودروهاي سبك ديزل، هيبريد و.. در كشور
كاهش شدت انرژي خودروهاي سبك با ارتقاي كارايي موتور خودرو
كاهش مصرف سوخت در خودروهاي سنگين
برنامهريزي جهت كاهش عمر ناوگان با خارج كردن خودروهاي فرسوده سنگين
مطالعه در زمينه قواي محركه و خودرو سنگين در راستاي كاهش مصرف سوخت
مطاله و امكان سنجي استفاده از سوختهاي جايگزين در خودروهاي سنگين
تدوين استانداردهاي مصرف سوخت در بخش حملونقل كشور: بر اساس آيين نامه اجرايي ماده ١٢١ قانون برنامه سوم كه در راستاي اين آيين نامه، كميتهاي متشكل از نمايندگان وزارت نفت، وزارت نيرو، وزارت صنايع و معادن، سازمان حفاظت محيط زيست و موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران وظيفه تدوين و تصويب معيارهاي انرژي بري را در تجهيزات، فرآيندها و سيستمهاي مصرفکننده انرژي برعهده دارند. رياست كميته مذكور كه كميته معيار مصرف انرژي ناميده شده است در موارد مربوط به سوختهاي فسيلي برعهده وزارت نفت (شركت بهينهسازي مصرف سوخت) ميباشد. تدوين و تصويب استانداردهاي معيار و برچسب مصرف سوخت براي خودروهاي سبك بنزيني، خودروهاي سنگين و نيمه سنگين ديزلي و موتورسيكلتها: پيشنويس استانداردهاي مذكور توسط كارشناسان و مشاوران اين سازمان تهيه گرديد و پس از بحث و بررسيهاي كارشناسي و مديريتي در جلسات متعدد كميته معيار مصرف انرژي و انجام اصلاحات لازم و لحاظ نمودن نظرات كليه اعضاي كميته مطابق جدول زير به تصويب رسيدند:
تهيه و تدوين كتاب اطلاعات حملونقل و انرژي
تعيين سبد سوخت بخش حملونقل كشور در چشمانداز ۲۰ ساله به استناد ماده ۲۰ مصوبه شماره ۹۲۳۰۸ / ت/ ۴۰۵۸۷ ك هيات وزيران و ارسال آن به ستاد مديريت حملونقل و سوخت
مطالعه ميداني تاثير CNG بر مصرف سوخت بخش حملونقل تهران
سياستگذاري انرژي در بخش حملونقل كشور
مطالعه استانداردهاي حملونقل در كاربري زمين
شناخت عوامل تاثير گذار در حملونقل درون شهري
گزارش توجيه اقتصادي در خصوص برقي كردن خط تهران – بافق – بندرعباس و تهران – مشهد
انعقاد تفاهمنامه بين وزراي محترم نفت و راه و ترابري جهت ساخت راه آهن خط فارس – خوزستان.
تدوين استاندارد مصرف سوخت خودروهاي گازسوز
تدوين روشهاي تنبيهي و تشويقي جهت اجراي معيار مصرف سوخت
خدمات آزمايشگاهي براي موتورسيكلت، خودروهاي سبك و موتورهاي سنگين ديزل
بازرسي و نظارت بر خدمات آزمايشگاهي
بررسي مدارك مربوط به خودروهاي سبك، سنگين و موتورسيكلت وارداتي كشور در ۶ ماهه اول سال بيش از ۲۰۰۰ مدل خودرو و از ديدگاه مصرف سوخت بررسي و مجوزهاي لازم صادر گرديده است
بررسي ابداعات و طرحهاي كاهش مصرف سوخت
تدوين استاندارد مصرف سوخت خودروهاي سبك ديزل
به روزرساني استاندارد مصرف سوخت موتورسيكلتها
به روز رساني استاندارد مصرف سوخت موتورهاي سنگين ديزل
به روز رساني استاندارد مصرف سوخت خودروهاي سبك
تدوين استاندارد ماشينهاي راهسازي
تدوين استاندارد ناوگان هوايي كشور
كمك بلاعوض جهت توليد ۲۰ هزار دستگاه وانت ديزل سبك و جايگزيني آن با وانتهاي پرمصرف Z24
امكان سنجي توليد و واردات خودروهاي ديزل سبك سواري در كشور
امكان سنجي توليد خودروهاي هيبريد در كشور
ارتقاي كارايي خودروهاي در حال تردد در كشور
بررسي ابداعات و اختراعات موثر در كاهش مصرف سوخت متناسب با تكاليف و مصوبات هيات دولت
بررسي تكنولوژيهاي روز دنيا در خودروها و نقش آنها در كاهش مصرف سوخت
طراحي و ساخت اتوبوس هيبريد الكتريكي
بازرسي تستهاي مصرف سوخت و آلايندگي معيارهاي مصرف سوخت
انجام تستهاي مصرف سوخت و آلايندگي موتورسيكلتهاي توليدي كشور
انجام تستهاي مصرف سوخت و آلايندگي موتورهاي ديزل خودروهاي سنگين و نيمه سنگين جاده اي
تدوين سبد سوخت در بخش حملونقل
به استناد ماده 20 مصوبه شماره 92308/ ت/ 40587ك هيات وزيران، وزارت نفت مكلف گرديد كه طرح جامع سبد سوخت در بخش حملونقل را تا تاريخ 1/ 8/ 87 جهت تصويب به ستاد مديريت حملونقل و سوخت ارائه نمايد.
در تدوين سبد سوخت از مدل ليپ بهره گرفته شده است، اين مدل (LEAP) از جمله مدلهاي سيستم انرژي با روش شبيهسازي ميباشد كه با توجه به قابليتها و انعطافپذيريهايي كه دارد، امكان شبيهسازي كل سيستم عرضه و تقاضاي انرژي را فراهم ميكند. سبد پيشنهادي وزارت نفت در خودروهاي سبك سواري در برنامه چشمانداز 1404 و انتهاي برنامه پنجم به شرح ذيل ميباشد. توضيح اين كه در طراحي مدل مذكور و تعيين سهم سبد CNG موارد مربوط به مسائل زيست محيطي ناشي از نانوذرات در CNG و موارد ايمني و خطرات ناشي از فشار بالاي مخازن سوخت خودروهاي CNG سوز به دليل عدم امكان كمي نمودن موارد فوق در نظر گرفته نشده است و فرض شده كه تمام خودروهاي CNG سوز توليد كارخانه و با موتور پايه گازسوز باشند.
http://www.donya-e-eqtesad.com
1 - مميزي انرژي: به موجب ماده 30 آييننامه اجرايي ماده 121 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران كه عينا در ماده 20 قانون برنامه چهارم تنفيذ شده است، در 180 واحد بزرگ صنعتي متشكل از صنايع آهن و فولاد، سيمان، گچ، آهك، آجر، كاشي و سراميك، شيشه، قند و شكر، روغن نباتي، تاير و تيوب، نساجي، چوب و كاغذ، صنايع شيميايي و ديگر صنايع، مميزي انرژي انجام گرفته است. اجراي راهكارهاي كمهزينه و بدون هزينه ارائه شده در مميزي انرژي حداقل 10 درصد صرفهجويي به همراه خواهد داشت.
2 - تدوين دستورالعملهاي مصرف انرژي:
به موجب ماده 31 آيين نامه اجرايي ماده 121 قانون برنامه سوم توسعه، دستورالعملهاي مصرف سوخت در صنايع آجر، قند و شكر، روغن نباتي، شيشه، تاير و تيوب، سيمان و آهن و فولاد تدوين شده و به موجب ماده 33 قانون فوقالذكر، قيمت سوخت واحدهاي بزرگ صنعتي كه دستورالعملهاي اشاره شده را رعايت نكردهاند تا زمان رعايت دستورالعمل، 20 درصد افزايش يافته است.
در حال حاضر نيز تدوين دستورالعمل مصرف انرژي در صنايع پليمري و غير پليمري پتروشيمي در دست انجام ميباشد.
3 - تدوين معيار مصرف انرژي:
به موجب ماده 4 آيين نامه اجرايي ماده 121 قانون برنامه سوم توسعه معيار مصرف انرژي در 11 صنعت مختلف (سيمان، آجر، قند و شكر، شيشه، آهك، گچ، تاير و تيوب، آهن و فولاد، روغن نباتي، كاشي و روغن موتور) به تصويب كارگروه مربوطه رسيده و شماره استاندارد ملي دريافت نموده است.
در حال حاضر تدوين استاندارد مصرف انرژي در صنعت نفت (پالايشگاه گاز، پالايشگاه نفت، خطوط انتقال گاز و ايستگاههاي تقويت فشار، خطوط انتقال نفت و فرآوردههاي نفتي و صنايع پتروشيمي)، هيترهاي صنعتي و گلخانههاي تجاري و همچنين بازنگري استاندارد صنايع آجر و كاشي، قند و شكر، سيمان، گچ، روغن نباتي، شيشه و تاير و تيوب در دست انجام است.
4 - حمايت از اجراي طرحهاي بهينهسازي مصرف انرژي با اعطاي كمك بلاعوض و يارانه سود تسهيلات.
به منظور منطقي نمودن مصرف در واحدهاي صنعتي و اجرايي نمودن طرحهاي بهينهسازي مصرف انرژي، اجراي پروژههاي ذيل مورد حمايت مالي قرار گرفتهاند.
الف)كمك بلاعوض
اجراي عمليات داخلي تبديل سوخت 33 كارخانه قند و شكر به منظور جايگزيني گاز طبيعي به جاي نفت كوره.
حمايت از توليد هيترهاي صنعتي با راندمان بالاي 90 درصد و بهكارگيري آن جهت گرمايش سالنهاي صنعتي، مرغداريها و گلخانهها.
كمك بلا عوض به منظور بهبود فناوري توليد آجر و جايگزيني كوره تونلي به جاي كوره هوفمن در دو كارخانه آجر استان اصفهان.
كمك بلاعوض جهت بهينهسازي سيستم احتراق دستگاههاي شعله افكن.
كمك بلاعوض جهت كاهش تلفات انرژي با استفاده از عايقكاري سطوح بدون عايق توسط صنايع چوب و كاغذ ايران (چوكا).
بهينهسازي مصرف انرژي در صنايع غذايي فرپاكجو.
جايگزيني دستگاههاي جديد پخت نان به جاي پخت سنتي.
ب) يارانه سود تسهيلات
بهينهسازي مصرف سوخت كورههاي دوار كارخانه گچ جبل.
توليد دستگاه خشك كن مدرن گردش مجدد شالي توسط شركت خزر الكتريك.
كمك به بهينهسازي مصرف انرژي در خط توليد كارخانه سيمان غرب با جايگزيني مشعلهاي دوگانهسوز با راندمان بالا.
بهينهسازي انرژي در خطوط توليد کارخانه سيمان صوفيان.
بهينهسازي مصرف سوخت در كارخانه سيمان لوشان.
5 - اجراي طرحهاي پايلوت
اجراي طرح پايلوت توليد همزمان گرما، سرما و توان در دانشگاه كاشان.
اجراي طرح پايلوت افزايش راندمان بويلرها از طريق كنترل اتوماتيك: در اين طرح در نظر است طي آمار گيري كلي در سطح صنايع كشور، پتانسيل صرفهجويي انرژي با اجراي راهكارهاي كنترل اتوماتيك سيستم احتراق و آب زيركش بويلرها برآورد گرديده و پس از اجراي 2 پايلوت در نيروگاه برق مشهد و پالايشگاه نفت شيراز و اخذ نتايج عملي، نسبت به تدوين استراتژي و استاندارد مصرف انرژي در بويلرهاي صنعتي كشور اقدام شود.
طراحي و ساخت موتور نمونه ديزل سنگين دوگانه سوز و ارائه دانش فني آن به شركت بهينهسازي مصرف سوخت: در اين طرح ساخت نمونه موتور پايه دوگانه سوز مدل V -12 (طرح D -87)، تست و آزمون مشخصات فني موتور مطابق با استانداردهاي تعيين شده، اعمال كليه تنظيمات و تغييرات لازم براي رسيدن به معيارهاي مصرف سوخت، آلايندگي، ايمني، دوام، كارآيي و ارائه دانش فني به شركت بهينهسازي مصرف سوخت انجام ميگيرد.
6 - طرحهاي امكانسنجي توليد همزمان سرما، گرما و توان
الف) بازنگري امكانسنجي فني - اقتصادي طرح CCHP حرم مطهر حضرت عليبنموسيالرضا(ع) و طرح توسعه آن و مطالعات مكانسنجي فني - اقتصادي طرح CCHP و انرژي منطقهاي (District Energy) شهر جديد پرند
هدف از اجراي اين طرح ارتقاي فنآوري تبديل انرژي در صنايع نيروگاهي كشور، با بكارگيري سيستمهاي انرژي منطقهاي (District Energy) و توليد همزمان گرما، سرما و توان (CCHP) ميباشد. همچنين ارتقاي فنآوري تبديل انرژي در شهرهاي جديد كشور با بهكارگيري سيستمهاي گرمايش منطقهاي و CCHP مد نظر ميباشد. از مهمترين نتايج مورد انتظار در استفاده اين سيستمها ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
ارتقاي كارآيي انرژي.
كاهش هزينههاي انرژي.
كاهش آلودگي زيست محيطي.
ب) آب شيرين كن نيروگاه خارك از طريق CHP، CCHPپژوهشكده انرژي دانشگاه صنعتي شريف، توليد توان و بازيافت حرارت در كارخانه سيمان اروميه
هدف از اجراي اين طرح ارتقاي فنآوري تبديل انرژي در صنعت نفت كشور، بهطور ويژه در بخشهاي نيروگاهي و Utility واحدهاي عملياتي ميباشد.
7 - جذب سرمايهگذاريهاي خارجي
طي تفاهم به عمل آمده با صندوق سرمايه گذاري بين المللي محيط زيست( GEF (Global Environment Fund وابسته به سازمان ملل متحد كه دفتر آن در واشنگتن مي باشد) پروژه افزايش بهره وري انرژي در پنج صنعت انرژي بر پالايشگاه هاي نفت و گاز، صنايع پتروشيمي، آهن و فولاد، سيمان و آجر، تعريف شده و پس از تاييد (PIF ( Project Information Fund هم اكنون مرحله تهيه سند كامل پروژه با همكاري سازمان توسعه صنعتي ملل متحد UNIDO در دست انجام مي باشد. GEF تمايل به سرمايه گذاري معادل 45 /5 ميليون دلار آمريكا در اين پروژه دارد و سرمايه مشترك شركت ملي نفت و بخش خصوصي 15 /15 ميليون دلار (شامل نقدي و غيرنقدي) خواهد بود.
در پايان ذكر اين نكته حائز اهميت است كه آموزش از دو طريق مستقيم و غير مستقيم صورت ميپذيرد. نبايد با خواندن اين سطور، اين تصور پديد آيد كه تمامي موارد فوق لزوما بايد از طريق آموزش مستقيم به فرزندان صورت بگيرد، اي بسا رفتارهاي صحيح ما اثر عميقتري در رفتار فرزندانمان ايجاد كند. پس بياييد با اصلاح رفتارهاي مسرفانه خود، نسلي پرورش دهيم كه مصرف صحيح را نه تنها هدف بلكه وظيفه خود بداند.
از آنجایی که کامپیوترها نسبت به قبل، ساعات بیشتری در روز مورد استفاده قرار میگیرند؛ بنابراین بهینه کردن مصرف انرژی در آنها بسیار مهم خواهد بود. این کار نه نتها باعث کاهش هزینهای خواهد شد که میپردازید، بلکه باعث کمک به محیط زیست هم خواهد شد.
در این مقاله، ۵ راه برای کاهش مصرف برق کامپیوتر شما فهرست میشود:
۱ – گوگل را برای ذخیره انرژی تنظیم کنید:
یک نمایشگر برای نمایش دادن صفحهای با پسزمینه سفید به انرژی بیشتری نسبت به زمانی صرف میکند که صفحه مورد نظر پسزمینه تیره داشته باشد.
Blackle
نرمافزاری که رنگ صفحه آغازین گوگل را تیره میکند.
بله ، میزان صرفهجویی که ای نرمافزار در مورد یک کامپیوتر به همراه خواهد داشت، اندک خواهد بود، ولی وقتی تنظیمات این نرمافزار در مورد همه کامپیوترها اعمال شود، موجب کاهش مصرف انرژی به میزان ۷۵۰ مگاوات در سال خواهد شد. خود گوگل با استفاده از همین ترفند، بیش از یک میلیون وات ساعت، صرفهجویی کرده است.
البته، مفهوم کامل Blackle به هر حال کمی بحث برانگیز است،در یکی از مقالات وال استریت ژورنالمجله ادعا شده است که فقط مانیتورهای CRT میتوانند از این ابزار سود ببرند .
۲ – ویندوز خود را بهینه کنید و میزان تولید CO2 توسط آن را پیگیری کنید:
ذخیرهکننده CO2
، یک تولبار رایگان است که توسط Snap منتشر شده و یک اپلیکیشن کم حجم است که در ویندوز اجرا میشود و تنظیمات انرژی ویندوز شما را تنظیم میکند، درنتیجه کامپیوتر، مانیتور و هارد درایو شما، برق کمتری در زمانی که شما استفاده زیادی از آنها نمیکنید، مصرف میکنند .( مثل آنچه که برای تنظیم نیروی آپشنها در ویندوز انجام میدادید ).
ذخیره کننده CO2،سپس میزان صرفهجویی انرژی را محاسبه میکند و آن را به وزن CO2ای که از انتشار آن جلوگیری شده، تبدیل میکند. شما میتوانید میزان CO2 ذخیره شده خودتان و تمام کسانی که از این تولبار استفاده میکنند را ببینید، بنابراین شما میتوانید نتیجه این تلاش دسته جمعی را ببینید و در آن شرکت کنید .
در زمان نوشته شدن مقاله اصلی،کاربران این ابزار جمعا از انتشار بیش از ۸۵۰.۰۰۰ibs گاز کربنیک جلوگیری کرده بودند.
۳ – از محصولاتی استفاده کنید که بهرهوری انرژی بالایی دارند:
Energy Star یک استاندارد بین المللی برای استفاده مناسب انرژی فراوردهها است. وقتی شما یک وسیله برقی میخرید ، به لوگو اش نگاه کنید ( تصویر بالا) یا به دنبال فراوردهای که گواهی مصرف بهنیه انرژی را داشته باشند . این کار شما را از تا حد زیادی از کارایی موثر آن وسیله مطمئن میکند.
۴- از مانیتورهای LCD به جای CRT استفاده کنید:
بعضی منابع نقل میکنند که مانیتور های CRT به میزان۲۵۰ درصد بیشتر از LCD ها در همان اندازه، انرژی مصرف میکنند. پس اگر به فکر کم کردن هزینه برق خود هستید ، مانیتور قدیمی خود را با یک LCD کم مصرف عوض کنید که اتفاقا میز شما را بسیار جذابتر و تصاویر را بسیار زیباتر نشان میدهد .
۵- تنظیمات کامپیوترتان را میزان کنید:
خواه شما از یک سیستم عامل مک، استفاده کنید یا ویندوز، میتوانید تنظیماتتان را طوری میزان کنید که در زمانی که بیکار هستید، انرژی مصرفی کامپیوترتان کاهش یابد. در ویندوز به قسمت «کنترل پنل»،و سپپ به «پاور آپشن» بروید تاتنظیمات مربوط به هارد دیسک و مانیتور کامپیوترتان را در هنگام خاموش شدن و یا در رفتن به حالت استند بای، به خوبی میزان کنید.
در Mac به System Preferences و سپس به Energy Saver pane و Sleep to adjust your energy saving settings بروید.
1 ـ سامانه اطلاعاتی مصرف انرژی به تفکیک فرآیندهای صنعتی و تاسیسات غیر صنعتی در بخش های مختلف طراحی، تکمیل و بروز رسانی گردد.
2 ـ موضوع سیستم های اندازه گیری در طراحی، نصب و بهره برداری و کالیبره کردن آن به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.
3ـ در طراحی تاسیسات و ایجاد ظرفیت ها، برنامه های اصلاح الگوی مصرف شامل میزان و نوع مصرف حامل های انرژی، مطالعه و نصب سیستم های بازیافت انرژی، نصب سیستم CHP با موضوع به پرداختن علمیاتی مطابق با استانداردهای روز تبیین و ارائه گردد.
4 ـ بهینه کردن مصرف حامل های انرژی در ایستگاه های تقویت فشار و تلمبه خانه ها در خطوط انتقال گاز طبیعی، نفت و فرآورده های نفتی مدنظر قرار گیرد.
5 ـ بهینه سازی نظام انتقال فرآورده های نفتی از طریق برنامه ریزی صحیح برای انتقال از مبادی تولید و مصرف و حداکثر انتقال توسط خطوط لوله به واحدهای صنعتی، نیروگاه ها و مصارف عمده به عنوان یکی از سیاست های اساسی موضوع فوق در نظر گرفته شود.
6 ـ تغییر روش حمل و نقل فرآورده های نفتی از جاده به سمت ریل و توسعه حمل و نقل ریلی
7 ـ از رده خارج کردن تمام خودروهای فرسوده فعال در بخش های مختلف وزارت نفت
8 ـ در خرید تجهیزات انرژی بر و ماشین آلات، ارتقاء راندمان انرژی متناسب با معیارهای انرژی بری مدنظر قرار گیرد.
9 ـ در بهره برداری از تاسیسات و ظرفیت های نصب شده، موضوع صرفه جویی انرژی به طور مشخص مورد توجه قرار گیرد.
10 ـ نیروگاه های برق موجود در واحدهای صنعت نفت تدریجا در سیستم CHP به منظور تولید همزمان برق و حرارت با حداقل 50 درصد راندمان کلی تبدیل گردد.
11 ـ در واحدهاب پتروشیمی و پالایشگاه های نفت و گاز، مصرف سوخت و خوراک کاملا از یکدیگر تفکیک گردند.
12 ـ در ساختمان های موجود اعم از مسکونی، اداری و صنعتی ممیزی انرژی و اجرای راه کارهای بهینه سازی (کنترل هوشمند موتورخانه، شیشه دوجداره با قاب استاندارد، عایقکاری حرارتی تاسیسات و جداره های خارجی ساختمان، بهینه سازی عملکرد موتورخانه، شیر ترموستاتیک و سیستم های خورشیدی) انجام گیرد.
13 ـ رعایت مبحث نوزده مقررات ملی ساختمان در کلیه ساخت و سازهای در دست احداث و ساختمان های موجود
14 ـ شرکت بهینه سازی مصرف سوخت نسبت به تدوین و تصویب معیارهای مصرف انرژی در بخش های مختلف تاسیسات تولید، پالایش، انتقال و توزیع نفت، فرآورده های نفتی و گاز طبیعی، همچنین مصرف انرژی در تمام زیربخش های مصرف کننده انرژی اقدام کنند.
15 ـ شرکت بهینه سازی مصرف سوخت نسبت به فرهنگ سازی و آموزش مدیریت انرژی به کارکنان و پرسنل ذیربط وزارت نفت اقدام کنند.
در پایان این نامه آمده است: شرکت بهینه سازی مصرف سوخت با همکاری معاونت امور برنامه ریزی و نظارت بر منابع هیدروکربوری، نسبت به تدوین آئین نامه اصلاح الگوی مصرف در بخش های عرضه و تقاضای انرژی جهت پیشنهاد به هیئت وزیران اقدام کند.
http://www.isca.ac.ir
و درست در همين نقطه است كه دين براي زندگي بهتر تعريف مي شود.
فرهنگ سازي از طريق ارزشهاي ديني مستلزم حركتي دقيق، علمي و مبتني بر شناخت مولفههاي ضروري در امر ترويج و تبليغ دين ميباشد.
واقعيت اين است كه آموزهاي ديني به دليل تاثير گذاري بر افراد جامعه و ضريب نفوذ بالا مي توانند يكي از ابزارهاي تاثير گذار در بهسازي رفتار و فرهنگ جامعه تلقي شوند و در اين ميان فرهنگ سازي بر پايه قرآن و معارف مي تواند نقشي تعيين كننده در جامعه ايفا كند.
فرهنگ ديني با توجه به مقبوليت بسيار بالاي آن در جامعه در شرايط فعلي مي تواند بهترين الگو براي اصلاح الگوي مصرف تلقي شود از اين رو ابعاد فرهنگ سازي ديني نيازمند بررسي دقيق تر است تا هدف گذاري درستي براي سال 88صورت دهد .
پر واضح است كه نقش نهادهاي ذير بط در حوزه دين و تبليغات ديني و اسلامي در طرح و رواج الگوي مصرف اسلامي مي تواند تعيين كننده و تاثير گذار باشد .
بررسي بايدها و نبايدهاي تبليغات ديني اولين گام در فرهنگسازي تبليغات ديني است كه در گزارش پيش روي به آن پرداخته شده است.
ضرورت بررسي عوامل ثبات و تغيير فرهنگي
فرهنگ، ميراث هزاران سال كار و تلاش فكري، هنري و صنعتي نسلهاي گذشته يك ملت است. هر نسلي اندوختههاي فرهنگي و تجارب زندگي خويش را با شيوههاي گوناگون به نسل بعدي منتقل ميكند، فرهنگ چگونه زندگي كردن را به مردم ميآموزد، انديشهها و رفتارها را جهت ميدهد، روابط ميان افراد، طبقات و اقشار گوناگون جامعه را تنظيم ميكند و حتي نزاعها و درگيريهاي قومي و ملي را نيز تحت قاعده در ميآورد و حدود و ثغور آن را مشخص ميكند. در واقع، فرهنگ و فضاي فرهنگي چونان فضا، اطراف ما را كاملاً احاطه كرده و ما در تمام صحنههاي حيات فردي و اجتماعي خود، آن را لمس كرده و از آن تاثير ميگيريم.
مطالعه و بررسي علل و عواملي كه موجب ميشود يك فرهنگ در طول قرنهاي متمادي، يكنواخت و دست نخورده باقي بماند و دست خوش تغيير و تحول قرار نگيرد و يا به سادگي و اندك تحولي تغيير يابد، هم چنين بررسي سهم عوامل داخلي در مقايسه با عوامل خارجي در ثبات و تغيير فرهنگها و رابطه ميان آنها با تغيير خودباوري فرهنگي و نفس بررسي خود باوري فرهنگي و عوامل، مكانيسمها و فرآيند تغيير و تحول آن، از ضروريات مورد نياز در فعاليتهاي فرهنگي ميباشد.
مشاركت مردمي عامل تاثير گذار در فرهنگسازي
مردم مسلمان كشور ما به شعائر اسلامي اهتمامي خاص دارند و به صورت خود جوش در سطحي گسترده اقدام به تشكيل جلسات مذهبي مي كنند.
در واقع جلسات مذهبي حجم وسيعي از مشاركتهاي مردمي را در امر تبليغ در برميگيرد و بستر مناسبي براي تبيين آموزههاي انسانساز اسلام و مسائل ديني است.
بررسي، مطالعه و شناخت عواملي كه مشاركت مردمي را كاهش ميدهد و متقابلاً عواملي كه باعث افزايش مشاركت مردمي هم در بعد مادي (تامين هزينههاي تبليغ) و هم در بعد معنوي (حضور پر رونق در عرصههاي تبليغي) ميشود، برنامه ريزان تبليغي را در بهبود روشها و ساز و كارهاي تبليغي در جهت توسعه عرصه تبليغ و افزايش شعاع و عمق پيام رساني ديني ياري ميكند.
به عبارت ساده تر مي تواند از عامل انساني و ايجاد الگوي مصرف چهره به چهره بيشترين تاثير را در معرفي الگوي مصرف اسلامي داشته باشيم .
طبقه بندي پيامهاي ديني
مبلّغان ديني بايد با انواع پيامهاي ديني و ميزان اهميت آنها از نگاه ديني، آشنايي پيدا كنند و به آن احاطه داشته باشند تا بتوانند متناسب با شرايط زمان، مكان و مخاطبان، پيام مناسب را گزينش نموده، با به كارگيري شيوهها و ابزارهاي مناسب در خصوص انتقال پيام اقدام كنند.
به تعبير ديگر طبقه بندي پيام هاي فرهنگي و اموزهاي ديني به منظور عبور از مراحل فرهنگسازي و رسيدن به هدف مورد نظر كه همان شكل گيري فرهنگ در جامعه است بيشترين تاثير را خواهد داشت.
روششناسي نيازسنجي تبليغ
برآورده كردن و پاسخگويي به نيازها و خواستههاي مخاطبان، فصل مشترك بسياري از فعاليتهاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در جوامع ميباشد. بدين منظور روشهاي مختلفي متناسب با موضوع فعاليت، براي سنجش نيازها بايد طراحي و اجرا شود كه برخي از اين روشها، عمومي و برخي ديگر، ويژه آن موضوع يا زمينه خاص مي باشند.به طور مثال الگوي مصرف صحيح و دستورات ديني در اين خصوص زمينه خاصي براي تبليغات ديني است .
توجه به اين مورد ضروري است كه تبليغ با محوريت ارائه محتواي متناسب و مورد نياز مخاطبان، مستلزم شناخت كافي و مناسب از نيازهاي مخاطبان است.
اين يك واقعيت است كه هر شخص بر حسب ذوق و سليقه خود و شرايط تبليغي كه در آن واقع شده، نسبت به تشخيص نيازها و محتواي پاسخگو به اين نيازها اقدام مي كند و واضح است كه روحيات شخصي انسانها در نتيجه گيري در اين خصوص موثر است و به اين ترتيب فرهنگ سازي از طريق مبلغان خوب مي تواند تاثير گذار باشد.
به منظور اطلاع جامع و كامل از نيازها و خواستههاي تبليغي مخاطبان كه نيازهايي چند بعدي است، ضرورت دارد نسبت به روششناسي نيازسنجي تبليغ و شناسايي نيازهاي تبليغي مخاطبان توسط نهادها و مجموعههاي تبليغي اقدام گردد تا هم مبلّغان اطلاع مناسبي از اين نيازها داشته باشند و هم بتوانند نيروي بيشتري را در جهت تامين نيازهاي مخاطبان صرف نمايند.
نيازسنجي
امروزه ارائه هرگونه كالاو خدمتي در جوامع، نيازمند شناخت مشتري، مخاطب و نيازهاي آنان ميباشد. در مديريت تبليغ ديني نيز توجه به گونههاي مخاطبان و برآورده ساختن نيازهاي آنان، از ضروريات است. بايد توجه داشت كه نقش دين در زندگي انسان قابل مقايسه با هيچ كالايا خدمت ديگري نميباشد.
ارتباط گسترده دين با اجزاي زندگي انسان سبب ميگردد كه لزوماً مخاطبان به نيازهاي خود در همه زمينههاي مادي و معنوي آگاهي كامل نداشته باشند، اما نسبت به مواردي كه شناخت دارند ضروري است مطالعات انجام شود و با مد نظر قرار دادن آنها بهترين و مناسبترين تركيب از روشهاي تبليغ و ترويج دين ارائه گردد.
نياز سنجي مخاطبان تبليغ ديني در واقع دسته بندي مخاطبان با نظربه نيازهاي آنان است. به طور طبيعي محصول اين تحقيق، طبقهبندي مخاطبان بر اساس ويژگيهاي مورد نياز خواهد بود.
به طور مثال آنچه در زمينه اصلاح الگوي مصرف براي دانش آموزان لازم است ارائه شود ديگر نمي شود به همان شكل براي زنان خانه دار و كارمندان ارائه شود به دليل آنكه شرايط زندگي و نيازهاي افراد مختلف به لحاظ سن و نقش آنها در جامعه با يكديگر متفاوت است.
شكل تبليغ ديني و ارائه الگوب مصرف از طريق مبلغات ديني
تبليغ سنتي (تبليغ به روش منبر، وعظ و خطابه)، يكي ازمهمترين روشهاي تبليغ ديني از صدر اسلام تاكنون بوده كه همچنان اهميت و تاثيرگذاري خود را حفظ كرده است، تا آن جا كه اكنون اين روش، سنتي حسنه در ميان مسلمانان محسوب ميگردد.
يكي از موضوعات اساسي در عرصه تبليغ، سبكشناسي تبليغ سنتي است.
سبكشناسي در واقع عنواني براي گردآوري، بازشناسي و دسته بندي سبك هاي متفاوتي است كه از سوي مبلغان و خطباي موفق و صاحب نام در عرصه تبليغ سنتي به كار گرفته شده است؛ هرچند ممكن است تاكنون تحت عنوان سبك خاصي مطرح نشده باشند. به عبارت ديگر ميتوان گفت با مطالعه، بررسي و استخراج علمي مولفههاي خاص تبليغي هركدام از نخبگان تبليغ ديني، ميتوان به سبكهاي متفاوتي رسيد كه با انتقال و تبيين آن در بين عموم مبلغان، بر ميزان تاثيرگذاري تبليغ افزوده ميشود و به اين ترتيب با روشي مناسب و عملي مي شود در جامعه به نتيجه اي دلخواه رسيد.
اما از سوي ديگر در كنار تبليغ سنتي و فرهنگ سازي به اين روش الگو سازي و ارائه مثالهاي روز و تطابق مثالها با زندگي امروز نيز قطعا بي تاثير نخواهد بود.
جريانشناسي فرهنگي معاصر
در انجام صحيح پيامرساني ديني، شناخت دشمنان و رقبا از ضرورتهاي اوليه است. در عرصه عمومي كشور طيفهاي مختلف عقيدتي و فرهنگي متعددي فعال هستند كه متاسفانه در سالهاي اخير تعداد قابل توجهي از ايدئولوژيهاي غير بومي از وراي مرزها برشمار اين طيفها افزوده شده و توانستهاند در بين مردم و خصوصاً جوانان نفوذ كنند.
شناخت اين طيفها با رويكرد فرهنگي و تبليغي، موضوع اين پژوهش را تشكيل ميدهد و با توجه به كاربردي بودن آن و گستردگي حوزه مطالعاتي آن، به صورت فازبندي شده و مرحله به مرحله لازم است انجام شود.
مرحله اول آن، شناخت گروههاي صوفيه با عنايت به تنوع، پراكندگي و روشهاي جديد آنها تعريف شده است.
شيوههاي تبليغ غير مستقيم
تبليغ غير مستقيم در واقع تبليغي است كه پيام ديني در آن به صورت غير مستقيم به مخاطب القا ميشود. اين نوع تبليغ به دليل عمق نفوذي كه در مخاطب دارد، شيوهاي موفق و قابل توجه در امر تبليغ قلمداد ميشود.
اما به راستي تبليغ غير مستقيم پيامهاي ديني چه ابعاد و مسائلي را در برميگيرد؟
ضرورت طرح اين سوال در اين نكته نهفته است كه شناخت هرچه بيشتر روشهاي غير مستقيم در پيام رساني ديني، خود راهگشايي است براي اصلاح روش هايي كه شايد در دنياي امروز نتواند همه مخاطبان را تحت پوشش قرار دهد و مهمتر اين كه جوابگوي روحيات مخاطبان عصر رسانه نيست.
واقعيت اين است كه دردنياي كنوني تبليغ غير مستقيم و فرهنگ سازي غير مستقيم از طريق رسانه ملي ، فيلم هاي سينمايي وسايت هاي اينترنتي مي تواند تاثير گذار باشد.
امروز بركسي پوشيده نيست كه تاثير رسانه هاي نوشتاري ، ديداري و شنيداري برجامعه غير قابل انكار و نتيجه بخش خواهد بود.
شناسايي، بررسي و بوميسازي روشهاي تبليغ
امروزه در زمينههاي مختلف از تبليغ و روشهاي تبليغي بهرهگيري ميشود. گروهها و بخشهاي مختلف از گذشته تا حال از تبليغ در عرصههاي تجاري، اقتصادي، سياسي، رسانهاي، ديني و مذهبي و... استفاده كردهاند. روشهاي به كار رفته در زمينههاي مختلف در عين تفاوت و داشتن ويژگيهاي خاص آن زمينه، داراي يك سري اشتراكات نيز ميباشند كه اين اصول مشترك قابليت بهكارگيري در همه زمينه هاي تبليغي را دارد.
به اين ترتيب اگر قرار است الگوي درست مصرف تبليغ شود و نتيجه آنها مشهود گردد بهرهگيري كامل از اين اصول و همچنين تجربيات و مطالعات صورت گرفته در زمينههاي ديگر لازم است پس از مطالعه و شناسايي آنها در قالب يك طرح مطالعاتي، محتواي به دست آمده متناسب با مباني و چگونگي تبليغ مد نظر بوميسازي شود.
واقعيت اين است كه در بومي سازي تبليغات ديني فرهنگ مردم منطقه نوع زندگي ، سطح زندگي و آداب و رسوم را بايد به شدت مورد نظر قرار داد.
آسيبشناسي عرصههاي تبليغ ديني
يكي از مهمترين بخشهاي تبليغات ديني، همان تبليغات سنتي است كه از ساليان دور در كشور ما جريان داشته و اكنون هم تقريباً بر همان منوال ادامه دارد. در تبليغات سنتي نيز دو عامل زمان و مناسبتهاي تبليغي و نيز مكانهايي كه معمولاً اين تبليغات در آنجا انجام ميشود نقشي مهم در اثر گذاري تبليغي دارند. در اين ميان گاهي به اين دو عامل مهم آسيبهايي وارد آمده است و به همين دليل ميزان اثرگذاري مثبت اين نوع تبليغ را كاهش داده و يا موجب پيدايش برخي آثار منفي گشته است.
این استاد جامعه شناسی درباره الزامات کلان نگری مفهوم قناعت و اصلاح الگوی مصرف خاطرنشان کرد: باید این مفهوم را در سطح کلان دید یعنی نباید آن را در سطح مسائل جزئی آورد اما می دانم که مسئولین آن را به مسائل جزئی و صرفه جویی های مستعمل و مصطلح خواهند برد. در صورتی که باید اصلاح الگوی مصرف در زمینه وسیعتری مطرح شود یعنی نسبت اخلاق با اقتصاد و اولویت بخشی به تقدم ارزشی نسبت به تقدم رتبی مدنظر قرار گیرد.
افروغ در پیوند "تقدم ارزشی نسبت به تقدم رتبی" با مبحث "اصلاح الگوی مصرف و قناعت" به مهر گفت: سایه تقدم ارزشی بر تقدم رتبی باید مشروط باشد یعنی به هر شیوه ای نمی توانیم حکومت تشکیل دهیم و با تمسک به هر ابزاری نمی توانیم حفظ حکومت کنیم و توسعه اقتصادی داشته باشیم.
وی افزود: درست است که ارزش مقدماتی با امنیت، حکومت، اقتصاد و رفاه است اما اینها مقدمه ای برای تحقق ارزشهای متعالی و بسط معنویات و اخلاقیات در جامعه هستند. اگر این را متوجه باشیم آنگاه فهم بهتری از انقلاب به دست آورده و به هر طریقی نمی توان دست به هر سیاستی زد.
عماد افروغ خاطرنشان کرد: نگرانم "اصلاح الگوی مصرف" که می تواند در سطح کلان تعریف و بازتاب کلانی نیز داشته باشد و تحولات عظیمی را در "دهه پیشرفت و عدالت" برای کشور رقم بزند، دستاویز یک سری سیاستهای جزئی و خرد قرار گیرد و از سطح نظری آن غفلت شود. البته امیدواریم نظریه پردازان و روشنفکران کشور سطح کلان این موضوع را نهادینه کنند، سطح کلانی که به شدت نیازمند آن هستیم.
وی در توضیح بیشتر تاثیر اخلاق بر اقتصاد با اشاره به برخی برداشتهای موجود در جامعه گفت: برخی فکر می کنند اهمیت ارزشهای اخلاقی فقط به لحاظ زمانی است یعنی فکر می کنند ابتدا نیاز داریم یک امنیت سیاسی و رفاه اقتصادی قابل قبول به دست آوریم و سپس در صورتی که چیزی اضافه ماند به اخلاق اختصاص دهیم. این نشان می دهد خیلی ها جایگاه اخلاق را متوجه نشده و فضیلتی را برای اخلاق و ارزشهای اخلاقی از جمله قناعت و بازتاب آن بر اقتصاد قائل نیستند.
عماد افروغ درباره پیوند "نگاه کلان نگر و اخلاقی به اصلاح الگوی مصرف" و اهداف نظام جمهوری اسلامی به مهر گفت: هدف غایی نظام جمهوری اسلامی ایران، اخلاقی و معنوی است که باید بر روی اهداف مقدماتی نظام اعم از سیاستهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نظام نیز بازتاب داشته باشد. امنیت و رفاه اقتصادی تقدم رتبی دارند اما نباید فراموش کنیم که اینها ارزش وسیله ای دارند. تقدم ارزشی و ارزش غایی در جای دیگری تعریف می شود. در قانون اساسی نیز ذکر شده که اقتصاد وسیله است و هدف چیز دیگری است.
این عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان اینکه "نسبت هدف غایی (تقدم ارزشی) با ارزشهای وسیله ای (تقدم رتبی) صرفا یک نسبت زمانی نیست" گفت: نمی توان به هر طریق و شیوه ای که شده امنیت و رفاه اقتصادی تامین شود و بعد به ارزشهای متعالی توجه شود. بلکه به دلیل تقدمی که ارزشهای غایی نظام دارند حق نداریم به هر شیوه ای امنیت و اقتصاد خود را سامان دهیم.
وی خاطرنشان کرد: با وجود اینکه امنیت و رفاه اقتصادی دارای تقدم رتبی هستند اما چون تقدم ارزشی ندارند لذا دستمان باز نیست که به هر شیوه ای حکومت تشکیل دهیم یا اینکه بخواهیم به هر شیوه ای که شده حکومت را حفظ کنیم و اقتصاد را سامان دهیم. این مسئله بسیار ظریفی است که متاسفانه سالهاست مورد توجه مسئولان کشور قرار ندارد. اگر فهم کنیم که تقدم ارزشی مان جای دیگری تعریف می شود، حق نداریم به هر شیوه ای حکومتمان را حفظ کنیم یا اقتصادمان را سامان دهیم یعنی حق نداریم به سازمان تجارت جهانی بپیوندیم.
افروغ در ادامه به مهر گفت: اگر به سازمان تجارت جهانی پیوسته بودیم امروز بحران سرمایه داری گریبانمان را بیشتر می گرفت. از یک طرف وقتی سرمایه داری با بحران روبرو می شود همه مسئولان پایکوبی می کنند اما از طرف دیگر تا چندی پیش می خواستند به سازمان تجارت جهانی بپیوندند! این وضعیت را "شتر سواریهای دولا دولا" می گوییم. این نشان می دهد که فرق بین تقدم ارزشی و تقدم رتبی را هنوز متوجه نشده ایم.
عماد افروغ که در این گفتگو با پیش کشیدن "تقدم ارزشی" و "تقدم رتبی" در صدد تبیین نقش اخلاق بر اقتصاد بود به مهر گفت: چون تقدم ارزشی با اخلاق است لذا اخلاقیات باید بر اقتصاد بازتاب داشته باشد و تاثیرش مشروط باشد. یکی از تجلیات این بازتاب به این امر بازمی گردد که ما نمی توانیم از هر وسیله ای برای ساماندهی اقتصادی کشور استفاده کنیم.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه "مهم ترین فعل اخلاقی که می تواند بر روی اقتصاد مشروط باشد، ارزش و فضیلتی به نام قناعت است." افزود: اگر "قناعت" در دستور کار قرار دهیم هم زمینه ای برای رشد اقتصادی ایجاد کرده و هم یک فعل اخلاقی را پاس داشته ایم.
وی با بیان اینکه "قناعت" زمینه رشد اقتصادی است، گفت: در غرب نیز چنین بوده است. یک جامعه شناس معروف آلمانی معتقد است که سرمایه داری ریشه در فضیلتی به نام کار و ارزشی با نام قناعت داشته است. یعنی مردم به دست نمی آوردند که مصرف کنند بلکه به دست می آوردند که سرمایه گذاری کنند.
افروغ در پایان این گفتگو تاکید کرد: "اصلاح الگوی مصرف" بحثی سابقه دار است و در تجربه غرب نیز می توان آن را ملاحظه کرد. البته این به معنای آن نیست که غرب الگوی ماست بلکه درغرب نیز بنا به ادعای یکی از جامعه شناسان غربی "کار، فضیلت است" و "قناعت، ارزش والایی دارد".
گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری مهر در سلسله گفتگوهایی دیدگاه اعضای هیئت علمی در زمینه اصلاح الگوی مصرف را منعکس می کند. پیش از این گفتگو با دکتر فرهاد رهبر نیز منتشر شده بود و در روزهای آتی نیز سایر گفتگوها با صاحبنظران دانشگاهی منتشر خواهد شد.
http://www.isca.ac.ir
جريان معماري به اصطلاح مدرن كه صرفا به قول نيچه رفتاري گله اي بيش نبود. باعث ازدست رفتن گوهر ناب معماري ايراني كه در قرنها ممارست به ايدآلهاي زمان و مكان دست يافته بودند پس
زديم و خودباخته معماري بدون محتوا گشته ايم . حال پس از تاراج معماري در انديشه انيم تا با عناويني چون معماري پايدار ، بهينه سازي و غيره كه خود نيز تقليدي بيش از ديگران نيست، هويت
ازدست رفته را به بناها و شهرهايمان بازگردانيم. ولي به قول حسن فتحي شايسته است . قبل از ايجاد يا ارائه ي راه حل هاي مكانيكي ابتدا بايد راه حل هاي سنتي درمعماري محلي را ارزيابي كرد:
آنگاه اين روش ها را پذيرفت يا براي تطبيق با ملزمات مدرن و پيشرفته آنها را اصلاح كرد. .. اين فرايند مي بايست بر پيشرفت هاي جديد درعلوم انساني و فيزيك و نيز علوم همچون فن آوري
مصالح ، آيروديناميك ، هواشناسي و فيزيولوژي مبتني باشد. در اين مقاله سعي كرده ايم براي بيان ارزشهاي اقليمي معماري ايراني با ارائه چار چوب نظري ؛ به بررسي معماري سنتي چهار اقليم ايران مي پردازيم : - معماري منطقه معتدل و مرطوب : معماري بومي- روستايي گيلان - معماري منطقه گرم و خشك: معماري بافت مسكوني يزد -معماري منطقه گرم و مرطوب: معماري بومي بوشهر: -معماري منطقه سرد: معماري بومي تبريز
يكي از مباحثي كه امروزه مدنظر مهندسان قرار گرفته صرفه جويي در مصرف انرژي و بالا بردن راندمان در وسايل مختلف است . در اين پروژه به مباحث نظري و عملي بهينه سازي مصرف سوخت در بخاريهاي گازسوز دودكش دار پرداخته شده است كه شامل پديده هاي انتقال حرارت و موارد استفاده از آ نها در بهينه سازي مشعل، كلاهك تعديل و موانع حرارتي و مقايسه آنها با طرح در دست ساخت ميباشد . اين موارد بستگي به طراحي مدلهاي مختلف بخاري دارد كه نمونه هاي مختلفي با نصب سپر حرارتي تشعشعي ، تنگ كردن طوقه اتصال ، اضافه و تغيير دادن موانع حرارتي و غيره ساخته و آزمايشات مختلف بر روي آنها انجام شده تا بدينوسيله ميزان تاثير گذار ي هر كدام از اين تغييرات واصلاحات مورد بررسي قرار گيرد. با توجه به كارهاي انجام شده چنين نتيجه گيري شده كه براي سرعت گازهاي حاصل از احتراق در مسير خروجي يك مقدار حدي وجود دارد . اين مقدار براي مدلهاي مختلف طبق آزمايش تجربه شده است و با مروري بر نتايج چنين مشاهده شد كه همه حالات كه بصورت منفرد باعث افزايش راندمان شده اند نمي توانند در تركيب با يكديگر نيز افزايش راندمان بخاري را سبب شوند . بنابراين فقط يك مدل بهينه را ميتوان نتيجه گرفت و مدلي كه بيشترين افزايش راندمان را داشته ١١/ است، جايگزيني موانع حرارتي افقي به جاي موانع حرارتي مورب ميباشد كه موجب افزايش ٧ درصدي راندمان حرارتي بوده است كه با توجه به محاسبات انجام شده با توجه به قيمت هاي جاري گاز مصرفي خانگي در هر بخاري در سال به ميزان ٢٩٤٠٠ ريال صرفه جويي خواهد داشت در صورتي كه هزينه اضافي شده براي ساخت ا ين طرح در هر بخاري حدودًا ١٥٤٠٠ ريال است يعني اينكه در نيمسال اول استفاده از بخاري صرفه جويي حاصله افزايش قيمت آن را براي مصرف كننده جبران خواهد نمود.
| راه نجات از وابستگي كاهش مصرف است |
|
|
|
راه نجات از وابستگي به بيگانگان كاهش مصرف است.
طبق فرمايش مقام معظم رهبري اصلاح الگوي مصرف همان مصرف مدبرانه و عاقلانه در همه امور است. وي افزود: اصلاح الگوي مصرف درست مصرف كردن منابع، كاهش ضايعات ومصرف كارآمد و ثمربخش است. ملكيراد از اسراف به عنوان زياده روي در مصرف و از تبذير به عنوان تخريب و دور ريختن منابع نام برد و افزود: بايد با تجديد در برنامهريزيهاي شخصي و سياستگذاريها، هم نگاه مردم را به مصرف عوض كنيم و هم نگاه دولتمردان را به مصرف درست منابع كشور معطوف سازيم، زيرا اينها لازم و ملزوم يكديگر هستند. وي ضايعات نان، اتلاف آب و استفاده از انرژي بيش از ميانگين جهاني را از مصاديق اسراف بيان كرد و خواستار فرهنگسازي مناسب در زمينه اصلاح الگوي مصرف شد. مدير كل دفتر هماهنگي امور اقتصادي استانداري لرستان با بيان اينكه راه نجات از وابستگي، كاهش مصرف است اصلاح الگوي مصرف در سطوح ملي، سازماني و فردي را به عنوان وظيفه اقشار جامعه دانست و گفت: اصلاح الگوي مصرف ارتباط مستقيم با پيشرفت توسعه كشور ما در آينده دارد و وفاق و اتحاد ملي و استفاده از همه منابع براي افراد جامعه از نتايج صرفهجويي است. در ادامه عضو هيئت رئيسه كانونهاي كار آفرينان ايران واتاق بازرگاني صنايع و معادن لرستان نيز گفت: براي اصلاح الگوي مصرف در كشور بايد به سمت بهرهوري حركت كنيم و فرمايش مقام معظم رهبري تاكيدي بر انجام بهرهوري است. حسين سالاحورزي افزايش بهرهوري در سطح جامعه را به عنوان يك راهكار مهم در سرمايهگذاري اقتصادي عنوان كرد و افزود: دانشگاهيان و رسانهها به ويژه صدا و سيما ميتوانند نقش بسيار موثري در فرهنگسازي و اطلاعرساني در زمينه بهرهوري داشته باشند. وي ابراز اميدواري كرد؛ با تلاشهاي صورت گرفته بتوانيم به حد قابل قبولي در بهرهوري برسيم. صنايع نيوز
|
تقوا به معناي پرهيزگاري و خودداري نفس و برگرفته از كلمه وقايه، در كاربردهاي قرآني از چنان گستره معنايي برخوردار مي باشد كه برخي بر اين عقيده هستند كه بسياري از مفاهيم كليدي در حوزه هاي اعتقادي و رفتاري را مي توان ازطريق اين واژه بيان كرد.
به اين معنا كه در كاربردهاي قرآني و فرهنگ آن، تقوا به مفهومي گسترده تر و فراگيرتر از آن است كه بتوان با تك واژگاني چون پرهيزگاري آن را بيان كرد. از اين رو، هنگامي كه از تقوا در مصرف سخن به ميان مي آيد، به معناي رعايت و حفظ حدود و ثغوري است كه خداوند براي بهره مندي شخص از نعمت ها و رزق الهي بيان كرده است تا به اين وسيله خود را از خشم و غضب الهي كه نماد و مظهر آن دوزخ و عذاب هاي آن است حفظ كرده و نگه دارد.
براين اساس مي توان از تقوا در مصرف سخن گفت. نويسنده در اين حوزه معنايي بر آن است تا شيوه ها و الگوهاي درست مصرف را براساس آيات قرآني بيان كند. با هم اين مطلب را از نظر مي گذرانيم.
¤ ¤ ¤
رعايت حدود الهي
شايد يكي از كليدي ترين اصطلاحات و واژگان قرآني تقوا باشد. حضور پررنگ آن را در همه آيات قرآني مي توان مشاهده كرد. از اين رو هر واژه و اصطلاح ديگر قرآني چون توحيد و ايمان به گونه اي با اين اصطلاح قرآني ارتباط تنگاتنگي مي يابد و نمي توان از توحيد يا ايمان سخني گفت اما معترض تقوا و مسايل آن نشد.
اصولاً توحيد، زماني به عنوان اعتقاد، خود را نشان مي دهد كه ايمان و باور شخص در حوزه معنايي تقواي قرآني بروز و ظهور يابد و شخص در عمل، انساني متقي باشد و رفتارهاي وي بيانگر باطن و باورهاي دروني او باشد.
بنابراين،تقوا هرچند كه به معناي حفظ كردن خويشتن از چيزي است كه انسان از آن مي ترسد و در اصطلاح شرعي به معناي نگهداري نفس از چيزي است كه موجب گناه مي شود و اين معنا با پرهيز شخص از آن چه خداوند از آن نهي نموده حاصل مي شود و حتي كمال آن به وسيله ترك برخي از مباحات تحقق مي يابد (مفردات راغب اصفهاني؛ ص 881 ذيل واژه وقي) ولي مي توان گفت كه تقوا اصولاً شامل رعايت همه حدود الهي است كه به شكل امر و نهي صادر شده است. در اين صورت مي توان گفت همان اندازه كه انجام حرام و مكروه، عملي ضدتقوايي است، به همان اندازه ترك واجب يا مستحب نيز عملي ضدتقوايي مي باشد.
براين اساس، نمي توان گفت كه تقوا در مفهوم اسلامي و معناي گسترده آن، تنها شامل خودداري از گناهان و رعايت حدود الهي در ترك حرام و يا مكروه و يا حتي برخي از مباحات مي باشد، بلكه شامل رعايت همه حدود الهي از واجب و حرام است؛ زيرا عدم انجام واجب و يا مستحبي، خود نوعي عدم رعايت حدود الهي و عدم پرهيز ازخواسته هاي الهي است كه به دو شكل امر و نهي صادر مي شود.
اين گونه است كه رعايت تقوا در مصرف خود را بر انسان متقي تحميل مي كند و لازم است كه شخص براي دست يابي به تقرب و رهايي از دوري از خداوند، به همه خواسته هاي الهي توجه داشته و آن را رعايت نمايد، حال اين خواسته ها به شكل ترك عملي و يا انجام كاري باشد.د.
نقش تقوا در عرصه اقتصادي
خداوند در آيات چندي به مسأله تقوا در حوزه اقتصادي مي پردازد و از مردم مي خواهد تا از كم فروشي اجتناب كنند، زيرا كم فروشي موجب مي شود تا امنيت اقتصادي در مبادله از دست رود و جامعه از رشد اقتصادي و شكوفايي تمدني باز ماند. (شعراء آيات179تا183)
تأكيد بر تقواي الهي در حوزه اقتصادي از آن رو صورت مي گيرد كه انسان، با تقواي الهي نه تنها مي تواند به بهره مندي بهتر از امكانات و نعمت ها دست يابد بلكه تقواي الهي در حوزه اقتصادي موجب مي شود تا شخص و جامعه از روزي هاي پيش بيني نشده و امكانات برتر و فوق العاده اي بهره مند شود. (طلاق آيات 2و3)
به سخن ديگر، هر جامعه اي كه احتمال دست يابي به رشد و شكوفايي اقتصادي و تمدني را براساس حساب و كتاب هاي منطقي نمي دهد مي تواند با بهره مندي از شيوه تقواي الهي در حوزه اقتصادي به رشد و شكوفايي برسد كه بيرون از تفكر و برنامه ها و توانايي هاي عادي بشر است. (همان)
تقوا عامل مهم در شكوفايي امر تعاون و همكاري ميان مردم جامعه (مائده آيه2) و تقسيم انفال (انفال آيه1) و ديگر امكانات و توانمندي هاي جامعه و اصلاح امور جامعه (حجرات آيه10) مي شود و بدين ترتيب رشد اقتصادي و تمدني مي تواند در جامعه سالم و متقي تحقق يابد؛ زيرا همدلي ايماني و همكاري ميان مؤمنان و تقسيم درست ثروت و امكانات، شرايطي را فراهم مي آورد كه جامعه بتواند درست توليد و توزيع و مصرف كند و همگان در شرايط مساوي به سوي كمال حركت كنند.
خداوند در آيه 109 سوره توبه تبيين مي كند كه چگونه مراعات تقوا مي تواند موجبات پي ريزي و تأسيس مؤسسات ديني كه مردم را به سوي كمال هدايت مي كند، شود.
هرچند كه آيه در ارتباط با مسأله مسجد و بناهاي ديني است ولي مي توان با توجه به معيار اين كه مراد از آن بناهايي است كه شرايط بهبودبخشي انسان و دست يابي به كمال را در وي فراهم مي آورد، مي توان گفت كه تقوا عامل مهمي در پي ريزي هر بناي با شكوه تمدني و كمالي در هر جامعه اي است. اين بنا مي تواند بناي فرهنگي يا ديني و يا بناي ساختار نظام سياسي و اجتماعي و يا اقتصادي باشد. چنان كه تقواي الهي امام خميني(ره)، بناي عظيم و مستحكم انقلاب اسلامي و جمهوري اسلامي را گذاشت و مردم را از بركات آن بهره مند ساخت.
خداوند در آيات4، 88، 93 سوره مائده و نيز 69 سوره انفال بر ضرورت رعايت تقوا در بهره گيري از امكانات و روزي هاي خدادادي تأكيد مي كند و از انسانها مي خواهد كه همواره در مصرف امكانات و نعمت هاي الهي تقوا را مراعات كنند تا شخص و جامعه به سلامتي دست يابد و راه رشد و شكوفايي تمدني را طي كند؛ زيرا شخص و جامعه با اين شيوه مي تواند اميد داشته باشد به مسئوليت خويش به عنوان مأمور خداوند در استعمار و آباداني زمين عمل كرده است. (هود آيه61)
ازنظر قرآن، راه رهايي از بي تقوائي در مصرف آن است كه از اسراف و تبذير خودداري شود و انسان زياده روي و ريخت و پاش را به عنوان رفتاري زشت و نابهنجار ترك كند.
نويسنده:رضا افتخاري
نوع ديگر بي تقوايي را مي توان در تبذير و ريخت و پاش ها ديد. برخي از افراد اعم از فقير و يا ثروتمند، نسبت به هر چيزي كه دارند راه تبذير را مي پيمايند. به اين معنا كه اگر امكان بهره مندي از چيزي را به وفور بيابند به گونه اي رفتار مي كنند كه همراه با ريخت و پاش است بي آن كه فايده و بهره اي درست و حسابي از آن چيز ببرند.
البته تبذير در اقشار ثروتمند و سرمايه دار بيش تر است؛ زيرا امكانات در اختيار آنان بيش تر است و همين امر موجب مي شود تا بي اندازه ريخت و پاش كنند.
اتراف، روش ديگري است كه از سوي سرمايه داران نسبت به مصرف چيزها انجام مي گيرد. اتراف به معناي رفاه زدگي، آن است كه شخص روحي و رواني طبيعي خويش را از دست دهد و رفتاري به دور از انسانيت در پيش گيرد و تفاخر و تبختر و استكبار، منش وي شود.
در حقيقت مي توان گفت كه اتراف، حالت رواني در سرمايه داران است كه به سبب وجود امكانات و رفاه زدگي به آنان دست مي دهد. اين رفتار در اشكال مختلف حاوي نابهنجاري بسياري است كه از جمله مي توان به اسراف و تبذير در مصرف و نيز تفاخر و تكبر و تجاوز از قوانين و حدود در رفتارهاي اجتماعي اشاره كرد.
اصولاً مسرفان و مبذران و مترفان مردماني بي تقوا هستند و از افساد در طبيعت و منابع و امكانات پرهيزي ندارند. (بقره آيه205و 206) از اينرو خشم و غضب الهي را به جان مي خرند و با مصرف نادرست و بي رويه خويش خود را به سوي دوزخ قهر الهي سوق مي دهند.
گروهي از مردم، متأثر از رفتار نابهنجار برخي از مسرفان و اهل تبذير و اتراف، راه بي تقوايي را در پيش مي گيرند و همانند آنان در مصرف نعمت ها و امكانات بي تقوايي مي كنند؛ زيرا اين دسته از انسانها را به عنوان الگو و سرمشق خويش قرار مي دهند و همانند آنان عمل مي كنند.
شگفت آنكه برخي ديگر از مردم نه تنها مسرفان را الگوي رفتاري خويش مي كنند بلكه از ايشان اطاعت كرده و خود را برده آنان مي سازند. خداوند در آيات 150 تا 152 سوره شعراء از مردم مي خواهد تا تقوا را پيشه خويش ساخته و از اطاعت اسرافكاران خودداري ورزند؛ زيرا مسرفان كساني هستند كه نه تنها به اصلاح امور جامعه عنايتي ندارند بلكه به افسادگري در جامعه مي پردازند و با مصرف نادرست و بي رويه امكانات و نعمت هاي الهي، فرصت بهره مندي ديگران از نعمت ها را مي گيرند و جامعه را از رشد و شكوفايي همه جانبه و تمدني و فرهنگي و اقتصادي باز مي دارند.
صنايع نيوز