فرهنگ مصرف

استفاده نا مناسب از امکانات اجتماعي
 
امکانات اجتماعي، اعم از آب ،برق، گاز، بنزين، تلفن، نان ارزان و ... از نعمت هاي بزرگي است که در کشور اسلامي ما مورد استفاده همگان است. اما متأسفانه با استفاده نامناسب از آنها اغلب مردم گرفتار اسراف در اين زمينه ها هستند. چنان که در آمار ذکر شد، بسياري از کشورهاي غير مسلمان در صرفه جويي و خودداري از اسراف در آن ها، بيش از مردم مسلمان ما موفق بوده اند. در حديثي از رسول اکرم(ص) آمده است که « لا خير في السرف» خيري در اسراف نيست. امام موسي کاظم(ع) مي فرمايند: «هر آن کس که مال دارد، از نابود کردن آن برحذر باشد. به درستي که مصرف مال در راه نا مناسب تبذير و اسراف است»[11] امام صادق عليه السلام مي فرمايد: «ان مع الاسراف قلة البرکة»[12] بدرستي که اسراف موجب کاهش و کمبود برکت است.
در يک بررسي کوتاه مي توان به کارهاي اسراف گونه بسياري از مردم در جامعه ايراني پي برد. گفته مي شود از هر ده ميليون قرص نان توليد شده روزانه در تهران، حدود3 ميليون «دور ريز» مي شود. اگر وزن متوسط انواع نانهاي سنگين و سبک متفاوت را 150 گرم فرض کنيم، در اين صورت در تهران با فرض ده ميليون نان توليد شده در روز، در حدود چهارصد وپنجاه تن نان خواهيم داشت که از کانال مصرف خانوار خارج مي گردد و به عنوان ضايعات، صرف مصارف دست دوم و سوم مثل خوراک دام و طيور مي رسد ،(که آن هم براي دام بدون اشکال بهداشتي نيست). با اين مبالغ هنگفت مي توان سالانه هزاران مدرسه ساخت، هزاران درمانگاه تجهيز نمود و بيماران بسياري را درمان کرد. و يا گرسنگان بسياري را در سطح جهان سير کرد.
اين روند در مصرف آب، برق، گاز، بنزين و ديگر امکانات اجتماعي جاري است . آيا اين قدر استفاده بي رويه و مصرف نادرست امکانات اسراف نيست؟

 

بازيافت و استفاده بهينه زباله هاي شهري
 

: زباله هاي خانگي ,زباله هاي صنعتي ,زباله هاي بيمارستاني كه اجزاي اصلي زباله هاي خانگي عبارتند از پسماند هاي غذايي كه به عنوان زباله تر بخش عمده (70 درصد ) زباله هاي شهري را تشكيل مي دهند . پسماند هاي غير فاسد شدني مانند كاغذ ,پلااستيك ,چرم ,شيشه , قوطي هاي آلمنيومي و مواد پارچه اي و غيره . در حالي كه براساس پيش بيني به عمل آمده 90 درصد زباله هاي شهري شيراز با منشا خانگي ,8 درصد منشا صنعتي و يك درصد منشا بيمارستاني دارند كه گزينه آخر به لحاظ معضلات و مسائل زيست محيطي به رغم محدوديت چند درصد از خطرات زيست محيطي قابل توجهي برحوردار است . زباله هاي شهري معمولا از سه منبع توليد تشكيل مي شوند كه عبارتند از : 1-مراكز مسكوني 2- مراكز غير مسكوني(نظير بيمارستانها ,فروشگاه ها -ادارات-رستوران ها- كارگاهها و تعمير گاه ها و ...) 3-مناطق باز (كوچه ها - باغها - سواحل رودخانه ها مانند رودخانه خشك شيراز و ....) جهت مديريت جمع اوري و دفن زباله هاي شهري اطلاعات دقيق مربوط به تركيب اجزاي تشكيل دهند آنها امري ظروري است ,و با توجه به اينكه پروسه توليد مواد زايد و پسماند ها در آغاز از استخراج مواد خام و سپس از تبديل مواد خام به كالا هاي مصرفي مختلف توليد مي گردد, يكي از موثر ترين روشهاي كاهش ميزان زباله ,كاهش مصرف مواد خام و افزايش استفاده مجدد و بازيافت مواد زائد است . كاهش به كارگيري مواد خام كاهش جرم ورودي و خروجي مواد را به دنبال خواهد داشت كه اين مهم نيز كاهش مقدار زباله و مواد زايد را به همراه خواهد داشت , علاوه بر اين افزايش عمر مفيد محصولات و كاهش مقدار مورد استفاده جهت بسته بندي و فروش محصولات فرعي از عواملي هستند كه مي توانند سبب كاهش مقدار پسماند ها گردد. بازيافت مواد با صرفه اقتصادي و زيست محيطي , از دو معني برخوردار است ,نخست استفاده مجدد از مواد همچون استفاده مجدد از بطري هاي نوشابه و شير كه پس از شست و شو مجددا مورد استفاده قرار ميگيرد. دوم بازيافت مواد كه در ان مواد زايد طي مراحل و عمليات مختلف به محصول جديد تبديل شده و به مصرف مي رسند ,بازيافت از ساير روشهاي دفع زباله نظير دفن با صرفه تر است .چراكه اضافه بر صرفه جويي در هزينه بكارگيري انرژي منابع و مواد خام طبيعي , آلودگي زيست محيطي را نيز كاهش مي دهد ,براساس بررسي هاي به عمل آمده جمع آوري مواد قابل بازيافت براي هر تن زباله حدودا 50 دلار هزينه را در بر خواهد داشت . اين در حالي است كه عمليات بازيافت براي بخش هاي قابل توجهي از حجم زباله هاي توليدي شهري شيراز كاغذ,پلاستيك ,فلزات آهني ,فلزات غير آهني ,شيشه ,لاستيك قابل اجرا است . به نظر مي رسد تنها اقدام قابل توجه سازمان بازيافت و تبديل مواد ,بازيافت بخشي از پسماند هاي عالي از زباله هاي شهري به صورت كمپوست باشد . در حالي كه سرمايه گذاري مناسب در امر ترويج الگوي مصرف و نيز راه اندازي كارخانجات بازيافت علاوه بر اينكه ما را از اختصاص زمين جهت دفن زباله بي نياز مي كند بخش عمده اي از نيازهاي مواد خام ما را تامين مي نمايد و آلودگي هاي زيست محيطي را به حداقل مي رساند . و ديگر اينكه زباله هاي بيمارستاني از زباله هاي خطرناكي محسوب مي شوند كه معمولا در مرحله جمع اوري با زباله هاي خانگي تركيب مي شوند و دفن انها علاوه بر آلودگي آب و خاك و دام پرندگان و محل دفن,سبب انتشار آلودگي به انسان نيز مي شوند . گزينه مناسب بر اساس استاندارد هاي جهاني سوزاندن زباله هاي بيمارستاني در دستگاه هاي زباله سوز است . كه صرف هزينه هاي مربوط مي تواند مردم را از صدمات و بيماري هاي جبران ناپذير مصون بدارد . به رغم دور بودن محل دفن زباله شهري شيراز از مناطق مسكوني و با توجه به پايين دست بودن و پست بودن محل دفن اين زباله و استفاده شهرها و روستا ها و مناطق همجوار از آب و خاك و هواي اين منطقه و علاوه بر اينكه مي تواند مراتع دامهاي همسايگان باشد ,بي ترديد هرگونه آلودگي را در منطقه به غير از آلودگي هاي عمومي را به همراه دارد كه اين نكته بايد از طرف مسئولين بايد مورد توجه قرار گيرد و سرمايه گذاران در بخش بازيافت را حمايت جدي و تشويق به امر سرمايه گذاري نمايد و امكانات زير بنايي و تسهيلاتي را با نظر مساعد بيشتر در اختيار اين سرمايه گذاران قرار دهد . 
 http://fars.mim.gov.i

 

ارتباط رسانه ها و بهره‌وري
امروزه رسانه‌ها را به عنوان دومين عامل فرهنگ‌پذيري افراد (پس از خانواده) مي‌شناسند. اگر به رسانه‌ها و وسايل ارتباط جمعي به عنوان يک سيستم (نظام واحد) بنگريم، بايد قبل از هر چيز، همسو و هم‌جهت بودن تمام اجزاي آن (يعني راديو، تلويزيون، مطبوعات و ساير رسانه‌هاي گروهي و مَجازي و...)، به صورت هماهنگ، در مسير رسيدن به يک هدف نهايي (در اين جا: ارتقاي فرهنگ بهره‌وري) تلاش کنند.

رسانه‌ها، چنانچه در برنامه‌هايي که ارائه مي‌دهند، خط مشي‌اي را به کار گيرند که فرهنگ بهره‌وري را اشاعه دهد، مسلّماً تأثيرات آن را در جامعه شاهد خواهيم بود؛ چه بسا که اگر براي يک کودک، ساعت‌ها درباره فوايد بهره‌وري صحبت کنيم، نتيجه دلخواه خود را نگيريم؛ امّا ممکن است همين کودک، با ديدن يک برنامه تلويزيوني، به فوايد بهره‌وري پي ببرد و آن را سرمشق خود قرار دهد.

شايد به عنوان بهترين مثال در مورد برنامه‌هاي آموزش افزايش بهره‌وري از طريق رسانه‌ها، بتوان به انيميشن‌ها و ميان‌برنامه‌هاي آموزشي‌اي که در سال‌هاي اخير از تلويزيون ايران پخش مي‌شود، اشاره نمود؛ به طوري که مي‌توان تأثير بسيار مثبت و مؤثّر آنها را در اصلاح فرهنگ استفاده از آب، برق، گاز، انرژي و رعايت قوانين راهنمايي و رانندگي و حتّي رعايت استانداردهاي لازم در ساختمان‌سازي به منظور صرفه‌جويي و بهره‌وري در استفاده از انرژي، در بين اقشار و گروه‌هاي مختلف سنّي جامعه، به مشاهده نمود.