سال اصلاح الگوی مصرف گرامی باد

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً

حضرت آيت‌الله خامنه‌اي رهبر معظم انقلاب اسلامي در پيامي به مناسبت آغاز سال 1388، امسال را سال اصلاح الگوی مصرف ناميدند و تصريح کردند: در امور ضرورى زندگى، در زيادى‏هاى زندگى - مصرف كردن بى‏رويّه و بدون منطق و بدون تدبير عقلانى، به ضرر كشور و به ضرر آحاد و اشخاص ماست. من از عموم مردم و بخصوص از مسئولين درخواست ميكنم، خواهش ميكنم كه در اين زمينه فعاليت خودشان را در اين سال زياد كنند، افزايش بدهند و براى اصلاح الگوى مصرف برنامه‏ريزى كنند. لذا من اين سال را، سال حركت مردم و مسئولين به سوى اصلاح الگوى مصرف ميدانم و اميدوارم كه اين عنوان - كه اصلاح الگوى مصرف است - براى همه‏ى ما دستورالعمل باشد و همه‏ى ما بتوانيم برطبق اين شعار مهم و حياتى و اساسى براى كشور عمل كنيم و از منابع كشورمان به بهترين وجهى استفاده نمائيم.

اصلاح الگوي مصرف

الگوی مصرف و تساویل ابلیس

شنبه 15 اسفند 1388  1:09 AM

 


در نوشتار حاضر با مروری بر داستان آفرینش انسان و نقش شیطان در اغوا و هبوط حضرت آدم از بهشت، به تحلیل پاره ای از الگوهای مصرف قرآنی و تبیین تاثیر تسویلهای ابلیس در رفتارهای مترفانه و اسراف آمیز آدمیان پرداخته ، اسراف را به عنوان یکی از قلمروهای تسویل شیطان که می بایست همواره از ورود به این منطقه ممنوعه حذر داشت، معرفی می شود.

در تفسیر شریف المیزان، ذیل كریمه‌های 10ـ25 (سوره مباركه اعراف)؛ یعنی آیات مربوط به خودداری شیطان در مقابل فرمان خدای سبحان و بر خاك افتادن وی در برابر آدم، روایاتی آورده شده است كه تأمل‌برانگیز است: «و از رسول خدا (ص) نقل شده كه فرمود: شیطان در درون آدمی مثل خون جریان دارد، پس مجاری او را با گرسنگی تنگ كنید.»


در كتاب محاسن از حضرت رضا (ع) از پدران بزرگوارش از علی (ع) نقل شده كه در ضمن حدیثی فرمودند:

«اما سرمه شیطان، خواب و شربتش، غضب و مكیدنیش، دروغ است.»؛ «در كتاب مجالس ابن‌ الشیخ از حضرت رضا (ع) از پدران پزرگوارش نقل شده كه فرموده‌اند: ابلیس از زمان آدم تا زمان حضرت مسیح (ع) به سراغ انبیا (ع) می‌آمد و با آنان به گفت‌وگو می‌پرداخت، و از ایشان پرسش می‌نمود، و با هیچ‌كدام به قدر حضرت یحیی مأنوس نبود. روزی یحیی بن زكریا به وی گفت ای ابامره مرا به تو حاجتی است، گفت تو بزرگتر از آنی كه از من چیزی بخواهی و تو را رد كنم، مطمئن باش كه هر چه بخواهی دست رد به سینه‌ات نمی‌زنم. یحیی گفت دلم می‌خواهد دام‌هایی را كه با آن بنی نوع بشر را صید می‌كنی به من نشان دهی.

خدای سبحان، در آیات متعدد ضمن ابراز بیزاری از اسراف‌كاران، آنان را از فرعونیان و یاران جهنم می‌شمارد و وعده هلاكت آنان را به مؤمنان می‌دهد

ابلیس گفت: با كمال افتخار اطاعت می‌كنم، و فردا آن‌ها را به نظرت می‌رسانم. صبح فردای آن روز یحیی (ع) در خانه خود نشست و در انتظار وعده ابلیس بود، و در خانه را محكم به روی خود بسته بود كه ناگاه ابلیس از سوراخی كه در خانه او بود درآمد و در برابرش قرار گرفت. یحیی دید كه ابلیس از صورت، میمون و از بدن، خوك است، شكاف چشم‌ها و لب‌هایش برخلاف معمول از بالا به پایین و فواصل دندان‌هایش زیاد و استخوان فك بالا و پایین او به هم چسبیده است، و دید كه چهار دست دارد، دو دست در سینه و دو دست در شانه، غوزك پاهایش در جلو و انگشتان آن در عقب است. قبایی بر تن و كمربندی بر كمر دارد كه تارهای آن رنگارنگ است، و در دست او زنگی بزرگ و بر سرش كلاهخودی است كه آهنی شبیه به قلاب از آن آویزان است.»

یحیی (ع) از تك‌تك این علائم و نشانه‌ها و فلسفه و كاربرد هر كدام، از شیطان سؤال می‌‌كند و شیطان پاسخ می‌دهد كه مثلا كلاه‌خود را برای در امان ماندن از نفرین مؤمنان استفاده می‌كند و رنگ‌ها را برای آرایش زنان بكار می‌گیرد و از آلات موسیقی برای كجا استفاده می‌كند و ... تا اینكه سرانجام می‌رسد به شخص خود.

«در اینجا یحیی به یاد خود افتاد و پرسید آیا تاكنون هیچ به من دست یافته‌ای؟ گفت نه ولیكن در تو خصلتی است كه من آن را دوست دارم. پرسید آن كدام است؟ گفت تو مرد پرخوری هستی و وقتی كه افطار می‌كنی سنگین می‌شوی، و همین سنگینی تو را مقداری از نماز و شب زنده‌داری باز می‌دارد، و من به همین خوشحال می‌شوم. یحیی گفت حال كه چنین است من هم با خدا عهد می‌بندم تا چندی كه زنده‌ام هیچ‌ وقت خود را از طعام سیر نكنم. ابلیس گفت: من نیز با خدا عهد می‌بندم تا چندی كه زنده‌ام نسبت به احدی خیرخواهی نكنم. این بگفت و از نزد یحیی بیرون رفت؛ و دیگر به سراغ او نیامد.» (المیزان، ج 8، صفحات 79ـ80)

این مطالب در تفسیر روایی آیات مباركه ده تا 25 سوره اعراف آمده است و مرحوم علامه(ره) آن آیات را، در ابعاد مختلف، مورد تجزیه و تحلیل قرار داده 60 صفحه از صفحات جلد 8 المیزان (ترجمه فارسی) را به آن اختصاص می‌دهند! و این نشان از اهمیت محوری موضوع است و موضوع اینكه، خدای سبحان دست به آفرینش انسان می‌زند و از فرشتگان و ابلیس می‌خواهد كه آدم را سجده كنند. ابلیس خودداری می‌كند.

خداوند این سرپیچی را پاسخ می‌دهد و ابلیس را رسوا می‌سازد! ابلیس دست به انتقام می‌زند و با فریفتن و گمراه ساختن انسان، می‌كوشد طرح آفرینش انسان را كه بفرموده خدای تبارك و تعالی، نیكوترین برنامه آفرینش خداست، به شكست و ناكامی بكشاند!

بدین ترتیب داستان آغاز می‌شود! در گام اول و در مرحله آزمایشی، در بهشت اولیه آدم و حوا، شیطان پیروز و آدم شكست می خورد! ظاهرا آدم در بهشت اولیه، نسبت به شیطان توجیه شده بود و اینكه مناسبات وی با جهان پیرامون به نحو كاملا مردمسالارانه و بر مبنای بالاترین میزان آزادی و اختیار برقرار شده بود؛ به جز آن شجره ممنوعه، هیچ چیزی برای آدم و همسرش ممنوع نشده بود!

شیطان دقیقا از همین جا وارد شده با یك كار فرهنگی بسیار ظریف و حساب شده و كاملا عملیاتی كه منطبق بر تقاضاهای قابل بروز و ظهور در وجود بشر بود، با وی تماس گرفت و طرح بحث نمود. شیطان آدم را نسبت به آن شجره ممنوعه حساس كرد و آنگاه سؤالاتی مطرح ساخت و از جمله اینكه به چه دلیل تو (آدم) نبایستی به آن «درخت» نزدیك شوی؟!

یك انتخاب و یك تجربه جدید؟! منتها نه براساس نیازهای حقیقی بشر، بلكه به تسویل یك عامل خارجی! یعنی آدم در بهشت اولیه، در یك وضعیت بهینه قرار داشت. آن وضعیت برای آدم و همسرش با كلمه و مفهوم بهشت توصیف شده است و بهشت یعنی دنیایی سراسر آسایش و راحتی و سعادت و فارغ از كاستی و غم و اندوه!

چرا آدم به این وضعیت آرمانی بسنده نكرد؟ علی‌الظاهر تسویل شیطان موجب وسوسه آدم شد و آدم به قصد جاودانه شدن به شجره ممنوعه نزدیك شد و بهشت را به «دو گندم» بفروخت! در آیه 19 همین سوره می‌فرماید: «ای آدم، تو و همسرت در این بهشت آرام گیرید و از هر چیز و هر جا خواستید مصرف كنید اما به این «شجره» نزدیك نشوید چرا كه موجب ستم می‌شوید!؛ یعنی خدای سبحان، وقتی كه آدم و همسرش را در بهشت اسكان داد، برای استمرار حیات آن دو، به آدم برنامه داد. این اولین الگوی مصرف بود!

اما مبانی این الگو:

بهشتی بودن الگو، رعایت منطقه یا مناطق ممنوعه، و پرهیز از تبدیل «تقاضا»های نو به نو و غالبا تسویلی به «نیاز»های بشری؛ اگر آدم فقط و فقط به آن چیزهایی كه خدای سبحان در بهشت آفریده بود بسنده می‌كرد و تحت تأثیر تسویل شیطان قرار نمی‌گرفت همواره در بهشت بود و كشور بهشت تمام نیازهای بشری آدم و حوا را برآورده می‌ساخت!

خوردن گندم به این دلیل ممنوع شده بود كه موجب برافتادن لباس و آشكار شدن «سوآت» و بروز تقاضای جدید می‌شد كه در آن بهشت، علی‌الظاهر، برنامه‌ای برای آن پیش‌بینی نشده بود! ابلیس از همین جا وارد شد و در برابر نهی خداوند، به آدم توصیه كرد كه به شجره ممنوعه نزدیك شو! ابلیس تسویل بكار برد و این طور جا انداخت كه خوردن میوه آن شجره موجب جاودانگی آدم خواهد شد! در اطوار دیگر از حیات بشر، بعد از هبوط آدم به زمین و استقرار وی در آن و افزایش نفوس و تشكیل اجتماعات بشری، باز خدای سبحان، در آیه 31، خطاب به وی می‌فرماید: «ای فرزندان آدم! زینت و آراستگی خویش را نزد هر مسجدی اتخاذ كنید و بخورید و بیاشامید اما اسراف مكنید زیرا خدا اسراف‌كنندگان را دوست ندارد.»

«كلوا و اشربوا و لاتسرفوا» یك الگوی جاودانه الهی است كه اگر نوع بشر بدان پایبند باشد، همواره، هر وضعیت بهینه از حیات را می‌تواند استمرار ببخشد و دچار هبوط و سقوط نگردد! در مدل اولیه، در بهشت آدم و حوا، شجره ممنوعه، منطقه تسویل ابلیس و موجب هبوط آدم بود. آثار آن برای آدم و همسرش فرو افتادن لباس و آشكار شدن «سوآت» و تبدیل «وضعیت» و پشیمانی آدم بود و ظهور توبه و...

در مدل‌های بعدی، منطقه یا مناطق تسویل، تحت عنوان اسراف به نوع بشر گوشزد گردید و از وی خواسته شد كه در مصرف، اندازه نگهدارد! چرا كه عبور از اندازه یعنی اسراف و این كاری است شیطانی!

خدای سبحان، در آیات متعدد ضمن ابراز بیزاری از اسراف‌كاران، آنان را از فرعونیان و یاران جهنم می‌شمارد و وعده هلاكت آنان را به مؤمنان می‌دهد (برای تفصیل مراجعه كنید به كریمه‌های 141 انعام، 31 اعراف، 83 یونس، 9 انبیاء، 43 غافر، ...)

منبع: تبیان

 


هزينه‌هاي واقعي اعتياد ما به خريد و مصرف

شنبه 15 اسفند 1388  1:08 AM


رشد لجام گسيخته مصرف‌گرايي و دلبستگي ما به داشتن خانه‌ها و خودروهاي تجملاتي لوکس که آثار زيان‌بار جسمي و روحي و زيست‌محيطي و فرهنگي و اجتماعي آن تقريباً براي همه ما روشن گرديده است، دو راه‌حل در برابر ماقرار مي‌دهد: کاهش مصرف و يا اعتماد به وقوع معجزه‌اي تکنولوژيکي براي بهبود اين شرايط. البته در سايه سلطه نظام‌هاي مادي‌گرايانه در قريب به اتفاق مناطق دنيا و رشد بي‌عدالتي و عدم اطمينان، گويي همه در انتظار وقوع معجزه‌اي تکنولوژيک نشسته‌اند. در برابر اعتياد فاجعه‌آميز همه ما به خريد و مصرف بيشتر و با وجود رشد تمايلات خوب و در عين حال کم‌نتيجه مصرف‌کنندگان، آيا زمان آن فرا نرسيده که همچون سال‌هاي جنگ جهاني دوم به سوي يک سيستم اقتصادي کم‌مصرف و بهينه و توأم با ارزش‌هاي انساني حرکت کنيم؟ هرچند از هم اينک مي‌توان پيش‌بيني نمود که هيچ يک از رهبران و احزاب سياسي ما حاضر نمي‌شوند که مردم را به چنين سياست‌هايي تشويق کنند.
يک جزوه قديمي در آشپزخانه منزل ما وجود دارد که آثار لکه‌هاي قهوه و يادداشت‌هاي بي‌مصرف زيادي روي آن وجود دارد. اما من تصميم ندارم آن را دور بياندازم. ايده‌اي خوب که ممکن است همچنان هم تداوم بيابد.
چرا؟ براساس همه پژوهش‌هاي صورت گرفته، افراد زيادي نظير من وجود دارند. افرادي که تمايلات و نگرش‌هاي خوبي دارند و عميقاً در مورد گرم شدن تدريجي آب و هوا نگرانند، اما همچنان در تبديل اين نظرات به رفتارهاي روزمره زندگي خود ناتوانند. براي اين وضعيت مي‌توان دلايلي نظير انبوه شدن اطلاعات دريافتي، کمبود زمان و ترديد در انتخاب گزينه‌هايي مناسب را برشمرد. به علاوه، بسياري بر اين عقيده‌اند که همه تلاش‌هاي ما در آن سوي معادله، به دليل اقدامات غيرمسئولانه‌اي نظير ساخت دو نيروگاه برق در هفته از سوي چيني‌ها، عملاً با موفقيت چنداني همراه نخواهد بود.
آيا دست زدن به اقداماتي نظير کاهش مصرف گوشت به نصف مقدار کنوني، چشم‌پوشي از رفتن به سفرهاي تفريحي و حمام آفتاب با هواپيما، تلاش براي بازيافت بيشتر زباله‌ها، و پياده‌روي تا مدرسه، کافي خواهند بود؟ مسلماً نه، چرا که اين اقدامات، تنها به خراشيدن يک سطح محکم شباهت دارد. اگر جهان توسعه يافته به کاهش 80 درصدي حجم انتشار کربن که مورد درخواست سازمان ملل متحد از اين دولت‌ها در کنفرانس بالي (اندونزي) بوده، تن دهد، بي‌ترديد فرزندان ما زندگي متفاوتي را به نسبت آنچه که هم اينک ما انتظار فرا رسيدن آن را داريم، تجربه خواهند کرد.
در سال 2006 ميلادي، هر انگليسي به طور متوسط 6/9 تن دي‌اکسيد کربن(CO2) توليد نموده که اين رقم بايد در سال 2050 ميلادي به 3 تن کاهش يابد و البته ترديدي وجود ندارد که در مورد لزوم اين کار در ميان متخصصان محيط زيست و اقتصاددانان، اجماعي همه‌جانبه وجود دارد. البته در کنار مسئوليت دولت‌ها، شهروندان ما هم بايد علاوه بر کاهش مصرف، به گونه‌اي متفاوت مصرف نمايند. به بيان ديگر، آيا پايداري حيات ما در اين کره خاکي، به يک اصلاح همه‌جانبه و تشکيل زندگي متفاوتي نياز دارد و يا با تداوم وضع موجود و دلبستگي به داشتن خانه‌هايي راحت، خودروهايي شيک و تعطيلاتي مفرح بدون توجه به آثار زيست‌محيطي آن هم مي‌توان به اين آرمان دست يافت؟
سياست‌هاي زيست‌محيطي دولت ما عمدتاً با محوريت روش دوم سازمان دهي و اجرا مي‌گردد. مشکل اينجاست که هيچ دليلي وجود ندارد که نشان دهد، در سايه اتکا به روش‌هاي کنوني موسوم به معجزه تکنولوژيکي، مي‌توان به کاهش موردنظر در سطح انتشار گاز کربن دست يافت. در گذشته، افزايش کارايي مصرف انرژي عمدتاً به مواردي اين چنين محدود بوده است: «اگر يخچال فريزر من از کارايي انرژي مناسبي برخوردار است و بهايي ارزان‌تر هم دارد، شايد من براي تابستان گرم بعدي هم يک دستگاه تهويه مطبوع با همين مارک خريداري کنم.»
البته نوآوري‌هاي تکنولوژيکي يک بخش مهم از راه‌حل‌هاي فراروي ما خواهد بود، اما اين روش‌ها به تنهايي کافي نيستند؛ چرا که بر اين اساس، يک ايمان منطقي و عقلايي از سوي دولتمردان ما نسبت به موفقيت اين دستکاري‌ها و نوآوري‌ها وجود دارد.
متأسفانه گزينه کاهش مصرف، چيزي است که هيچ سياستمداري به آن توجه ندارد. در يکي از جلسات برپا شده با اين موضوع، مسئولان خزانه‌داري ما اين رويکردها را ارتجاعي و کاري همانند زندگي در غارها عنوان نمودند. هم اينک نيز ما صاحب يک سيستم سياسي هستيم که بر مبناي رشد اقتصادي بنيان‌گذاري شده و براي سنجش آن از نرخ توليد ناخالص داخلي (GDP) استفاده مي‌شود. البته افزايش اين عدد هم منوط به افزايش بيشتر و بيشتر مخارج مصرف‌کنندگان است. رشد اقتصادي براي کاستن از سطح بدهي‌هاي ملي و ايجاد يک دولت رفاه نيز منافعي فراوان دارد. اگر مردم از خريدهاي خود دست بکشند، احتمالاً اقتصاد ما فرو خواهد پاشيد و جاي تعجبي هم ندارد که يکي از وظايف رهبران سياسي ما پس از هر حمله تروريستي، اطمينان بخشي به مردم (در مورد وجود امنيت) و تشويق آنان به تداوم خريدهايشان است. (کاري که جورج بوش و آن ليوينگستون پس از حملات 11 سپتامبر و بمب‌گذاري‌هاي لندن انجام دادند.) تبليغات و بازاريابي به عنوان دو بخش غول‌پيکر اقتصاد، به صورتي کامل و همه‌جانبه، بر اين اساس پايه‌گذاري شده‌اند که ما به خريدهاي مصرفي خود ادامه دهيم و فرزندان ما نيز اين راه را ادامه دهند.
ما در قلب اين مدل اقتصادي، شاهد وجود يک ديوانگي و به دنبال آن هزينه‌هاي فاجعه‌آميز زيست‌محيطي هستيم. روان شناس سرشناس آمريکايي تيم کاسر به صورتي عالي، از يک نمودار براي نشان دادن اين شرايط بهره مي‌برد. در اين شکل، يک خط نشانگر درآمد شخصي افراد بوده که در 40 سال اخير سر به آسمان ساييده است. خط ديگري هم نشانگر افرادي مي‌باشد که اعلام داشته‌اند، احساس خوشحالي و رضايت بسيار زيادي دارند. البته شيب اين خط در اين دوره، تغييري نداشته است. بدين ترتيب، شکاف موجود ميان اين دو خط در طول اين دوره، رو به فزوني نهاده است. پس اين همه مصرف براي شادماني ما کافي نيست.
اما نمودار، تأثيراتي اميدوارکننده و در عين حال نگران‌کننده دارد. از جنبه اميدوارکننده، اين نمودار نشان مي‌دهد که يک نظام اقتصادي بنا نهاده شده بر مبناي مصرف اندک، فاجعه نخواهد بود. در مقابل هم، نکته نگران‌کننده اين است که ما با وجود اينکه مي‌دانيم، خريد و مصرف بيشتر ما را شادمان‌تر و رضايتمندتر نمي‌کند، همچنان به اين کار ادامه مي‌دهيم. وي معتقد است که مصرف‌گرايي بدون حد و مرز ما، پاسخي غيراداري به فقدان امنيت و همچنين يک نوع ناسازگاري رفتاري مي‌باشد. در چند دهه گذشته، منابع ناامني دوچندان شده‌اند. در کنار دستکاري‌هاي زياد اذهان ما توسط تبليغات، ما شاهد شکل‌گيري منابع جديدي از ناامني و اقتصادهاي بازاري بسيار رقابتي بوده‌ايم که دامنه گسترده‌اي را از مفاهيمي نظير هويت (من که هستم و به کجا تعلق دارم؟) تا نيازهاي بنيادين (چه کسي در سنين پيري به مراقبت از من مي‌پردازد؟) در برمي‌گيرد. اين رابطه موجود ميان مادي گرايي و ناامني به ما کمک مي‌کند که توضيح دهيم، چرا کشورهايي کاملاً متفاوت نظير ايالات متحده و چين، عميقاً رفتاري مادي‌گرايانه داشته و با ناامني‌هايي فزاينده هم روبه‌رو هستند.
بي‌ترديد درخشش و تلألؤ دل فريب روزافزون اين سيستم اقتصادي بنيان نهاده شده بر مبناي ناعدالتي، بر اين اساس است که ساز و کار دروني تقويت و استحکام‌بخشي در آن تعبيه گرديده است. چرا که هر چه شما بيشتر احساس ناامني نماييد، بيشتر مادي گرا مي‌گرديد و البته با افزايش سطح مادي گرايي، شما احساس ناامني و عدم اطمينان افزون‌تري خواهيد نمود. همان‌طور که آقاي کاسر نشان مي‌دهد، ارزش‌هاي مادي گرايانه (که در ميان نوجوانان سراسر دنيا و با هر ديدگاه سياسي و اقتصادي در حال افزايش است) شما را عصبي‌تر و همچنين حساس‌تر نسبت به افسردگي نموده و در عين حال از تمايل شما به همکاري و همراهي با ديگران مي‌کاهد. مطالعات علمي مختلف انجام شده حاکي از آن است که مردم، منابع و سرچشمه‌هاي واقعي تقويت جايگاه ارزش‌هاي انساني را مي‌شناسند (ويژگي‌هايي نظير روابط اجتماعي خوب، خودباوري و احساسات اجتماعي‌گرايانه) اما آنان در سايه سنگين همبستگي خوفناک و رعب‌انگيز منافع اقتصادي و سياسي، روز به روز از اين ارزش‌هاي واقعي دور مي‌گردند و تنها به افزايش ساعت‌هاي کاري خود و پرداخت پول بيشتر و بيشتر فکر مي‌کنند.
به هرحال، تغيير اين نگرش کاري دشوار خواهد بود و حرکت به سوي يک اقتصاد کم‌مصرف نياز به مديريت و راهبري دقيق و همه‌جانبه‌اي دارد؛ اما بزرگ‌ترين تناقض موجود اين است که تغيير رفتارهاي مصرف‌گرايانه کنوني باعث ايجاد بازخوردهايي مخرب در فرد مي‌شود (همان چيزي که کاسر از آن به عنوان ناسازگاري رواني و احساسي دوگانگي ياد مي‌کند). مصرف کمتر و بهينه مي‌تواند جامعه را به سوي ثبات اقتصادي و افزايش ناامني سوق دهد، هرچند تغيير آب و هواي کره زمين هم افراد را ناامن‌تر خواهد نمود. البته پاسخ ما هم در برابر اين وضعيت، مي‌تواند دامن زدن به جريان کنوني مصرف‌گرايي انبوه و بي‌حد و مرز باشد. يعني «بخور، بنوش و خوش باش. عمر ما کوتاه است.» و يا اينکه با حداکثر قدرت ممکن در برابر تأثيرات ناشي از تغيير آب و هواي کره زمين، موضع‌گيري ‌نماييم.
ما با يک گزينه ديگر هم روبه‌رو هستيم که مي‌تواند راهبردي همه‌جانبه تلقي گردد: يک سيستم اقتصادي کم‌مصرف و بهينه که ارزش‌ها و خواسته‌هاي واقعي زندگي‌ انساني را تأمين کند. اکثر ما حتي به صورتي اندک دريافته‌ايم که تغييرات گسترده در شيوه زندگي کنوني ما ضروري است، اما ما در انتظار شخصي ديگر هستيم که اين کار را آغاز نمايد. همان‌طور که گزارش سال گذشته «کميسيون توسعه پايدار» دولت ما هم با اين عنوان هشداردهنده شروع شده بود: «من مي‌خواهم، اگر شما بخواهي.»
به صورتي اميدبخش، ما مي‌دانيم که اين کار قابل انجام است، همان‌طور که والدين و پدربزرگ‌هاي ما در سال‌هاي جنگ جهاني دوم اين کار را مديريت و اجرا نمودند. اين رويکرد سودمند که از سوي آندره سيمز در کتاب «بدهي اکولوژيکي» معرفي گرديده، نشان دهنده نقش مهم دولت در اين حيطه است. البته در اوايل دهه چهل ميلادي هم کاهش شديد به وجود آمده در مصرف خانوار، نه براساس اتکا بر تمايلات خوب که به دليل تبليغات جهت‌دار و عظيم دولت انگلستان و همچنين تلفيق يک سيستم عقلايي و ماليات‌هاي اخذ شده از کالاهاي لوکس به وجود آمد. مي‌توان از اين راهکارها در قرن بيست يکم نيز بهره برد، هرچند قريب به اتفاق احزاب و رهبران سياسي ما به شدت از توصيه به چنين سياست‌هايي پرهيز مي‌کنند.
منبع:http://www.bashgah.net


مصرف‌گرايي در سخنان رهبر معظم انقلاب

شنبه 15 اسفند 1388  1:07 AM



مصرف‌گرایی و اسراف و این چیزها... این جزو میراث‌های ما از گذشته است و متأسفانه این میراث را نگه‌داشتیم. ما ملت ایران باید این جامه ناسازِ بی‌اندامِ زشت را از تنمان بیرون بیاوریم. ما خیلی مصرف‌زده هستیم؛ باید این را حلش كنیم.[1]
• امروزه متأسفانه... مصرف‌گرایی و مسابقه تجمل‌پرستی و مسابقه پول درآوردن و تلاش برای پول جمع كردن، یك طبقه جدیدی درست كرده.[2]
• نظام اسلامی با تولید ثروت مخالف نیست، با ایجاد ثروت مخالف نیست، بلكه مشوق اوست. اگر تولید نباشد، اگر ایجاد ثروت نباشد، حیات و بقای جامعه به خطر خواهد افتاد، اقتدار لازم را جامعه به دست نخواهد آورد؛ این یك اصل اسلامی است. اما ایني كه آحاد مردم دلشان لك بزند براي مسابقه اشرافي‌گرى، براي تجمل‌پرستى، این یك چیز بسیار نامطلوب است؛ این چیزی است كه متأسفانه در درون ما هست؛ همان‌طور كه قبلاً هم گفته‌ام: اسراف و مصرف‌گرايي افراطى.[3]
• امروز دشمن چشمش به نقطه حساس اقتصادي است تا بلكه بتوانند این كشور را از لحاظ اقتصادى دچار اختلال كنند. هرچه می‌توانند اختلال ایجاد كنند و هرچه هم نمی‌توانند، در تبلیغاتشان وانمود كنند كه اختلال هست! این كاری است كه امروز در تبلیغاتِ دشمنان ما، با قدرت و به شكل‌های مختلف انجام می‌گیرد. راه مقابله هم انضباط مالی و صرفه‌جویی و نگاه پرهیزگرانه به مصرف‌گرایی است.[4]
• مصرف‌گرایی به صورت اسراف، یكی از بیماری‌های خطرناك هر ملتی است.[5]
• ما یك خرده به مصرف‌گرایی افراطی دچار هستیم.[6]
• یكی از موارد اسراف، اسراف در آب است؛ نه فقط آبی كه مصرف شُرب در خانه‌ها می‌شود، نوع آبیاری كشاورزی ما هم یك نوع مسرفانه است و آب را هدر می‌دهیم.[7]
• ما در زمینه مصرف، در زمینه هزینه كردن منابع مالی كشور به‌وسیله خود ما و به‌وسیله همه برادران هم‌میهن ما و به‌وسیله مسئولین كشور با زحمت زیاد به وجود می‌آید، دچار نوعی بی‌توجهی هستیم، كه بایستی این را تبدیل كنیم به یك توجه و اهتمام خاص. ما دچار اسراف هستیم، ما دچار ولخرجی و ولنگاری در مصرف هستیم.[8]
• شايد بشود گفت بخش مهمي از منابع كشور در همه زمينه‌ها چه در زمينه مسائل شخصى، و چه تا حدودی در زمینه‌های عمومی صرف اسراف‌ها و زیاده‌روی‌های ما در مصرف می‌شود. [9]
• ما بایستی مصرف كردن را مدبرانه و عاقلانه مدیریت كنیم. مصرف نه فقط از نظر اسلام، بلكه از نظر همه عقلای عالم، چیزی است كه باید تحت كنترل عقل قرار بگیرد. با هوا و هوس، با خواهش دل و آنچه نفس انسان از انسان مطالبه می‌كند، نمی‌شود مصرف را مدیریت كرد. كار به جایی می‌رسد كه منابع كشور به هدر می‌رود، شكاف بین فقرا و اغنیا زیاد می‌شود، عده‌ای در حسرت اوّلیات زندگی می‌مانند و عده‌ای با ولخرجی و ولنگاری در مصرف، منابع را هرز و هدر می‌دهند. [10]
• ما بايستي الگوی مصرف را اصلاح كنيم. [11]
• ما بايستي به سمت الگوی مصرف حركت كنيم. [12]
• مسئولین كشور در درجه اول‌ چه قوه مقننه، چه قوه مجریه، و چه سایر مسئولین كشور؛ قوه‌ي قضائيه و غير آنها و اشخاص و شخصيت‌ها در رتبه‌هاي مختلف اجتماعي و آحاد مردم ما از فقير و غنى، بايستي به این اصل توجه كنند كه بايد الگوی مصرف را اصلاح كنند. [13]
• این‌جور مصرف كردن در همه زمينه‌ها در امور ضروري زندگى، در زيادي‌هاي زندگي مصرف كردن بي‌رويّه و بدون منطق و بدون تدبير عقلانى، به ضرر كشور و به ضرر آحاد و اشخاص ماست. [14]
• من از عموم مردم و به‌خصوص از مسئولین درخواست می‌كنم، خواهش می‌كنم كه در این زمینه فعالیت خودشان را در این سال زیاد كنند، افزايش بدهند و براي اصلاح الگوی مصرف برنامه‌ريزي كنند.[15]
• امروز خوشبختانه همان موج ضدارزش كردن اشرافي‌گرى، بحمدالله وجود دارد؛ یعنی دولت، مسئولین دولتی ساده زیستند، مردمی هستند و این خیلی فرصت خوبی است؛ نعمت بزرگی است.[16]
• اسلام به ما می‌گوید ثروت تولید كنید، اما اسراف نكنید.[17]
• مصرف‌گرايي افراطى، مورد قبول نیست.[18]
• اشرافي‌گرى، مثل یك بیماری است. بر هر كجا كه وارد شد، بسياري از خوي‌هاي مستحسن و پسنديده را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، كم‌كم آنها را ضعیف می‌كند و شاید از بین می‌برد. اسیر اشرافی‌گری نباید بشویم ما مردم ایران.[19]
• ما مردم مسرفی هستیم؛ ما اسراف می‌كنیم؛ اسراف در آب، اسراف در نان، اسراف در وسایل گوناگون و تنقلات، اسراف در بنزین.[20]
• كشوری كه تولیدكننده نفت است، واردكننده فرآورده نفت؛ بنزین است! این تعجب‌آور نیست؟! هر سال میلیاردها بدهیم بنزین وارد كنیم یا چیزهای دیگری وارد كنیم برای اینكه بخشی از جمعیت و ملت ما دلشان می‌خواهد ریخت‌وپاش كنند! این درست است؟!
• اسراف بد است؛ حتی در انفاق راه خدا هم می‌گویند... افراط و تفریط نكنید.
• ميانه‌روى؛ ميانه‌روى در خرج كردن. این را باید ما به صورت یك فرهنگ ملی دربیاوریم.
• قرآن می‌فرماید: «والّذین اذا انفقوا»؛ كسانی‌كه وقتی می‌خواهند خرج كنند، «لم یسرفوا و لم یقتروا»؛ نه اسراف و زیاده‌روی می‌كنند، نه تنگ می‌گیرند و با فشار بر خودشان، زندگی می‌كنند؛ نه، اسلام این را هم توصیه نمی‌كند.
• اسلام نمی‌گوید كه مردم بایستی با ریاضت و زهد آن‌چنانی زندگی كنند؛ نه، معمولی زندگی كنند، متوسط زندگی كنند.[21]
• ما اگر آدم‌های اهل اسراف و ولنگاری در خرج باشیم، ممكن است تحریم برای آدم مسرف و ولنگار سخت تمام بشود؛ اما ملتی كه نه، حساب كار خودش را دارد، حساب دخل و خرج خود را دارد، حساب مصلحت خود را دارد، زیاده‌روی نمی‌كند، اسراف نمی‌كند. خوب، تحریم كنند. بر یك چنین ملتی از تحریم ضرری وارد نمی‌شود.[22]
• اسراف، یك بیماری اجتماعی است.[23]
• یك اقدام اساسی در زمینه همین پیشرفت و عدالت، آن مسئله‌ای است كه من در پیام نوروزی خطاب به ملت عزیز ایران عرض كردم؛ و آن مسئله مبارزه با اسراف، حركت در سمت اصلاح الگوی مصرف، جلوگیری از ولخرجی‌ها و تضییع اموال جامعه است؛ این بسیار مسئله مهمی است.[24]
• لازم است به عنوان یك سیاست، ما مسئله صرفه‌جویی را در خطوط اساسی برنامه‌هایمان در سطوح مختلف اعمال كنیم. [25]
• مردم عزیزمان توجه داشته باشند كه صرفه‌جویی به معنای مصرف نكردن نیست؛ صرفه‌جویی به معنای درست مصرف كردن، بجا مصرف كردن، ضایع نكردن مال، مصرف را كارآمد و ثمربخش كردن است. [26]
• اسراف در اموال و در اقتصاد این است كه انسان مال را مصرف كند، بدون اینكه این مصرف اثر و كارایی داشته باشد. مصرف بیهوده و مصرف هرز، در حقیقت هدر دادن مال است. [27]
• عادت‌های ما، سنت‌های ما، روش‌های غلطی كه از این و آن یاد گرفته‌ایم، ما را سوق داده است به زیاده‌روی در مصرف به نحو اسراف. [28]
• مصرف ما به نسبت، از تولیدمان بیشتر است؛ این، كشور را به عقب می‌رساند؛ این، ضررهای مهم اقتصادی بر ما وارد می‌كند؛ جامعه دچار مشكلات اقتصادی می شود. [29]
• در آیات شریفه قرآن بارها راجع به پرهیز از اسراف در امور اقتصادی تأكید شده. [30]
• اسراف، هم لطمه اقتصادی می‌زند، هم لطمه فرهنگى. [31]
• وقتی جامعه‌ای دچار بیماری اسراف شد، از لحاظ فرهنگى هم بر روي او تأثيرهاي منفي می‌گذارد.[32]
• مسئله صرفه‌جویی و اجتناب از اسراف، فقط یك مسئله اقتصادی نیست؛ هم اقتصادی است، هم اجتماعی است، هم فرهنگی است؛ آینده كشور را تهدید می‌كند.[33]
• ما مجموعاً بیش از دو برابر مصرف متوسط جهان در انرژی چه برق، چه حامل‌های انرژی مصرف می‌كنیم؛ یعنی نفت، گاز، گازوئیل، بنزین. مصرف این چيزها در كشور ما از دو برابر متوسط جهان بيشتر است. خوب، این اسراف است. اسراف نیست؟[34]
• شاخصی به نام شاخص شدت انرژی وجود دارد؛ یعنی نسبت بین انرژی‌ای كه مصرف می‌شود، با كالایی كه تولید می‌شود؛ كه هرچه انرژی‌ای كه مصرف می‌شود، كمتر باشد، برای كشور سودمندتر است. در این زمينه گاهي نسبت به بعضي از كشورهاي پيشرفته، مصرف شدت انرژی ما هشت برابر بیشتر است! اینها اسراف‌هايي است كه در جامعه دارد انجام مي‌گيرد. [35]
• در مصارف گوناگون شخصي و خانوادگى، اسرافِ فردی صورت می‌گیرد.[36]
• تجمل‌گرایی‌ها، چشم و هم‌چشمی‌ها، هوس‌رانی افراد خانواده، مرد خانواده، زن خانواده، جوان خانواده، چیزهای غیرلازم خریدن؛ اینها از موارد اسراف است. [37]
• وسایل تجملات، وسایل آرایش، مبلمان خانه، تزئینات داخل خانه؛ اینها چيزهايي است كه ما براي آنها پول صرف مي‌كنيم. پولی كه می‌تواند در تولید مصرف شود، سرمایه‌گذاری شود، كشور را پیش ببرد، به فقرا كمك كند، ثروت عمومی كشور را زیاد كند، این را ما صرف مي‌كنيم به این چيزهاي ناشي‌شده از هوس، چشم و هم‌چشمى، آبروداري‌هاي خيالى.[38]
• اینها حرف دين است و روايات فراواني در این زمينه وجود دارد. در روایت دارد كه كسی میوه‌ای خورد و نیمی از میوه ماند، آن را دور انداخت. امام(ع) به او نهيب زد كه اسراف كردى؛ چرا انداختى؟ در روایات ما هست كه از دانه خرما استفاده كنید. تا این حد! خرده‌های نان را استفاده كنید. آن وقت در هتل‌ها میهمانی درست كنند و به یك عده‌ای میهمانی بدهند؛ بعد هر چه غذا ماند، به بهانه اینكه بهداشتي نيست، توی سطل آشغال بریزند! این مناسب يك جامعه اسلامي است؟ این‌جوري مي‌شود به عدالت رسيد؟[39]
• باید خودمان را اصلاح كنیم. بايد الگوی مصرف جامعه و كشور اصلاح شود. ما الگوی مصرفمان غلط است. [40]
• اسراف فقط در زمینه فردی نیست؛ در سطح ملی هم اسراف می‌شود.[41]
• بخش مهمي از این اسراف در اختيار مردم نيست؛ در اختیار مسئولین كشور است. [42]
• این شبكه‌هاي ارتباطاتي، شبكه‌های انتقال برق، سیم‌های برق، اینها وقتي فرسوده بشود، برق هدر می‌رود. برق را تولید كنیم، بعد با این شبكه فرسوده آن را هدر بدهيم، كه بخش مهمی هدر می‌رود. یا شبكه‌های انتقال آب اگر فرسوده باشد، آب هدر می‌رود. اینها اسراف‌هاي ملي است؛ در سطح ملی است؛ مسئولین آن، مسئولین كشورند. [43]
• اسراف در سطح سازمان هم اتفاق می‌افتد. رؤسای سازمان‌های گوناگون مصرف شخصی نمی‌كنند، اما مصرف بی‌رویه در مورد سازمان خودشان اتفاق می‌افتد؛ تجملات اداره، اتاق كار، تزئیناتش، سفرهای بیهوده، مبلمان‌های گوناگون؛ بايد با مراقبت و نظارت از این كارها جلوگيري كرد.[44]
• هم در سطح دولت، هم در سطح آحاد مردم، هم در سطح سازمان‌ها بایستی نگاه عیب‌جویانه‌ی به اسراف وجود داشته باشد.[45]
• آب را صرفه‌جویی كنیم؛ یعنی از سدهایمان صیانت كنیم، شبكه آب‌رسانی را اصلاح كنیم، آبیاری‌های با صرفه در كشاورزی را آموزش بدهیم كه چه جوری آبیاری بشود.[46]

پي نوشت :


[1]. سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار عمومی مردم ابركوه، 15/10/86.
[2][3]. سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاه‌های شیراز، 14/2/1387.
[4][5]. سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار با مردم شیراز، 14/2/1387.
[6][7]. همان، 11/2/1387.
[8] الی [14]. پیام نوروزی رهبر انقلاب به مناسبت آغاز سال 30/12/1387.
[15]. پیام نوروزی رهبر انقلاب به مناسبت آغاز سال 30/12/1387.
[16]. سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار اساتید و دانشجویان در دانشگاه علم و صنعت، 24/9/1387.
[17] [18]. اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حرم مطهر رضوى، 1/1/1386.
[19] الی [22]. سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در اجتماع بزرگ مردم یزد، 12/10/1386.
[23]. سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار اساتید و دانشجویان در دانشگا‌ه‌های استان سمنان، 18/8/1385.
[24] الی [31]. بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، 1/1/1388.
[32] الی [46]. بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، 1/1/1388.
برگرفته از : ماهنامه گلبرگ - شماره 111


منبع:http://www.hawzah.net


مقايسه الگوی مصرف ميان جوان ايراني و غيرايراني

شنبه 15 اسفند 1388  1:06 AM




اشاره


حضرت آيت‌الله خامنه‌اى، رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال 1388 فرمود: « با توجه به اهمیت حیاتی و اساسی مصرفِ مدبّرانه و عاقلانه منابع كشور، سال جدید را در همه زمینه‌ها و امور، «سال اصلاح الگوی مصرف» مي‌دانم. »
ایشان در تشریح زمینه‌هایی كه نیازمند تغییر و تحول جدی است، به موضوع اسراف‌های شخصی و عمومی و مصرف بی‌رویه كشور اشاره كرد و افزود: اسلام عزیز و همه عقلای عالم بر این نكته تأكید می‌كنند كه مصرف باید مدبّرانه و عاقلانه مدیریت شود.
با توجه به اینكه جامعه ما، جامعه‌ای به شدت مصرف‌گراست و در بسیاری از امور، اسراف، مایه تفاخر و تعالی جایگاه اجتماعی مردم شده است، در این نوشته قصد داريم مقايسه‌اي اندك ميان الگوی مصرف ميان جوانان ايراني و جوانان ديگر مناطق دنيا انجام دهيم.

مقدمه


در دنیای فن‌آوری و پیشرفت‌های علمی دوران معاصر، جمهوری اسلامی ایران دارای جایگاهی ارزشمند و مهم در سطح جهانی است؛ به‌گونه‌ای كه با سیری كوتاه در اخبار علم و فن‌آوری در ایرانِ پس از انقلاب، خواهیم دید كه متخصصان جوان ایرانی در این سال‌ها، بارها پدیده‌های نوین علمی ارائه داده و چشم جهانیان را خیره ساخته، آنان را شگفت‌زده كرده‌اند.
بسیاری از دانشمندان خارجی و غربی پس از بازدید از اختراعات جوانان ایرانی و دیدار با نخبگان جوان، موفقیت‌های علمیِ فرزندان این سرزمین را ستوده و انگشت تحیّر به دندان گرفته‌اند. برای نمونه، «امروز ایران به عنوان دهمین كشور جهان به پیشرفت‌های بسیار مهمی در علم پزشكی و درمان بیماری‌های مختلف دست یافته كه از آن با عنوان انقلاب پزشكی نام می‌برند».[1]
متأسفانه با وجود تمامی پیشرفت‌هایی كه جوانان عزیز ما داشته‌اند، در سال‌های اخیر پیشرفت فن‌آوری و ساخت لوازم رفاهی پیشرفته و عواملی دیگر، سبب شده كه خرید كالاهای لوكس و همچنین تهیه كالاهای غیرضرور، به هدف و آرزوی افراد بسیاری به‌ویژه در میان قشر جوان تبدیل شود. این در حالی است كه در هیچ دینی مانند اسلام به درست مصرف كردن و صرفه‌جویی سفارش نشده است.
برگزيدن این الگوی مصرف نادرست، در برخی موارد، مشكلاتي چون زندگي قسطى، وام‌هاي دايمى، مشكلات اجتماعی و خانوادگی و حتی بزهكاری و دزدی را به همراه آورده است.
در بسیاری از موارد، نبود این كالاها نیز تأثیر چندانی بر زندگی نمی‌گذارد. برخی از این كالاها پس از خرید حتی یك بار هم به صورت جدی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. از كفش، لباس و لوازم خانگی گرفته تا گوشی تلفن همراه كه بیشتر مردم در سال‌های اخیر همواره درصدد تعویض و خرید آخرین مدل‌های آن هستند.
بدون هرگونه حب و بغض و تنها به تكیه با آمار و ارقام، مصداق‌هایی را از هزینه‌های غیرضروری كه برخی جوانان كشورمان انجام می‌دهند، با دیگر كشورها مقایسه می‌كنیم.

1. خريد لوازم آرايشى


تلاش و تمنای نوجوانان و جوانان برای كسب زیبایی بیشتر، سبب رونق بازار فروش لوازم آرایشی و بهداشتی گردیده است.
«ایراني‌ها از نظر رشد مصرف لوازم آرايشى، رتبه سوم را در دنیا دارند. این در حالی است كه بازار قاچاق لوازم‌آرایشی بسیار وسیع است و فرآورده‌های قاچاق معمولاً تقلبی هستند. تقلب در حوزه لوازم آرايشي و بهداشتى، بسیار بیشتر از حوزه غذا و داروست».[2]
«در كشور ما تنها 10 درصد لوازم آرایشیِ موجود در بازار از مجاری قانونی وارد كشور شده‌اند و 90 درصد آن به صورت غیرقانونی وارد كشور می‌شود. ایران پس از عربستان، دومین مصرف‌كننده لوازم‌آرایشی در خاورمیانه است. طبق بررسی‌هایی كه زنان جهان را در برمی‌گیرد، مقوله زيبايى، سالانه 160 ميليارد دلار براي زنان جهان خرج دارد و البته در این میان، زنان ایرانی سالانه چیزی حدود یك میلیارد دلار برای زیبایی خود هزینه می‌كنند».[3]
«سرانه مصرف لوازم آرایشی هر فرد در خاورمیانه، سالانه 334 دلار است. امارات متحده عربى، پررونق‌ترین بازار خرده‌‌فروشی محصولات آ‌رایشی و بهداشتی را به خود اختصاص داده است».[4]
«ایران، هفتمین واردكننده لوازم آرایشی در جهان است. سن مصرف لوازم آرایشی نیز به 15 سال رسیده است و این در حالی است كه در كشورهای توسعه‌یافته، تمایل به آرایش، بیشتر در بین زنان مسن دیده می‌شود كه طراوت و شادابی پوست خود را از دست داده‌اند».[5]
استفاده بيش از حد از لوازم آرايشى، پدیده‌ای روانی و اجتماعی است و متأسفانه در طی سال‌های اخیر، مردان نیز به سمت مصرف لوازم آرایشی روی آورده‌اند. گرایش به مصرف افراطی لوازم ‌آرایشی در جامعه، و گسترش تبلیغات در مورد این‌گونه كالاها، از نشانه‌های بارز مصرف‌گرایی است و مصرف برخی از این اقلام، نه تنها دارای هزینه‌های هنگفت مالی است، بلكه گاه زیان‌های روحی و جسمی را نیز در پی دارد و مهم‌تر از آن اینكه، افزايش ناگهاني استفاده از لوازم آرايشى، قطعاً نسبتی با آرایش خانم‌ها در منزل ندارد و بیشتر مرتبط با آرایش كردن خارج از خانه است. آیا بِهْ از این نمی‌توان بود؟!

2. هزينه براي جراحي زيبايى


«ایران از نظر تعداد جراحي زيبايي بيني، در دنیا اول است. بعد از ایران، كشورهای امریكا، انگلستان و تا حدی فرانسه در ردیف‌های بعدی قرار دارند. عمل جراحی زیبایی بینی در كشورها به صورت یك كار تقلیدی و ناشی از چشم و هم‌چشمی درآمده است».[6]
پرستیژ عمل جراحی بینی آن‌قدر زیاد است كه داروخانه‌ها نیز باند و چسب‌هایی برای باندپیچیِ بینی كسانی كه عمل نكرده‌اند، می‌فروشند تا آنها به عمل بینی تظاهر كنند.
«75 درصد متقاضیان زیبایی مشكل روانی دارند. 80 درصد از زنان و 60 درصد از مردان، تمایل به انجام‌دادن عمل جراحی زیبایی دارند كه تنها حدود 10 درصد آنها از چهره جدید خود راضی هستند و كار 50 درصد آنها نیز به عمل دوباره می‌كشد».[7]
«رئیس انجمن جراحان پلاستیك و زیبایی ایران می‌گوید: 60 تا 70 درصد از تقاضاهاي جراحي‌هاي زيبايى، به‌ویژه جراحی بینی غیرضروری است. در كشورمان زنانی را داریم كه بیش از 9 بار بینی خود را به تیغ جراحی سپرده‌اند و در واقع از بینی‌شان چیزی نمانده است».[8]
«در حال حاضر، جراحي بينى، شایع‌ترین و درآمدزاترین جراحی زیبایی در ایران است. بيشتر متقاضيان جراحي بينى، جوانان 17 تا 30 ساله هستند. حدود90 درصد از بیمارانی كه بینی خود را جراحی می‌كنند، دچار مشكلات تنفسی می‌شوند. هزينه جراحي بينى، بین 300 هزار تا 5 میلیون تومان است».[9]
در كشور ما جراحي بينى پديده‌اي آشناست، ولی آنچه تازه و غریب است، سرایت‌آن به تمام گروه‌های جامعه و حتی آقایان است. نوجوانان 14 15 ساله نیز برای این‌گونه جراحی‌ها به پزشكان مراجعه می‌كنند؛ در حالی‌كه طبق نظر پزشكان، سن مناسب جراحي بينى، 18 سال است.
«در سال 2006 حدود 35000 عمل زیبایی بینی فقط در تهران انجام شد؛ در حالی‌كه در انگلستان، 6000 عمل صورت گرفت. ایران در سال 1386، پايتخت عمل جراحي بينى جهان نام گرفته است».[10]
این است حكایت صنعت زیباسازی چهره‌هایی كه در كشورمان در پی نارضایتی از مشكل ظاهرشان، دل به تیغ می‌سپارند و زیبایی را به شرط چاقو می‌خرند! آیا ما در جهان كاری جز كوچك كردن بینی‌مان نداریم؟ آیا این‌گونه هزینه‌كردن‌ها، مصداقی از اسراف نیست؟
به قول مقام معظم رهبرى:
آیا جز این است كه بیماری اسراف، از لحاظ اقتصادى، اجتماعي و فرهنگى، آسیب‌ها و مشكلات گوناگونی به وجود آورده و آینده كشور را تهدید می‌كند.[11]

3. مدگرايى


«مد» واژه‌ای است كه بیشتر و به‌ویژه هنگام خرید پوشاك، وردِ زبان بعضی از خانم‌هاست.
یكی از ابزارهایی كه از سوی كشورهای تولیدكننده، برای افزایش مصرف استفاده می‌شود، بحثِ از مد افتاده اعلام كردن كالاهای خودشان است. آنها درباره كالاهایی كه عمر طولانی دارند، به گونه‌ای تبلیغ می‌كنند كه مصرف‌كننده هرچند وقت یك‌بار كالای جدیدی را بخرد كه نمونه روشن این مسئله، لباس و پوشاك زنانه است.
امروزه مد، همانند ویروسی در میان بسیاری از ما ایرانیان پخش شده است. اما باید توجه داشت كه لباس و مد، نباید به وسیله‌ای برای اسراف در سرمایه تبدیل شود و باید از هرگونه احتمال تجمل‌پرستی و فخرفروشی به دور باشد و به تقلید كوركورانه از دیگران نینجامد. گاه شخص برای فرار از بی‌هویتی و كامل كردن ضعف شخصیت خود، به ایجاد تغییر در شكل لباس و نوع آرایش سر و صورت می‌پردازد، آن هم با تقلید از مدهایی كه بسیاری از آنها از كشورهای بیگانه سرچشمه می‌گیرد و با فرهنگ اسلامی ما سازگاری ندارد. در واقع، شایسته پوشیدن است كه جوان با هویت ایرانی را زیباتر نشان می‌دهد، نه مدگرايى و پيروي از سليقه ديگران.
بسیاری از اقسام لباس و كفش‌های پاشنه‌‌بلند و نوك‌تیز، مخالف ظرافت و سلامت انسان است. با این حال به سرعت همه‌گير مي‌شود و مورد استقبال مدپرستان قرار مي‌گيرد، به طوری‌كه دیر یا زود جمع زیادی از آن تقلید می‌كنند. امام علی(ع) می‌فرماید:
بدان كه اگر برای چیزهایی كه دوست می‌داری یا آنچه خوشایند تو نیست، خود را باز ندارى، هوس‌ها تو را به زیان‌های فراوانی خواهند كشید. پس نَفْس خود را باز دار و از آن نگهبانی كن.[12]
گردانندگان مد برای تبلیغات خود، به‌سبب ویژگی‌های خاص زنان و جوانان، از آنان بهره می‌گیرند. رهبر معظم انقلاب در یكی از سخنان خود در این مورد می‌فرماید:
به اعتقاد من، گرايش به سمت مدگرايى و تجمل‌گرایی و تازه‌طلبي و افراط در كار آرايش و خودنمايي در مقابل مردان، یكی از بزرگ‌ترین عوامل انحراف جامعه و انحراف زنان ماست. در مقابل اینها، خانم‌ها بایستی مقاومت كنند.[13]
چه بسیارند افرادی كه ابزار و لوازم و لباس نو و قابل استفاده خود را تنها به دلیل از مد افتادنِ رنگ یا شكل آن، دور می‌اندازند و لباس و مدِ روز را می‌خرند و در همراهی با مد، هزینه‌های گزافی را متحمل می‌شوند و اسراف می‌كنند. به یقین مدپرستي، آدمی را از اهداف بلند اجتماعی بازمی‌دارد و توان مالی و انسانی جامعه را نابود می‌كند.
مؤثرترین و گسترده‌ترین ایده‌های مد، در فرانسه خلق و به جهان صادر می‌شود. در شرق نیز توكیو، بزرگ‌ترین كانون تولید مد شرق و یكی از مراكز مهم طراحی دنیاست. با نفوذ انكارنشدنی فرهنگ غرب در ژاپن، هنوز هم پارچه‌های نقش‌دار، رنگ‌های شاد و دیگر نمادهای پوشش شرقی را می‌توان در الگوهای ژاپنی دید، ولی ما... ؛ حكایت ما و مد، حكایت خیاطان حقّه‌باز و پادشاه فریب‌خورده است.
«دو خیاط به شهری وارد شدند و پادشاه را فریفتند كه ما در فنّ خیاطی استادیم و از آن مهم‌تر اینكه، می‌توانیم لباسی برای پادشاه بدوزیم كه فقط حلال‌زاده‌ها قادر به دیدن آن باشند. اگر اجازه فرمایید، چنین لباسی برای شما نیز بدوزیم. پادشاه موافقت كرد و مقدار زیادی طلا و نقره در اختیار آنها گذاشت. خیاط‌ها كارگاهی عریض و طویل دایر كردند و دوك و چرخ و قیچی و سوزن را به راه انداختند و بدون آنكه پارچه و نخ و طلا و نقره‌ای صرف كنند، دستِ خود را چنان استادانه در هوا تكان می‌دادند كه گویی مشغول دوختن لباس هستند. روزی پادشاه، صدراعظم و مأموران عالی‌رتبه حكومتی را به دیدن لباس فرستاد و آنها پس از آنكه با ندیدن لباس به حرام‌زادگی خود پی بردند، این حقیقت تلخ را پنهان نمودند و به تمجید از لباس پرداختند. سرانجام نوبت به خودِ پادشاه رسید و به خیاط‌خانه رفت و پس از آنكه او نیز لباس را ندید، پیش خود گفت معلوم می‌شود فقط من یكی در میان این همه حلال‌زاده نیستم. پس در كمال دیرباوری زبان به تمجید از لباس گشود. خیاطان او را لخت و لباس فرضی را بر تن او كردند و آن بیچاره لخت ایستاده بود. سرانجام قرار شد جشن عظیمی در شهر به‌پا شود و مردم نیز لباس تازه پادشاه را ببینند.
مردم در دو سمت خیابان ایستادند و پادشاه لخت با آداب از برابر تمام آنها عبور می‌كرد. مردم نیز كه هیچ‌كدام لباسی بر تن پادشاه نمی‌دیدند، از ترس تهمت حرام‌زادگى، فریاد شادی سر می‌دادند. ناگاه كودكی از میان جمعیت فریاد زد: اینكه لباس بر تن ندارد. این چرا لخت است؟ و یكی دو بچه دیگر نیز این حرف را تكرار كردند. دیری نگذشت كه جمعیت یك‌پارچه فریاد زدند كه: چرا پادشاه لخت است و چرا و چرا؟
اینك تمدن غرب چنین وانمود می‌كند كه می‌خواهد برای انسان لباس بدوزد، ولی در واقع او را برهنه ساخته است و هیچ‌كس جرئت نمی‌كند فریاد برآورد كه لباسی در كار نیست و حاصل این همه پارچه و مد و چه و چه، برهنگی انسان است. آیا مردمی پیدا می‌شوند كه صداقتی كودكانه داشته باشند و جرئت كنند فریاد برآورند؟ چرا آن مردم ما نباشیم؟[14]

4. مصرف آدامس


«ایراني‌ها با مصرف 45 هزار تن، سالانه بیش از 500 میلیارد تومان آدامس می‌جوند. بیش از 80 درصد آدامس‌های تولید داخلی نیز به كشورهایی چون افغانستان، عراق و تاجیكستان صادر می‌شود و حدود نیمی از آدامس‌های وارداتی از طریق مبادی غیرقانونی و قاچاق به بازارهای كشور تزریق می‌گردد. بیش از 80 درصد آدامس‌های قاچاق را نیز آدامس‌های تقلبی و تاریخ مصرف گذشته تشكیل می‌دهد».[15]
در حالی نوجوانان و جوانان كشور ما برای خرید آدامس مبالغ قابل توجهی هزینه می‌كنند كه در برخی از كشورها مصرف آدامس به طور كلی ممنوع شده است. «دولت و پلیس سنگاپور با فروش آدامس در این كشور به شدت مقابله می‌كند و جریمه‌های سنگینی برای فروش و مصرف آدامس به كار برده و از ورود آدامس به این كشور جلوگیری می‌كند. جريمه انداختن آدامس در سطح شهر و مكان‌هاي عمومى، برای بار اول بین 500 تا 1000 دلار امریكاست و اگر شخص مجدداً این عمل را تكرار كند، مبلغ جریمه به 2000 دلار نیز خواهد رسید. تنها داروخانه‌های این كشور حق فروش آدامس، آن هم از نوع درمانی را دارند».[16]

5. خرید وسایل مارك‌دار


آیا این جمله را از زبان فروشندگان شنیده‌اید: «خاطرتون جمع باشه، شما پول مارك این جنس را می‌دهید!»
برخی جوانان، عاشق مارك‌های مشهور هستند؛ لباس‌های مارك‌دار، كفش‌مارك‌دار و ساعت مارك‌دار. چنین افرادی حتی برای خرید چیزهای كوچك هم تنها به سراغ مارك‌های بزرگ و معروف می‌روند و حاضرند با صرف وقت زیاد، برای پیدا كردن چنین كالاهایی با سخاوت تمام دست به جیب شوند و مبالغ كلانی را بابت محصولی با مارك مشهور بپردازند.
به همین دلیل، شركت‌های مشهور، هرچند وقت یك‌بار برای به دست آوردن دلِ این‌گونه مشتریان وفادار، محصول جدیدی را تولید و روانه بازار می‌كنند. اگر دو جنس یكسان، یكی با كیفیت بهتر و دیگری با كیفیت پایین‌تر و مارك معروف‌تر عرضه شود، قطعاً دومی مورد توجه جامعه جوان قرار می‌گیرد. گران‌پوشي و خريد لباس‌های مارك‌دار، تبدِل به امری عادی شده و همه و همه، حتي طبقه متوسط به فكر خرید وسایل مارك‌دار هستند.
نوعي باور غلط فرهنگى موجب شده تا اجناس خارجى، با كیفیت‌تر پنداشته شود و حتی اجناس داخلی با كیفیت، گاه با مارك كشورهای دیگر به نام جنس خارجی فروخته شود. گویا استفاده از كالاهای خارجی و مارك‌دار، به فرهنگی فراگیر تبدیل شده است. در حالي‌كه ايران در ميان كشورهاي اسلامى، بزرگ‌ترین تولیدكننده مانتو به شمار می‌رود، بازار مانتو در چند سال گذشته با پدیده‌ای به نام مانتوهای مارك‌دار خارجی مواجه شده است. به راستى، مانتوهای تُرك و ایتالیایی در كجا تولید می‌شود؟ آیا لباسی كه «نشان آدمیت» نیست، نیازمند ماركی مشهور در بالای جیب آن است. ظاهراً این روزها ملاك شهرتِ بعضی از انسان‌ها مارك‌ها هستند؛ در حالي‌كه به قول سعدى:
تن آدمی شریف است به جان آدمیت
نه همین لباس زیباست نشان آدمیت

6. مصرف نوشابه


«ایرانيان سالانه بيش از 2 ميليارد و 900 ميليون تومان نوشابه استفاده مي‌كنند. بنابراین، از نظر سرانه مصرف نوشابه گازدار در ایران، رتبه اول جهان را داریم.»[17] «سرانه مصرف نوشابه در ایران، 42 لیتر است، در حالی‌كه این سرانه مصرف،‌4 برابر سرانه مصرف دنیاست. كارشناسانِ سلامت معتقدند مصرف نوشابه با توجه به قند مصنوعى، رنگ و گاز موجود در آن، زیان‌های جبران‌ناپذیری برای دستگاه گوارش، كلیه‌ها و دیگر اعضای بدن دارد؛ به‌ویژه در مورد كودكان و نوجوانان كه متأسفانه به خاطر شیرین بودن، علاقه زیادی به مصرف آن دارند».[18]

7. ارسال پیامك


آیا این خبرها را شنیده‌اید؟
«مشتركان همراه اول در شب و روز عید غدیر، بیش از 194 میلیون پیامك ارسال كردند كه حدود 94 میلیون آن به مناسبت عید غدیر بود و در عید سعید قربان در طول 36 ساعت، حدود 187 میلیون پیامك رد و بدل كردند».[19]
«در روز نیمه شعبان، 103 میلیون پیامك بین مشتركان اول رد و بدل شد. این در حالی است كه در سال گذشته در همین زمان، 63 میلیون پیامك ارسال شده است».[20]
امروزه تلفن همراه، به یكی از بایدهای زندگی ما تبدیل شده است. «در كشور ما طبق آمار رسمى، هر روز به‌طور متوسط 60 میلیون پیامك بین كاربران تلفن همراه اول رد و بدل می‌شود، در حالی‌كه در انگلستان كه زادگاه پیامك است، روزانه حدود شش میلیون پیامك فرستاده می‌شود. بعید نیست در آینده‌ای نزدیك، رتبه اول استفاده از سرویس پیام كوتاه را در جهان به خود اختصاص دهیم. اعضای هر خانواده ایرانی به‌طور متوسط دو تلفن همراه دارند. براساس آمار شركت مخابرات ایران، هر مشترك تلفن همراه اپراتور اول، ماهانه بیش از 120 پیام كوتاه رد و بدل می‌كند. استفاده ایرانیان از این سرویس، در مقایسه با دیگر كشورها، رشد بسیار سریع‌تری داشته است».[21]
«به گفته یك پژوهشگر ارتباطات، مشتركان تلفن همراه در ایران، جزو بالاترین آمار استفاده از سرویس پیامك هستند. كاربرد پیامك در ایران با اغلب كشورهای توسعه‌یافته متفاوت است و عوارض اجتماعی آن هم شاید فقط مختص كشور ما باشد.
آمار استفاده از پیامك در ایران و مقایسه آن با دیگر نقاط جهان، نشان از استفاده بیش از حد یا حتی افراطی از این رسانه دارد. آمار 60 میلیون ارسال پیام كوتاه در یك روز، كشور ما را در بین كشورهایی كه بیشترین آمار استفاده از پیامك را دارند، قرار می‌دهد. سرویس پیامك، ماهیانه حدود 30 میلیارد تومان برای شركت مخابرات درآمد دارد».[22]
آيا به راستى ارسال این حجم انبوه پيامك در كشور الزامي است؟

هشدار!


ز دریای الطاف پروردگار خورید و بنوشید در روزگار
نورزید اسراف اما در آن كه نَبْوَد خدا دوست با مسرفان
آمارهایی كه به آن افتخار نمی‌كنیم:
• ایرانی‌ها70 درصد سفرهای خود را با خودروهای شخصی انجام می‌دهند، در حالی‌كه این شاخص در كشورهای توسعه‌یافته، برعكس است.[23]
• براساس گزارشی كه انجمن جهانی انرژی در سال 2008 با عنوان سیاست‌های بهره‌وری انرژی در كشورهای جهان منتشر كرده است، در سال 1990 تا 2006، كشور ايران بيشترين افزايش شدت مصرف انرژي را در بين كشورهاي دنيا داراست و ادامه این روند در آينده مي‌تواند ايران را از يك كشور صادركننده، به یك كشور واردكننده منابع انرژی تبدیل كند.[24]
• نگاهی به مصرف سرانه كالاهای اساسی در كشور و مقایسه آن با دنیا، نشان می‌دهد در مصرف سرانه شكر و روغن، بالاتر از میانگین جهانی هستیم. مصرف سرانه برنج در كشور ما كمتر از متوسط دنیاست و ما چهاردهمین مصرف‌كننده بزرگ جهان هستیم، ولی عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌كننده نان را در جهان به خود اختصاص داده‌ایم. سرانه مصرف شكر در ایران حدود 30 كیلوگرم است كه 3 كیلوگرم بالاتر از میانگین مصرف جهانی است و ایران بعد از روسیه، دومين واردكننده بزرگ شكر در جهان است و اندونزى، امریكا و امارات در رده‌های بعدی هستند.
• مصرف سرانه روغن در ایران، حدود 17 كیلوگرم و 5/4 كیلوگرم بالاتر از میانگین جهانی است و بیش از 80 درصد نیاز داخلی از راه واردات تأمین می‌شود. همچنین سالانه سه میلیون تن گندم در كشور اتلاف می‌گردد.
سرانه مصرف نان در ایران 160 كیلو است، در حالی‌كه در كشور فرانسه، سرانه مصرف نان 56 كیلو و در آلمان 70 كیلوگرم در سال است.[25]
• ایران در حال حاضر به لحاظ عرضه بنزین ارزان در جهان، بعد از ونزوئلا در رتبه دوم است و عربستان بعد از ایران در رتبه سوم قرار دارد. میزان مصرف انرژی در ایران، به ازاي هر واحد توليد ناخالص داخلى، معادل 5/2 تا 3 برابر مقداری است كه در كشورهای صنعتی و در حال توسعه مصرف می‌شود.
• «92 درصد آب مصرفی كشور، در بخش كشاورزی به دلیل استفاده از روش منسوخ غرق آبی هدر می‌رود. ضایعات مصرف نان در كشور 30 درصد است. در سالی كه گذشت، یك میلیون و 200 هزار تن روغن نامرغوب خام خوراكی وارد كشور شده است».[26]
• «هنگام سوخت‌گيرى، در هر روز 200 هزار لیتر سوخت اتلاف می‌شود. بنابراین، سالانه 73 ميليون ليتر سوخت هنگام سوخت‌گيري به هدر مي‌رود كه این مقدار در زمينه مصرف انرژى، 10 برابر اتحادیه اروپا و 15 برابر ژاپن است».[27]
• «سرانه مطالعه در ایران، روزانه 18 دقیقه است».[28] «در سبد هر خانوار ايرانى، كمتر از نیم درصد به خرید كتاب اختصاص دارد. در كشورهای توسعه‌یافته، سرانه كتاب‌های امانتی از كتابخانه‌ها، 70 برابر كشور ماست».[29]
• «یك سوم نان تولیدی و حداقل یك پنجم آب مصرفی به هدر می‌رود».[30]
• «متوسط مجموع انرژی مصرفی در ایران، بیش از 2 برابر متوسط جهانی است».[31]
• «نسبت انرژی مصرف‌شده به كالای تولیدشده، هشت برابر كشورهای پیشرفته است».[32]
• «متوسط مصرف جهاني برق در دنيا براي مشتركان خانگى، 900 كیلووات ساعت در سال است؛ در حالی‌كه مشتركان ایرانی سالانه 2900 كیلووات ساعت برق مصرف می‌كنند. در متوسط سالانه مصرف انرژی در رتبه سیزدهم قرار داریم؛ در حالی‌كه امریكا در رتبه اول است و چین در رتبه دوم. 9 درصد سوخت جهان در ایران و از سوی تنها یك درصد جمعیت جهان مصرف می‌شود. هر ساله 38 درصد بودجه سالانه دولت به یارانه بنزین اختصاص می‌یابد. مصرف آب در كشور، 70 درصد بیشتر از الگوی جهانی است. در مصرف گاز نیز بعد از امریكا و روسیه سوم هستیم».[33]
• «متوسط مصرف بنزین در دنیا 3 لیتر است؛ در حالی‌كه در ایران 10 لیتر می‌باشد. مصرف سرانه فولاد در كشور ما بالاتر از چین است. به لحاظ مصرف دارو، در میان 20 كشور نخست جهان هستیم و در آسیا مقام دوم را داریم. ایران از نظر ضایعات موادغذایی در جهان مقام اول را دارد. كار مفید در هفته در ژاپن 49 تا 60 ساعت، در كره جنوبی 54 تا 72 ساعت و در صنایع كشور ما 6 تا 9 ساعت است».[34]
• «میزان استاندارد مصرف نمك بین 4 تا 5 گرم در روز است؛ در حالی‌كه ایرانیان به‌طور متوسط روزانه 13 تا 15 گرم نمك مصرف می‌كنند».[35]
تو خود حدیث مفصّل بخوان از این مجمل...

پى نوشت ها :


[1]. روزنامه كیهان، ش 19286، ص 5.
[2]. خبرگزاری پانا، 29/1/1388.
[3]. روزنامه دنیای اقتصاد، ش 1495، 25/1/1387.
[4]. سایت آفتاب، 21/10/1387.
[5]. سایت خبر آنلاین، 18/9/1387.
[6]. همشهری onLINE، 11/11/1386.
[7]. همان، 2/11/1387.
[8]. روزنامه سرمایه، ش 385، 14/11/1385.
[9]. سایت خبری ایران iran newsssite، 7/2/1388.
[10]. سایت Farda news، 20/12/1386.
[11]. سخنرانی رهبر معظم انقلاب در مشهد، 1/1/1388.
[12]. نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتى، نامه 56، ص 423.
[13] سخنان مقام معظم رهبری در تاریخ 22/8/1370.
[14]. نك: غلامعلی حداد عادل، ‌فرهنگ برهنگي و برهنگي فرهنگى، تهران، سروش.
[15]. روزنامه سرمایه، ش 444، 11/2/1386، ص 14.
[16]. سایت خبرخوان، 7/2/1388.
[17]. روزنامه ابتكار، ش 1437، 15/1/1388.
[18]. پایگاه اطلاع‌رسانی دولت www.dolat.ir، 30/1/1388.
[19]. سایت شركت ارتباطات سیار ایران، همراه اول، 30/9/1387.
[20]. خبرگزاری فارس، 2/6/1387.
[21]. سایت تابناك، 7/8/1387.
[22]. گروه علمی تحلیلی طیف، Teyf group، 15/11/1387.
[23]. خبرگزاری فارس، 3/2/1388.
[24]. سایت رجانیوز www.rajanews.com، 30/1/1388.
[25]. خبرگزاری فارس، 21/1/1388.
[26]. خبرگزاری فارس، 2/2/88؛ سایت ایران پترو، شبكه خبري نفت و انرژى، 8/2/1388.
[27]. پایگاه اطلاع‌رسانی دولت www. dolat.ir، 30/1/1388.
[28]. خبرگزاری ایسكا نیوز (باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران).
[29]. سایت آفتاب، 9/10/1386.
[30]. سخنان رهبر معظم انقلاب در مشهد در تاریخ 1/1/1388.
[31]. همان.
[32]. همان.
[33]. سایت خبری توانیر، 7/2/1388.
[34]. روزنامه ابتكار، ش 1437، 15/1/1388.
[35]. پایگاه اطلاع‌رسانی نوآوری ایران و جهان، 23/1/1388.


برگرفته از : ماهنامه گلبرگ - شماره 111
منبع : http://www.hawzah.net


تأکيد دولت شهيد رجايي بر اصلاح الگوي مصرف

شنبه 15 اسفند 1388  1:05 AM





شهيد رجايي، صرفه جويي و هزينه و مصرف کمتر را به ويژه در آن شرايط زماني براي تداوم انقلاب ضروري مي دانست. در همين زمينه، بخش نامه اي به کليه کارکنان دولت صادر کرده بود :
براي تداوم انقلاب، احتياج به کار و توليد بيشتر از يک سو و هزينه و مصرف کمتر از سوي ديگر مي باشد. انقلاب، فقط با شعار و تظاهر، قوام و تداوم نمي يابد. لذا هرچه بيشتر کار و توليد و هر چه کمتر خرج و مصرف براي بيت المال ايجاد بکنيم. اميد است با اجراي مورد فوق، خواست امام عزيزمان را که رسيدن به خودکفايي است، جداً تعقيب کنيم .
در ادامه نيز اعلام کرد :
از آنجا که موضوع صرفه جويي در هزينه هاي جاري و رعايت مصرف از بيت المال، در شرايط کنوني مملکت و با توجه به دستور شرع مقدس اسلام، جزو وظايف کليه مردم مي باشد، لذا مقتضي است کميته اي به منظور صرفه جويي در هزينه ها در هر دستگاه اجرايي تشکيل و با توجه به نحوه کار واحد، تدابير لازم اتخاذ گردد .
ضمناً نکاتي را در جهت امر صرفه جويي، به شرح زير يادآور مي شود :
1- از خريد روزنامه ها و مجله هاي عمومي براي استفاده شخصي در ادارات خودداري گردد .
2- در نگه داري و مراقبت و تعميرات از ابزار، لوازم کار و اثاثيه و ماشين آلات موجود در ادارات، کارگاه ها و کارخانه هاي دولتي، دقت کافي به عمل آيد .
3- حتي المقدور سعي شود که از ماشين هاي زيراکس و فتوکپي کمتر استفاده شود و در مواقع لزوم، تکثير بين 1 تا 10 برگ از طريق ماشين تحرير انجام شود .
4- جهت بايگاني، نسخ کافي تهيه گردد تا نيازي به استفاده از ماشين زيراکس و فتوکپي نباشد .
5- قطع کاغذ همواره متناسب با مطالب انتخاب و همچنين از صفحات پشت و روي کاغذ استفاده شود .
6- به منظور جلوگيري از دوباره کاري نامه هايي که جهت تايپ ارسال مي شود، حتماً قبلاً پيش نويس آن، به امضاي رئيس مربوطه برسد .
7- نشريات و اخبار عادي روزانه، هفتگي و غيره که حاوي خبرنامه بوده و همچنين نامه و گزارش ها که مضامين آن، عادي و غير محرمانه مي باشد و احتياجي به پاکت ندارد، بدون پاکت ارسال شود .
8- اصل سادگي و بي پيرايگي و حذف تشريفات زائد، در تمام امور اداري رعايت گردد .
9- کاغذهاي باطله و زائد، در محل جداگانه اي جمع و به شهرداري تحويل گردد .
10- صرفه جويي در مورد روشنايي هاي غير ضروري و لوازم برقي و دستگاه هاي حرارتي و ساير خدمات مشابه .
11- در مورد يادداشت هاي غير رسمي و تهيه پيش نويس، از کاغذهاي بدون آرام و ارزان تر استفاده شود .
12- پرداخت اضافه کار منوط به انجام دادن کار اضافي در ساعات غير اداري، بر طبق ضوابط اجرايي بودجه سال 1359 مصوب اجلاس فوق العاده مشترک هيئت وزيران و شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران، از اول آبان بلامانع است.(1 )
محمد علي رجايي
1359/8/29

پي نوشت

1- حسن عسگري زاده، خاطراتي از شهيد رجائي، تهران، نشر علمي و فرهنگي، 1374، ج2، صص98 و 114 .

منبع:نشريه اشارات،شماره 124
 


مطالب بیشتر

شنبه 15 اسفند 1388  1:04 AM


سیستم روشنایی و سرمایش اتاق خود را پس از ساعت اداری خاموش کنید.
کالاهایی که کم مصرف تر هستند دوام بیشتری دارند، پس در هنگام خرید وسایل برقی به میزان مصرف کالا توجه کنید.
در زمان اوج مصرف، احتمال نوسانات برق و در نتیجه آسیب دیدن وسیله برقی شما بیشتر است، حتی الامکان در زمان اوج مصرف، از وسایل برقی پر مصرف استفاده نکنید.
دقت در انتخاب ساعات به کار انداختن وسایل برقی، از وظایف شهروندی ماست
مصرف برق را کاهش دهید تا از تخفیف های مشترکان کم مصرف بهره مند شوید.
مصرف بهینه انرژی را فرهنگ سازی کنیم.
پولی را که از کاهش مصرف برق صرفه جویی می شود، می توان در جای بهتری همچون خرید کتاب و یا کلاس های تقویتی و یا ورزشی سرمایه گذاری کرد.

در کامپیوتر خود از امکانات پیش بینی شده صرفه جویی همچون خاموش شدن خودکار مانیتور یا رفتن به وضعیت استندبای استفاده کنید. این امکانات به شما اجازه میدهند در صورت چند دقیقه بیکاری کامپیوتر ، مانیتور شما خاموش شده و سپس بلا فاصله در زمان نیاز مجددا آماده به کار شود. نگرانی از خرابی و استهلاک بی مورد است. در ضمن می توانید به جای استفاده از کامپیوتر رو میزی از لپتاپ استفاده کنید ، نوت بوک ها یک دهم کامپیوتر های رومیزی برق مصرف می کنند.
ا توجه به اینکه در حدود 80 درصد تعداد مشترکین را مشترکین خانگی تشکیل میدهند و از طرف دیگر در تهران بیش از 45 درصد مصرف مربوط به مشترکین خانگی است لذا نهادینه شدن مدیریت مصرف در این بخش جامعه کمک فراوانی به اقتصاد ملی ، صنعت برق و اقتصاد خانواده دارد .

با استفاده منطقی از انرژی نه تنها شاهد کاهش هزینه­های مصرف انرژی خود خواهیم بود ، بلکه آثار مفیدی همچون کاهش آلودگی محیط زیست و تداوم طول عمر منابع ملی و نتیجتاً توسعه اقتصادی کشور را بدنبال خواهد داشت.
بطور نمونه در صورتی که هر خانواده ایرانی به جای یک لامپ معمولی 100 وات از یک لامپ کم مصرف 20 واتی تا 5 ساعت در روز استفاده کند ،‌در هر سال بیش از 5/2 میلیارد کیلووات ساعت برق یعنی بیش از تولید یک نیروگاه صرفه جویی کرده ایم که میزان صرفه جویی در سوخت و نیز عدم آلودگی محیط زیست بخوبی قابل درک میباشد.
بنابر این مناسب است که به میزان مصرف برق خود حساس بوده و از طریق کنترل ارقام موجود در قبضها برای خود اهداف بلند مدتی جهت کاهش تدریجی مصرف برق در نظر بگیریم.
الگوی مصرف برق خانواده های ایرانی با تغییر فصول ،به علت استفاده از لوازمی متفاوت ، تغییرات زیادی دارد. در فصول گرم با استفاده از لوازم برودتی (مانند کولر) که دارای توان بالا و نیز زمان مصرف طولانی است ، بار زیادی به شبکه تحمیل میشود به طوریکه همواره بیشترین مشکلات از لحاظ ساعات اوج مصرف برق از اواسط تیرماه تا اواسط شهریور ماه و خصوصا در ساعات بین 19 تا 23 وجود دارد. در فصول سرد نیز با ورود لوازم گرمایشی مانند بخاری برقی که آنهم نیز از توان بالایی برخوردار بوده و در ساعات متمادی استفاده می­شود ، شاهد افزایش مصرف هستیم.
همچنین الگوی مصرف برق با توجه به شرایط اقلیمی و فرهنگی گوناگون در نقاط مختلف کشور می­تواند متفاوت باشد بطور نمونه بدلیل استفاده گسترده از وسایل برودتی ، مناطق گرمسیر نسبت به سایر مناطق کشور ، مصرف برق بیشتری در تابستان دارند. از این رو کنترل الگوی مصرف در فصول مختلف با توجه به شرایط اقلیمی و آب و هوایی از اهمیت بسیاربالایی برخورداراست.
رعایت الگوی مصرف و قیمت واحد برق که تعرفه نامیده میشود ، ارتباط دارد . الگوی مصرف برق یک معیار استاندارد برای کنترل صحیح مصرف برق توسط مشترکین است . استفاده صحیح از تجهیزات برقی مناسب سبب میشود تا مقدار مصرف برق هر مشترک کمتر از این معیار شود در صورتی که مشترکی بیش از مقدار الگوی مصرف ، برق مصرف کند بهای برق او بصورت پلکانی افزایش خواهد یافت .

الگوی مصرف ماهیانه برای مشترکین خانگی در تهران و در فصل تابستان 300 کیلو وات ساع و در سایر فصول 200 کیلو وات ساعت است. با توجه به اینکه قبض برق مشترکین عادی اغلب حدود دو ماهه صادر میشود لذا در قبض برق مصرف متوسط ماهیانه ذکر شده است که مقدار آن قابل مقایسه با الگو خواهد بود.
از طرف دیگر با نصب کنتور های دیجیتالی بهای برق در ساعات مختلف شبانه روز و متناسب با ساعات اوج مصرف نرخی متفاوت دارد.بصورتی که در ساعات پیک بار ( 4 ساعت که در تابستان از ساعت 19 تا 23 است ) بهای برق با نرخی حدود 4 برابر شرایط عادی و در ساعات کم باری ( ساعات ابتدایی روز یعنی 1 بامداد تا 6 صبح ) با نرخی حدود یک چهارم شرایط عادی محاسبه میگردد.


لوازم صوتی و تصویری:

شنبه 15 اسفند 1388  1:04 AM


لوازم صوتی و تصویری از لوازم با توان مصرفی پایین هستند. اما با توجه به فراگیری و گستردگی استفاده‌کنندگان در مجموع نقش بسیار مهمی در مصرف برق خانگی ایفا می‌کنند.
مهمترین مشکل در مورد این گروه آن است که نه تنها در زمان روشن بودن ، بلکه در زمان خاموش شدن از طریق دکمه در حالت آماده کار نیز برق مصرف می‌کنند.
تلویزیون مهمترین مولفه مصرفی در این گروه است که سیر تکامل تکنولوژی خود را طی می‌کند که به طور عام در طول شبانه­روز، ساعات متمادی در خانواده­ها از این وسیله استفاده می­کنند.
مصرف این گروه از لوازم بیشترین وابستگی را به مقدار ساعات مصرف از آنها دارد. از این رو مصرف برق خانواده‌ای که به تلویزیون به عنوان یک عضو همیشه روشن نگاه می‌کند تا خانواده‌ای که از آن در بعضی از ساعات استفاده می‌کند تفاوت زیادی وجود دارد.
· دو شاخة تلویزیون ، ویدئو، ضبط صوت ، کامپیوتر و دستگاه­های بازی را هنگامی­که نیازی به استفاده از آنها ندارید ، از پریز قطع نمایید.
· نسبت به انتخاب اندازه مناسب صفحه تلویزیون متناسب با فضای منزل اقدام نمایید.
· امروزه لوازم صوتی و تصویری حتی در زمانی­که از طریق دکمه خاموش می­شوند برق مصرف می­کنند لذا در زمانی که به مدت چند ساعت متوالی از آن استفاده نمی­کنید حتماً دو شاخه آنرا از پریز برق قطع کنید.
· سعی شود از تلویزیونهای مناسب و با وات مصرف کمتر استفاده گردد.
· قبل از خواب از خاموش بودن کامل و خروج 2شاخه برق لوازم صوتی و تصویری اطمینان حاصل کنید.
· در صورت لزوم استفاده از زمان سنج تلویزیون برای خاموش کردن آن قبل از خواب ، آن را در حداقل زمان ممکن تنظیم نمایید.


یخچال و فریزر:

شنبه 15 اسفند 1388  1:03 AM


یخچال- فریزر از رایج­ترین لوازم برقی خانگی و از پرمصرف­ترین آنها می­باشد. یخچال-فریزر در سایز­ها و اشکال متنوعی ساخته می­شود که جملگی اصول کار یکسانی دارند. مصرف انرژی این وسیله وابستگی بسیار زیاد به نحوه استفاده و شرائط جانبی مانند موقعیت نصب و غیره دارد. یخچالها 27 درصد هزینه برق خانوار را به خود اختصاص می دهند، در خرید یخچال، به برچسب انرژی آن توجه کنیم.
· در هنگام خرید یخچال و فریزر به میزان مصرف انرژی و برچسب انرژی آنها دقت کنید.
· حجم یخچال و فریزر باید با توجه به نیاز و تعداد افراد خانواده انتخاب شود تا از فضای آن بطور کامل استفاده شود.
· برفک‌های یخچال و فریزر را بطور منظم آب کنید ، زیرا با افزایش قشر برفک ، مصرف انرژی بالا می‌رود. با انتخاب یخچال‌های مجهز به سیستم برفک آب‌کن اتوماتیک ، مصرف برق بدون دخالت مصرف کننده ، کاهش می‌یابد.
· قرار دادن یخچال یا فریزر در مجاورت دستگاه‌های گرمازا مثل اجاق گاز، آب‌ گرم‌کن ، شوفاژ و همچنین زیر نور مستقیم خورشید ، مصرف انرژی آنرا افزایش می‌دهد. در صورتی که امکان دیگری برای قرار دادن یخچال - فریزر در آشپزخانه وجود نداشته باشد ، با یک پوشش مناسب (عایق حرارتی) دستگاه را از حرارت و گرما حفظ کنید.
· فضای پشت یخچال و فریزر برای گردش هوا باید حداقل به اندازه 20 سانتیمتر با دیوار فاصله داشته باشد. ضمناً لازم است لوله‌های پشت یخچال و فریزر و موتور آن حداقل سالی دو بار گردگیری شود. رعایت این موارد سبب انتقال حرارت بهتر بین هوا و لوله‌ها خواهد شد.
· مواد غذایی را پیش از سرد شدن کامل در یخچال و فریزر قرار ندهید و از گذاشتن همزمان مقدار زیادی مواد غذایی در یخچال و بویژه فریزر خودداری کنید. این کار سبب ایجاد فشار بیش از حد به موتور یخچال و فریزر خواهد شد.
· جهت نگهداری مواد غذایی ، پس از گذاشتن آنها در کیسه‌های فریزر، در آنها را به صورتی ببندید که دیگر هوای اضافی در داخل آن وجود نداشته باشد. در ضمن بر روی هر یک از کیسه‌ها برچسبی که حاوی مطالبی همچون نام مواد غذایی ، نوع آن (سرخ شده، پخته، خام و...) و تاریخ منجمد کردن باشد را بچسبانید. چنین برچسبی را با اطلاعات کلی‌تر شامل فهرست مواد غذایی داخل هر سبد ، کشو ، قفسه و یا طبقه نیز تهیه کرده و در محل مناسب بچسبانید. به این ترتیب دستیابی به مواد غذایی مورد نیاز بسیار آسان خواهد شد و مدت زمان لازم برای پیدا کردن مواد مورد نیاز و باز ماندن درب وسیله کاهش خواهد یافت.
· از باز و بسته کردن بیهودة درب یخچال یا فریزر پرهیز کنید هر بار که درب یخچال را باز میکنید حدود 30درصد از سرمای آن خارج میشود.
· نوار لاستیکی درب یخچال و فریزر به مرور زمان انعطاف و کارآیی خود را از دست می‌دهد. توصیه می‌شود سالی یکبار سالم بودن نوارها کنترل شود تا در صورت کوچکترین نشتی هوا ، نسبت به تعویض آن اقدام گردد. برای این منظور یک اسکناس بین درب و بدنه قرار دهید ، اگر اسکناس محکم در جای خود قرار نگرفت ، احتمالاً لاستیکهای اطراف یخچال خراب شده‌اند.

· باید توجه داشت که تنظیم صحیح و به موقع ترموستات یخچال و یا فریزر با عنایت به مواردی همچون حجم و میزان مواد غذایی درون آنها، محل قرار گرفتن یخچال و فریزر و دمای محیط وسایل مزبور، نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی این وسایل خواهد داشت و به عبارتی تنظیم نادرست و یا عدم توجه به تنظیم به موقع ترموستات باعث فاسد شدن و یا یخ‌زدگی مواد غذایی و به تبع آن افزایش مصرف انرژی خواهد شد. بنابراین درجه ترموستات فریزر را معمولاً بین 15 تا 18 درجه زیر صفر و درجه ترموستات یخچال را بین 2 تا 4 درجه بالای صفر تنظیم کنید. تنظیم درجه حرارت روی حدود 5 درجه پایین‌تر از این میزان ، می‌تواند سبب افزایش مصرف انرژی تا حد بیش از 20 درصد بشود.
· از گذاشتن هرگونه پارچه بر روی طبقات یخچال جداً پرهیز کنیم ، چون این کار از گردش هوا در یخچال جلوگیری می‌کند و مصرف برق آن را افزایش می‌دهد.


سایر لوازم و تجهیزات الکتریکی

شنبه 15 اسفند 1388  1:03 AM


تنوع و گستردگی لوازم برقی خانگی مورد استفاده در هر کشور تابع عوامل گوناگون اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و آب و هوائی می­باشد. این عوامل نه تنها بر روی تنوع محصولات ، بلکه بر روی الگوی استفاده از وسیله نیز تأثیر می‌گذارد.
امروزه استفاده از لوازم برقی خانگی در ایران روندی رو به توسعه دارد. تغییر شرایط اجتماعی و ازدیاد تعداد مصرف کنندگان باعث شده است ، بازار لوازم برقی خانگی در کشور رشد قابل توجهی داشته باشد. بدون شک این روند توسعه بر افزایش مصرف برق نیز تاثیرگذار است.
لوازم برقی خانگی که در خانواده‌های ایرانی بطور عام مورد استفاده قرار می­گیرند شامل: آبگرمکن برقی، اطوی برقی، بخاری برقی، جارو برقی، سماوربرقی، لوازم صوتی تصویری، لوازم برقی آشپزخانه (پلوپز برقی، چرخ گوشت، مایکروفر و غیره)،ماشین لباسشوئی و ظرفشوئی، یخچال- فریزر، سایر لوازم برقی(پنکه و هواکش، سشوار و غیره) میباشند.
در خصوص انتخاب بهینه لوازم مذکور به منظور بهینه سازی مصرف انرژی برق کتابی از طرف شرکت توزیع برق تهران بزرگ تهیه گردیده که با مراجعه به مناطق برق و یا مکاتبه با دفتر بازار برق شرکت بصورت رایگان در اختیار قرار میگیرد. همچنین مشابه مطالب مذکور در سایت مدیریت مصرف توانیر نیز آورده شده است.

ماشین لباسشویی و ماشین ظرفشویی:
· تحت هیچ شرایطی در ساعات اوج مصرف استفاده نشود . روزهای تعطیل و ساعات اولیه صبح بهترین ایام برای استفاده از دستگاه هستند.
· فیلتر آب خروجی دستگاه را تمیز نگه دارید.
· حتی المقدور از خشک کن دستگاه استفاده نشود.
· هر گونه شستشویی در حداقل دمای مناسب و مورد لزوم تنظیم شود تا از مصرف بیش از حد برق و اتلاف آب گرم جلوگیری شود.
· از ظرفیت دستگاه به طور کامل استفاده شود.
· بسیاری از دستگاهها دارای یک برنامه شستشوی اقتصادی هستند که شستشو را با کمترین آب ، پودر و حرارت ممکن انجام میدهند با کمک دفترچه راهنما از این برنامه استفاده کنید.
· هرچه تعداد دورهای خشک کردن لباسشویی در دقیقه بیشتر باشد، منجر به افزایش مصرف برق میگردد.
· ماشین ظرفشویی را دور از یخچال قرار دهید زیرا حرارت تولیدی دستگاه مصرف برق یخچال را افزایش میدهد.
· در صورتیکه ماشین ظرفشویی شما سیستم خشک کن بدون گرما دارد از آن استفاده و اگر ندارد بعد از شستشو درب آنرا باز تا باجریان هوا ظرف ها خشک شوند.
· ماشین های لباسشویی با درب از جلو بسیار کمتر از انواع ماشین های بادرب از بالا آب و برق مصرف میکنند.
· درجه حرارت 90درجه را معمولا برای لباسهای سفید و بسیار کثیف به کار میبرند.
· لکه‌گیری لباس‌ها ، در اغلب موارد به شما این امکان را می‌دهد که از برنامه‌های با آب سرد یا‌ آب 40 تا 60 درجه استفاده کنید.
· استفاده از لوله‌کشی آب گرم برای استفاده در ماشین لباسشویی بسیار مفید خواهد بود.
· اولین و مهمترین نکته در خرید ماشین لباسشویی توجه به استاندارد بودن و رتبه برچسب مصرف انرژی آن است. بدون توجه به این فاکتورها هرگز اقدام به انتخاب نکنید.
· هزینه­های انرژی مصرفی و تعمیر و نگهداری بخشی از هزینه در اختیار گرفتن یک وسیله است که در ماشین های لباسشویی­ با برچسب انرژی نامناسب بالاتر است. این وضعیت برای ماشین­های لباسشویی­ غیر استاندارد به مراتب بدتر خواهد بود.
· باید توجه داشت که ماشین لباسشویی چه امکاناتی برای شستشو به شما می‌دهد، امکان شستشو با آب سرد ، امکان شستشو با درجة حرارت پایین آب و امکان تعیین تعداد دور آبکشی در دقیقه ، از جمله امکانات مفیدی هستند که می‌توانند در کاهش مصرف برق ماشین لباسشویی بسیار مؤثر باشند.
· میزان مصرف برق ماشین لباسشویی پیش از هر چیز به تکنولوژی بکارگرفته شده توسط کارخانة سازندة ‌آن بستگی دارد.
· ماشین‌های ظرفشویی مقدار زیادی برق و آب مصرف می‌کنند ، بنابراین در خرید آنها باید به هزینه مصرف هر یک از این دو منبع توجه داشت.


سیستمهای سرمایشی و گرمایشی

شنبه 15 اسفند 1388  1:01 AM


مصارف سرمایشی سهمی در حدود 26 درصد از کل مصرف برق بخش خانگی را به خود اختصاص می­دهند. این سهم در بعضی از شرایط آب و هوائی و با توجه به نوع وسیله مورد استفاده می­تواند متغیر باشد. نحوه کارکرد کولرها با توجه به آبی و گازی بودن آنها متفاوت است.
در کولر­های آبی سرمایش با استفاده از تبخیر قطرات بسیار ریز آبی که با هوا آمیخته شده به اطاق وارد می­شود. این کولرها برای نقاطی با آب و هوای خشک بسیار مناسب است. چون علاوه بر سرمایش هوا برای تلطیف هوا نیز مفید است. این کولرها مصرف برق کمتری نسبت به کولرهای گازی داشته و درنتیجه هزینه کمتری نسبت به آنها دارند.
در کولرهای گازی یک ماده واسط در فاز مایع با گرفتن حرارت از محیط داخلی به فاز گازی رفته که در طول این روال حرارت محیط کاهش پیدا می­کند و در ادامه برای اینکه ماده واسط توانایی گرفتن دوباره حرارت را داشته باشد باید با مصرف انرژی ، متراکم شده و دوباره به حالت مایع در ­آید. انجام این عمل توسط کمپرسور کولر صورت گرفته و لذا مصرف برق قابل توجهی را موجب می­شود. مصرف برق این گونه کولرها عموماً بسیار بالاتر از نوع آبی است و هزینه­های بسیار بالاتری را نیز دارا می­باشند. این گونه کولرها برای مناطقی که مرطوب می­باشند و امکان استفاده از کولر آبی را ندارند مورد استفاده قرار می­گیرد.
· حتی‌الامکان کانال‌کشی کولرهای آبی از کوتاهترین مسیر انجام شود. چنانچه کانال‌های کولر خارج از ساختمان قرار دارند ، حتماً باید بوسیله عایق‌کاری با پشم شیشه یا عایق‌های دیگر از گرم شدن کانال‌ها و هدر رفتن سرما در اثر تابش مستقیم نور خورشید بر آنها جلوگیری شود. در این مورد حتی نصب یک سایبان ساده بر روی کولر و کانال‌ها هم مؤثر است.
· هرچه مسیر کانال‌کشی کولرهای آبی طولانی‌تر و پرپیچ و خم باشد، فشار هوا در مسیر کانال‌ها افت پیدا کرده و جبران آن به انرژی بیشتری نیاز دارد و سرمای حاصل شده نیز کمتر می‌شود. لذا باید حتی‌الامکان کوتاهترین مسیر کانال‌کشی درنظر گرفته شود.
· کلید بادزن (فن) در کولرهای گازی به شما امکان می‌دهد هنگام شب ، از دستگاه فقط برای تهویه هوا استفاده کنید و هزینه برق دستگاه را به میزان زیادی کاهش ‌دهید.
· هر سال نسبت به تعویض پوشال‌های کولر آبی اقدام نمایید. تمیز کردن و رفع اشکالات کولر پیش از شروع به کار آن در فصل گرما ، کارکرد کولر را بهبود بخشیده ، مصرف انرژی آن را کاهش می‌دهد و از هدررفتن سرما نیز جلوگیری می‌کند.
· استفادة بی‌مورد و یا همزمان از وسایل خانگی گرمازا مانند: اجاق ، سماور، لامپ‌های متعدد و... باعث افزایش گرمای محل سکونت می‌شود و نیاز به استفاده از کولر را افزایش می‌دهد.
· چنانچه امکان‌پذیر باشد باید از سیستم سرمایش موضعی استفاده گردد. به این معنی که تنها به اتاق‌هایی که مورد استفاده قرار می‌گیرد هوای سرد را منتقل کنید. به این منظور می‌توان دریچه‌های ورودی هوا به سایر اتاق‌ها را مسدود کرد.
· در حد امکان از روشن نگه‌ داشتن مداوم کولر در طول روز پرهیز کنید و به ویژه تا حد امکان سعی کنید از دور کند (آرام) کولر استفاده کنید تا فشار کمتری به دستگاه وارد شود.
· کولرهای گازی از جمله پر مصرف‌ترین وسایل برقی خانگی هستند. بنابراین در صورتی که نیازی به این نوع کولرها وجود ندارد از استفاده آنها خودداری کنید. در صورت ضرورت استفاده از این نوع کولرها که هزینة ‌سنگینی را نیز در بردارند، باید حتی­الامکان در ساعات پیک مصرف برق از آنها استفاده نشود.
· کولرهای گازی معمولاً دارای درجة تنظیم دما (ترموستات) هستند. تنظیم دما بر روی دمای مناسب فصل گرم که بین 18 تا 22 درجة سانتیگراد است ، باعث می‌شود تا هنگام رسیدن دمای اتاق به درجة دمای تنظیم شده ، کولر به طور خودکار خاموش شود و بنابراین انرژی کمتری مصرف کند. در مورد کولرهای آبی نیز، نصب یک ترموستات ساده در اتاق‌ها ، می‌تواند مقدار زیادی از مصرف انرژی را کاهش دهد.
· برای جلوگیری از خروج سرما ، اطراف پنجره‌ و درب­ها را با نوارهای درزگیر عایق‌بندی کنید. استفاده از تهویه طبیعی در هنگام شب و درزبندی منازل در طول ایام گرم بسیار مؤثر خواهد بود. مطالعات نشان داده است که نشتی و انتقال حرارت باعث اتلاف بین 10 تا 40 درصدی کل مصرف گرمایش و سرمایش میگردد.
· بهترین درجه حرارت منزل در تابستان بین 20 تا 25 درجه سانتیگراد است. از سرد کردن بیش از حد محل سکونت خود ، خودداری کنید.
· کاشتن یک اصله درخت در نزدیک کولر گازی حدود 10 تا 15 درصد موجب کاهش مصرف انرژی خواهد شد. به دلیل اینکه سایة درخت اولاً خود مانعی در برابر تابش نور مستقیم خورشید می‌باشد و ثانیاً هوای تازه‌ای که توسط درخت ایجاد می‌شود باعث می‌گردد تا در واقع هوای پشت کولر گازی تهویه شود.
· نصب کندانسورهای کولر گازی در سایه باعث جلوگیری از اتلاف میزان قابل توجهی از انرژی مصرفی خواهد شد.
· در صورت امکان کولر گازی خود را در مسیر باد نصب کنید ، زیرا این کار به علت کاهش فشار بر کولر باعث افزایش بازدهی آن و کاهش مصرف انرژی می‌شود.
· هنگامی­که درجه حرارت بیرون ساختمان از دمای داخل کمتر است ، با باز کردن پنجره‌ها به تهویة طبیعی ساختمان کمک کنید.
· در روزهای بسیار گرم ، با بستن در ، پنجره‌ها و کشیدن پرده‌ها از ورود انرژی گرمایی بیشتر به داخل ساختمان جلوگیری کنید.
· سیستم‌های سرمایش خود را به طور منظم تمیز کرده و به ویژه گرد و خاک روی کویل‌ها و فن‌ها را پاک کنید.
· اتاق‌های نشیمن و خواب را از25 درجة سانتیگراد خنک تر نکنید.
· کارهایی نظیر پخت و پز، شست‌ و شو و اتوکشی را در ساعاتی انجام دهید که گرمای هوا کمتر است.
· پوشیدن لباس‌های سبک و روشن ، امکان گردش هوا بر روی پوست بدن را فراهم کرده و در نتیجه ، احساس خنکی ناشی از تعرق ، نیاز به سرمایش بیشتر را کاهش می‌دهد.
· استفاده از حداقل روشنایی مورد نیاز در طول شب‌های گرم سال ، باعث کاهش بارهای گرمایی داخل ساختمان می‌شود.
· مسیرهای عبور هوای سیستم سرمایش را در کانال‌ها و دریچه‌های ورودی و خروجی به طور مرتب تمیز کرده و از عدم وجود موانع در این مسیرها اطمینان حاصل نمایید.
· در تابستان معمولاً سه منبع عمده گرمای ناخواسته در منزل شما وجود دارد ، گرمای هوای خارج که از طریق سقف و دیوار هدایت می‌شود، گرمایی که از لامپ‌ها و لوازم خانگی انتشار می‌یابد و نور خورشید که از راه پنجره‌ها به داخل می‌تابد. بنابراین مسئول انرژی منزل خود باشید و با ارزیابی هر یک از موارد فوق تدابیری بیندیشید ، مثلاً با افزایش عایق پشت بام و دیوارها حرارت عبور نخواهد کرد. پنجره‌ها را با استفاده از سایبان ، پرده کرکره و یا پارچه‌ محافظت نمایید. نصب پرده با رنگ روشن یا سایبان روشن نور خورشید را به سمت بیرون منعکس می‌نماید.
· هنگام ترک ساختمان در طول روز ، حتی الامکان سیستم سرمایش را خاموش کنید و در صورت روشن گذاشتن کولر‌، درجة ترموستات را 5 تا 10 درجه کمتر کنید.
· کاشتن درختچه‌های پیچ در مجاورت ساختمان‌ها علاوه بر زیبایی،عایق سرما و گرما می‌باشند.
· فیلترهای هوای کولرهای گازی را به صورت منظم تمیز کنید.
· نصب صحیح کولرگازی مورد مهمی در جلوگیری از مصرف بی­رویه انرژی است. مکانیزم­های درونی کولر با نصب غیر صحیح و غیر تراز دچار مشکل خواهند شد.
در صورتی که از کولرهای گازی دو کاره که برای گرمایش نیز می­توانند مورد استفاده قرار گیرند استفاده می­کنید توجه به نکات زیر موثرمی­باشد:
· تنظیم ترموستات روی درجات بالاتر باعث سریع‌تر گرم شدن اتاق‌ها نمی‌شود و چنانچه ترموستات روی همین درجة تنظیم باقی بماند ، سبب اتلاف انرژی خواهد شد.
· کانال‌های انتقال هوای گرم را نشت‌گیری کرده و آنها را در مسیرهای سرد عایق‌کاری کنید.


روش ها و توصیه های مفید و کاربردی برای صرفه جویی در مصرف انرژی برق در منزل

شنبه 15 اسفند 1388  12:58 AM

  
این سخن کنایه آمیز مردم که " روزی برای نفس کشیدن هم باید پول داد " چندان دور از حقیقت اقتصاد امروز نیست.

دست کم میتوان این گونه تصور کرد که هزینه های پاک سازی آب و هوا و در کل هزینه های استفاده از طبیعت ، بایستی به عنوان بخشی از هزینه تولید در نظر گرفته شود. یکی از مهمترین و موثرترین برنامه هایی که در راستای بهینه سازی مصرف انرژی در دنیای غرب صورت گرفت ، برنامه موسوم به انرژی استار(Energy Star) یا ستاره انرژی بود.

 
 

 
انرژی استار یک برنامه با پشتوانه دولتی بود که کاربردهای خانگی و تجاری انرژی را با شعار : "کیفیت محیط زندگی ما مسولیت همه ماست " هدف قرار داده بود.نتیجه چشمگیر بود. تنها در سال 2004 و فقط در محدوده کشور ایالات متحده آمریکا این طرح آنقدر انرژی صرفه جویی کرده بود که بتوان انرژی 24 میلیون خانه را تامین کرد و معادل مصرف 20 میلیون خودرو گازهای گلخانه ای کمتری سرازیر جو زمین بشود.

 

ارزش این صرفه جویی 10 بیلیون دلار بوده است. یعنی استفاده هر شهروند آمریکایی از این بهره وری بالغ بر 36 دلار میشود. جالب است بدانیم این میزان به تنهایی 12 درصد از هزینه های جنگ عراق را پوشش میدهد! اگر در کشور ما این میزان صرفه جویی انرژی صورت میگرفت ، درآمد سرانه هر فرد ایرانی میتوانست تا 15 درصد افزایش یابد. پس انرژی اصلا هم ارزان نیست !


راهکارهای مدیریت مصرف در بخش خانگی

شنبه 15 اسفند 1388  12:55 AM


در ایران طی ساعات اولیه شب با ورود وسایل روشنایی و برخی از لوازم الکتریکی دیگر به شبکه برق ، مصرف برق بیش از 50 درصد نسبت به متوسط مصرف ساعتهای دیگر شبانه روز افزایش مییابد . این امر سبب میگردد بار مصرفی شبکه برق به حداکثر مقدار خود رسیده و احتمال قطع برق و عدم تامین آن افزایش یابد . از مدار خارج کردن تجهیزات برقی غیر ضروری و خصوصا تجهیزات پر مصرف در این زمان روشی جهت اصلاح الگوی مصرف میباشد .
 
 در جدول مقابل میزان مصرف برخی تجهیزات برقی آورده شده است :
روشنایی :
بخش عمده ای از مصرف در ساعات اوج بار اختصاص به سیستم روشنایی مشترکین دارد برای روشنایی در خانه های خود سالانه 10 میلیارد کیلووات ساعت برق مصرف میکنیم که برای تولید این مقدار برق ، معادل 20 میلیون بشکه نفت خام برابر 340 میلیارد تومان هزینه میشود.با توجه به مصرف انرژی زیادی که در بخش روشنایی صورت میگیرد ، میتوان با رعایت راهکارهای بهینه سازی ، در کاهش مصرف انرژی این بخش مؤثر بود.

ده درصد تولید برق به طور مستقیم وابسته به ذخیره آب پشت سدهاست. با صرفه جویی در مصرف آب، از قطعی برق جلوگیری کنیم.
لامپ های رشته ای بیش از 95 درصد انرژی را به طور مستقیم به گرما و تنها 5 درصد آن را به نور تبدیل می کنند. و علاوه بر این در گرم شدن کره زمین و تغییرات آب و هوایی هم اثر زیادی دارند.
. لامپ های رشته ای مانند یک بخاری برقی کوچک است که اندکی نیز نور تولید می کند.
. زمان اوج مصرف برق از حدود اذان مغرب تا 4 ساعت بعد از آن است

. استفاده از روشنایی روز به دلیل حفظ سلامت چشم، شادابی، پیشگیری از افسردگی و صرفه جویی انرژی بسیار مهم است.
· ساخت لامپهای کم مصرف تاثیر بسیار زیادی در کاهش مصرف برق ایجاد میکند . با توجه به اینکه بازده نوری لامپهای کم مصرف تقریبا 5 برابر لامپهای رشته ای است و نیز به دلیل عملکرد در فرکانسهای بالا دارای نور کاملا یکنواختی است لذا خستگی چشم کمتری نسبت به لامپهای رشته ای ایجاد میکند.

· از نظر اقتصادی نیز استفاده از لامپهای کم مصرف ، بصرفه است زیرا هرچند بطور متوسط هزینه اولیه برای خرید لامپ کم مصرف حدود 6 برابر لامپ رشته ای با توان مشابه است ، اما با فرض بطور متوسط 8 ساعت روشن بودن لامپها در شبانه روز ، در مدتی حدود 6 ماه افزایش هزینه ناشی از خرید لامپ کم مصرف با کاهش بهای برق مصرفی جبران شده و با توجه به اینکه معمولا عمر متوسط لامپهای کم مصرف 8 برابر لامپهای رشته ای است ( و گارانتی بودن لامپ کم مصرف ) ، صرفه جویی قابل ملاحظه ای در بهای برق ایجاد خواهد شد .

طول عمر لامپ های کم مصرف 8 برابر بیشتر و مصرف آنها 5 برابر کمتر از لامپ های معمولی است.
استفاده از لامپ کم مصرف راهکاری مفید برای کاهش هزینه های جاری خانواده است
قیمت برق مصرفی به صورت تصاعدی محاسبه می شود، هر چه میزان مصرف برق بیشتر باشد، قیمت هر کیلووات برق مصرفی نیز بیشتر خواهد شد.

· میزان نوردهی هر لامپ کم مصرف 11 وات معادل لامپ 60 وات معمولی و هر لامپ 18 وات کم مصرف معادل لامپ 100 وات رشته ای میباشد.
· با توجه به اینکه تقریبا 95 درصد انرژی مصرفی لامپ رشته ای به گرما تبدیل میشود لذا استفاده از لامپ رشته ای خود مانند استفاده از یک دستگاه بخاری کوچک میباشد و در زمانهایی که هوا گرم میباشد ، گرمای لامپ نیز به گرمای محیط اضافه خواهد شد و بنابر این نیاز به استفاده از سیستم های سرمایش افزایش یافته و خو مصرف برق و انرژی را افزایش داده و هزینه مربوطه نیز دوچندان خواهد گردید.
· با خرید لامپ کم مصرف امکان تنظیم رنگ نور دلخواه خود را ( با ترکیب تعداد مختلف از لامپهای آفتابی و مهتابی ) خواهید داشت.
· لامپهای کم مصرف با سرپیچ های معمولی و نیز کوچک ( لوستری ) در دسترس میباشد.
· در انتخاب و خرید لامپ کم مصرف لازم است از لامپ شرکتهای معتبر و شناخته شده که دارای کیفیت بالایی هستند و دارای ضمانت نامه نیز میباشند استفاده گردد.
· پس از روشن شدن ، در حدود 4 دقیقه طول خواهد کشید تا لامپ کم مصرف حداکثر شار نوری خود را تولید کند.
· به منظور داشتن حداکثر شار نوری توصیه میشود لامپ کم مصرف به صورت آویز نصب گردند.
· توصیه میشود لامپهای کم مصرف در حبابهای بسته مورد استفاده قرار نگیرند.
· عمر مفید لامپهای کم مصرف و مهتابی با روشن و خاموش کردن زیاد کاهش مییابد ،‌بنابر این فقط در محلهایی که دفعات مکرر لامپها باید خاموش و روشن شوند مانند سرویسهای بهداشتی و راه پله ها استفاده از لامپهای رشته ای با وات پایین توصیه میشوند.
· یکی از روشهای مناسب برای کنترل روشنایی در محلهایی که از لامپ رشته ای استفاده میشود استفاده از کلید های دیمر دار است . این کلید ها این قابلیت را فراهم میکنند که نور لامپها را از مقدار حداکثر تا خاموش تغییر دهند. لامپهای کم مصرف و فلورسنت امکان کار با دیمر را نداشته و میسوزند.
· بطور کلی بازده لامپهای روشنایی ( کم مصرف ،‌رشته ای و ...) با افزایش توان ( وات ) آنها افزایش مییابد. مثلا روشنایی ایجاد شده توسط یک لامپ 100 وات رشته ای معادل روشنایی 2 لامپ 60 وات رشته ای و یا 4 لامپ 40 وات رشته ای است در حالی که مصرف برق آن کمتر است . از این رو در محلهایی که روشنایی بیشتر مورد نیاز است از یک لامپ با وات بیشتر به جای چند لامپ با وات کمتر استفاده شود .
· برای تامین روشنایی در طول روز حتی الامکان از نور طبیعی استفاده کنید
· مقدار روشنایی محیط را متناب با دقت مورد نیاز کارهایتان انتخاب کنید و برای انجام کارهایی مانند مطالعه ، بجای روشن کردن کل محیط از روشنایی موضعی مانند چراغ مطالعه و آباژور و ... استفاده کنید .
· از لوستر های با شاخه های متعدد و لامپهای پر قدرت استفاده نکنید .
· استفاده از روشنایی های غیر مستقیم ( که در گچبری های سقف های لوکس استفاده میشود ) سبب کاهش میزان بهره نوری مفید منبع روشنایی میگردد.
· برای انعکاس بهتر نور ، رنگ پرده پنجره ها و رنگ آمیزی سطوح داخلی اتاقها را روشن انتخاب کنید.
· دقت شود هیچ فضایی بیهوده روشن نماند اگر در اتاق نشیمن هستید آشپزخانه و یا فضای دیگر را بیجهت روشن نگذارید ، همچنین سعی شود از روشنایی تجملی پهیز گردد.
· در ساعات اوج مصرف ، خاموش کردن لامپهای اضافی ( حتی یک لامپ ) باعث میشود در شبکه خاموشی نداشته باشیم.
· لامپهای رشته ای با حدود یک هزار ساعت استفاده ، افت شدید نوری خواهند داشت . پس منتظر سوختن لامپ نشده و تقریبا هر 6 ماه یمبار آنها را تعویض نمایید.
· گرد و خاک موجود در محیط از میزان بهره نوری لامپها میکاهد و آنها را کدر میکند . تمیز کردن مرتب لامپها را فراموش نکنید.
· در راه پله های ساختمانهای چند طبقه از کلید های زمان دار ( تایمر دار ) برای کاهش مصرف برق استفاده کنید.


صرفه جويي، كم مصرف كردن نيست

جمعه 14 اسفند 1388  10:18 AM

 

عده اي صرفه جويي را به معناي كم مصرف كردن معنا كرده اند ولي به نظر مي رسد اين معنا نمي تواند اقتصادي باشد؛ زيرا هدف از توليد يك شي اقتصادي، مصرف آن است و مصرف چيزي زماني به وقوع مي پيوندد كه آدمي به آن نياز داشته باشد و با مصرف آن چيز نيازي از نيازهاي وي برآورده مي شود. بنابراين شخص لازم است تا در حد نياز و برآورد آن، چيزي را مصرف نمايد و كم مصرف كردن نمي تواند نياز وي را برآورده سازد، مگر آن كه در مساله نياز به نيازهاي اساسي و نيازهاي غير اساسي و يا نيازهاي لازم و غير لازم توجه داده شود . در اين صورت مي توان گفت كه مصرف چيزي مي بايست در حد برآورد نيازهاي اساسي و لازم باشد .

ولي مشكلي كه در اين جا خود را نشان مي دهد آن است كه همان گونه كه نيازهاي آدمي به دو دسته نيازهاي اساسي و لازم و غير اساسي و غير لازم دسته بندي مي شود و به شكلي اولويت خود را تحميل مي كند، در حوزه چيزهايي كه به عنوان مواد مصرفي مورد توجه قرار مي گيرد نيز اولويت بندي صادق است. به اين معنا كه هرچه نياز شخص و يا جامعه به چيزي اساسي و ضروري و لازم باشد آن چيز به شكل امري با ماليت بيش تر و اساسي تر مطرح مي شود. از اين رو ارزش نيازي انسان به چيز اقتصادي، آن چيز را ارزشمندتر مي سازد چنان كه كم اهميتي آن نيز آن را در درجه دوم اهميت قرار مي دهد .

البته اين امر به چيزهايي برمي گردد كه ارزش مالي داشته و براي توليد و تهيه آن نيازمند كار و پرداخت هزينه هستيم. بنابراين با آن كه هوا و اكسيژن براي آدمي داراي ارزش و اهميت بسيار و حياتي است ولي از آن جايي كه درحال حاضر براي آن هزينه اي پرداخته نمي شود و نياز به توليد آن نداريم و كاري براي آن انجام نمي دهيم چيزي بي ارزش بوده و از ماليت خارج مي شود و سخن از صرفه جويي در آن معنا و مفهومي ندارد؛ ولي اگر فرض كنيم كه در آينده براي توليد اكسيژن مصرفي انسان نيازمند توليد و يا كار براي آن باشيم مي بايست براي آن ماليت قرار داده و درباره شيوه هاي مصرف و استفاده آن سخن بگوييم .

ديدگاه اقتصاددانان درباره صرفه جويي

به هرحال صرفه جويي ارتباط تنگاتنگي با مسأله ماليت و مقدار توليد و توزيع دارد. هر چيزي كه ازنظر مالي ارزشمند و از نياز بشر به آن بيش تر باشد درباره نحوه و چگونگي مصرف آن نيز مسايل و مطالب بيش تري مطرح مي شود .

اقتصاددانان درباره نحوه مصرف به اين نكته توجه مي دهند كه مراد از صرفه جويي، كم مصرف كردن نيست؛ زيرا مي بايست در هر چيزي كه بخشي از نياز آدمي را برطرف مي سازد به مقدار موردنياز از آن استفاده كرد. بنابراين شخص مي بايست در حد نياز طبيعي خود از هر چيز اقتصادي استفاده كند. تنها مسأله اي كه اقتصاددانان آن را مطرح مي سازند اين است كه در زمان بحران هاي اقتصادي و كاهش توزيع و يا توليد چيزي، مي بايست به حد اقل بسنده كرد و درحد رفع حاجت و نياز ضروري از آن استفاده نمود تا فرصت بيش تري به ديگران داده شود . در حقيقت در زمان بحران سخن از مصرف درحد ضرورت و رفع نياز است ولي اين بدان معنا نيست كه شخص آن چيز را كم مصرف كند. صرفه جويي در اين زمان به شكل ضرورت خود را تحميل مي كند و اگر در زمان هاي ديگر صرفه جويي به معناي مصرف درست و متناسب از كالاي اقتصادي است در زمان بحران اين نكته از جهات ديگر مورد تأكيد قرار مي گيرد تا شخص به حد ضرورت بسنده كرده و به قول معروف به مستحبات نپردازد .

به سخن ديگر صرفه جويي در همه حال و هر زماني چه بحران و چه غيربحران به معناي مصرف درست كالاي اقتصادي همانند آب و برق است ولي در زمان بحران تنها برآورد نيازها درحد ضرورت به معناي صرفه جويي است كه نوعي محدوديت را نيز سبب مي شود كه تحميلي از سوي بحران است .

بنابراين صرفه جويي ازنظر اقتصاددانان به معناي استفاده درست و مناسب از كالاي اقتصادي و بهره وري و آگاهي نسبت به نيازهاي واقعي است .

در اين جاست كه مسئله آگاهي و شناخت، خود را بر اقتصاد مصرف تحميل مي كند. در حوزه اقتصاد توليد مسئله اين است كه چگونه و چه چيزي را در چه مقدار و حجم توليد كنيم اصلي است كه هر توليدكننده اقتصادي بدان توجه دارد. در اقتصاد مصرف نيز شخص مي بايست به اين نكته توجه كند كه چه چيزي نياز واقعي است و تا چه مقدار مي تواند نياز واقعي او را برآورده كند و افزون بر آن امري بيرون از نياز واقعي او مي باشد؟ به عنوان نمونه مصرف 7 تا 15 ليوان آب براي سلامت مفيد و سازنده است. بنابراين 7 ليوان آب نياز واقعي او را تشكيل مي دهد كه شخص مي بايست آن را مصرف كند و كم تر از آن مي تواند به او زيان برساند. بر اين اساس مي توان برنامه ريزي در اقتصاد مصرف را اين گونه داشت كه در زمان بحران شخص به جاي بيش از 7 ليوان مي بايست در همان اندازه مصرف كرده و صرفه جويي نمايد. در اين صورت نوعي كم مصرفي را مي توان در مفهوم صرفه جويي در زمان بحران استنباط كرد ولي اين كم مصرفي زيانبار نيست بلكه كم مصرفي در راستاي بهينه سازي مصرف در زمان بحران است .

از اين رو آگاهي بخشي نسبت به كالاهاي مصرفي در حوزه اقتصاد مصرف ضروري و مناسب است. درباره مصرف كالاهايي همچون برق و ايجاد محيط مناسب از نظر روشنايي و يا گرمايي و يا سرمايي مي بايست آگاهي درستي به افراد داده شود تا در حوزه اقتصاد مصرف نيز همانند اقتصاد توليد بهينه سازي و بهره وري در دستور كار قرار گيرد .


راهکارهای اجرایی اصلاح الگوی مصرف

جمعه 14 اسفند 1388  9:32 AM

اصلاح الگوی مصرف که به معنی نهادینه کردن روش صحیح استفاده از منابع کشور است، سبب ارتقای شاخص‌های زندگی و کاهش هزینه‌‌ها شده و زمینه ای برای گسترش عدالت است .

از طرفی الزام مصرف بهینه باعث می شود تا علاوه بر پیشرفت علمی ناشی از ارتقای فن آوری در طراحی و ساخت وسایل و تجهیزات بهینه مطابق با استانداردهای جهانی، فرصت توزیع مناسب منابع و به تبع آن پیشرفت در دیگر بخش هایی که کمتر مورد توجه بوده است نیز فراهم گردد. از این رو ارتباط منطقی بین نامگذاری سال اول دهه پیشرفت و عدالت به "اصلاح الگوی مصرف" بیشتر نمایان می شود .

اصلاح الگوی مصرف نیازمند فرهنگ‌‌سازی پایدار است و این خود نیازمند راهکارهایی است تا همه افراد جامعه الزام رفتارهای اصلاح مصرف را احساس کنند و به تدریج این اصلاح نهادینه شده و به یک رفتار پایدار و نهایتا به یک فرهنگ در تمامی عرصه های مصرف تبدیل شود .

اصلاح الگوی مصرف در دو سطح "تولید کالا" و "مصرف کالا" قابل بررسی است. در سطح تولید کالا که از مرحله تبدیل مواد خام تا انتقال و توزیع به مصرف کننده را شامل می شود، نیاز است که سازندگان و تولیدکنندگان هر دو بخش دولتی و خصوصی علاوه بر رعایت ضوابط زیست محیطی، فن آوری تولید کالاهای خود را با استانداردهای جهانی و حتی الامکان مناسب با اقلیم هر منطقه مطابق کنند .

هم اکنون هدرروی در حوزه انرژی کشور نه صرفاً در بخش مصارف خانگی و مشاغل خدماتی و تجارتی، بلکه در پالایشگاه ها، نیروگاه ها، خطوط انتقال برق، لوله های آب، واحدهای تولیدی و خودورها نیز در مقایسه با استانداردهای جهانی قابل قبول نیست. در کشورما حدود یک پنجم برق تولیدی به مصرف روشنایی می رسد که 69 درصد آن در خانه ها است لذا با استفاده از لامپ های کم مصرف می توان تاحدود زیادی در این زمینه صرفه جویی کرد. تولید انرژی و حرارت از منابع تجزیه شونده و نو همچون باد، خورشید و زباله ها در مناطقی که قابل استفاده است باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد .

در بخش ساخت و ساز باید اجرای آیین نامه ها و مقررات مهندسی نهادینه شود. همچنین تولید مواد خوراکی از جمله نان باید با ضایعات کمتری همراه باشد. باید توجه به استفاده بیشتر از مواد قابل بازیافت در تولید الزامی گردد و دهها موارد مشابه دیگر که باید در هر صنف مورد توجه قرار گیرد .

در سطح "مصرف کالا" باید برای فرهنگ سازی نحوه مصرف بهینه خصوصاً آب، برق و گاز که تهیه آنها برای مصرف کننده سهل الوصول تر است آموزش از طریق مدارس، رسانه ها، تولیدکنندگان، وزارت نیرو و شرکت گاز بسیار موثرتر باشد. همچنین مردم ایران به علت پیوند با دین و مظاهر مقدس دینی به خوبی سنت های نهادینه شده را می پذیرند و بدان ارج می نهند لذا می توان در بخش آموزش  از تعالیم و آموزه های دینی که بر صرفه جویی تاکید دارند نیز بیشتر بهره برد .

از آنجا که جهت تغییر الگوی مصرف، شناخت عمیق نیازهای هردو بخش مردمی و دولتی ضروری است باید مصرف سرانه دهک ها با سطح دستمزدها و استانداردهای مصرف جهانی دقیقاً مقایسه شود و سپس درصد و میزان یارانه لازم برای هریک از کالاها مشخص شده و قیمت یارانه ای و غیریارانه ای آن تعیین گردد. بنابراین می توان دریافت که اصلاح الگوی مصرف هم نیاز (و حتی پیش نیاز) هدفمندسازی یارانه هاست. تمامی این موارد جز با وضع قوانین و نظارت بر حسن اجرای آن میسر نیست و از این روست که نقش و تاثیر مجلس در اصلاح الگوی مصرف  نمایان تر می شود .

 بطور كلي اجرايي اصلاح مكانيزم قيمت، فرهنگ سازي و اطلاع رساني صحيح، هدفمند كردن يارانه ها، ايجاد انضباط در بازارهاي پولي و سرمايه گذاري، ايجاد موازنه در آمدي و كاهش نرخ تورم راهكارهايي در جهت اصلاح الگوي مصرف مي باشند ، بدون شك راهكار هاي ديگري نيز در خصوص تغيير الگوي مصرف عمومي وجود دارد كه نياز به كارشناسي و توجه ويژه مسئولان دارد .

تصور اينكه مردم كشور ما بزرگترين مصرف كننده نان در جهان هستند يا اينكه مصرف گاز ايران به اندازه كل مصرف اتحاديه اروپاست بيش از پيش ذهن را به آن سو مي‌كشد كه يكي از عوامل اسراف و روش نادرست مصرف وضع يارانه بر روي برخي كالاهاي استراتژيك يا حامل هاي انرژي است كه با اجراي صحيح طرح تحول اقتصادي و هدفمند كردن يارانه ها مي توان گام موثري در مسير بلند رسيدن به فرهنگ صحيح مصرف برداشت .

بايد اذعان داشت با افزايش بهره‌وري نيروي كار و سرمايه و نيز برقراري ارتباطي منطقي بين تكنولوژي و نيروي كار مي توان از اتلاف منابع در بين مردم و دولت جلوگيري كرد كه اين مهم ميسر نمي شود مگر با اجراي سياستهاي هماهنگ و همكاري دو جانبه بين مردم و دولت .


مدیریت استفاده از تلفن همراه در نوجوانی

پنج شنبه 13 اسفند 1388  1:18 AM

راههای کنترل رفتارهای نادرست مانند پیامک زدن زیاد و افراطی
 

تلفن همراه

اکثر نوجوان ها این جمله را شنیده اند که «دوران نوجوانی بهترین سال های زندگی هستند» اما بیشتر والدین، بی صبرانه دوست دارند این دوران هرچه زودتر تمام شود!

روی هم رفته زندگی کردن با کسی که اغلب قوانین خانه را زیر پا می گذارد، دائم بحث و جدل می کند، گاهی به نظر می رسد از پنهان کاری، شانه خالی کردن از کارها و اوقات تلخی راه انداختن لذت می برد؛ کار ساده ای نیست. هر چقدر هم که بعضی از کارهای نوجوان تان ناخوشایند است،؛ باز هم توجه به این نکته ضروی است که «این یک دوران طبیعی است که در آن، نوجوانان در حال گذر از بچگی به سمت بزرگسالی هستند و می خواهند فردیت خود را اثبات کنند". هرچند این گفته ما به معنای رها کردن نوجوان نیست چرا که تحمیل اصول و مقررات به آنها کار ساده ای نیست اما توجه داشته باشید که محدودیت ها لازم اند. به خصوص در دنیای کنونی که به نظر می رسد احتمال اشتباه و لغزش در نوجوانان بیشتر خواهد بود. برای مثال شاید شما جز آن دسته والدینی باشید که از پیام کوتاه فرستادن (اس ام اس) فرزند نوجوان تان به ستوه آمده باشید. البته همه درک می کنند که برای یک نوجوان خیلی مهم است با بقیه ی دوستانش دائما در تماس بوده و با آنها نزدیک باشد، اما این حقیقت را نادیده نگیرید که تا وقتی نوجوان ها به 18 سالگی نرسیده اند، مسئولیت مستقیم زندگی شان با شماست و احتمالاً او هم مثل بیشتر نوجوانان دیگر نمی تواند همیشه بهترین تصمیم را بگیرد.

این حقیقت را نادیده نگیرید که تا وقتی نوجوان ها به 18 سالگی نرسیده اند،   مسئولیت مستقیم زندگی شان با شماست و احتمالاً او هم مثل بیشتر

          نوجوانان دیگر نمی تواند همیشه بهترین تصمیم را بگیرد

بنابراین به این توصیه ها توجه کنید تا بتوانید شدت برخی رفتارهای نادرست مانند پیامک زدن زیاد و افراطی را در آنها کنترل

پیامک

کنید. درست است که پیامک زدن بخشی از زندگی امروزی انسان ها شده اما افراط در آن نه تنها باعث افزایش هزینه های مالی خانواده می شود، بلکه امکان دارد از این طریق فرزند نوجوان ما با برخی مسائل نادرست و نامتناسب با سن خود مانند لطیفه های زشت و مستهجن، ارتباطات غیرمنطقی و نامناسب و حتی وقت گذرانی های افراطی، رودررو شود.

آیا شما جز آن دسته والدینی هستید که می خواهید این رفتار نوجوانتان را به حداقل برسانید؟

آیا شما از آن دسته والدینی هستید که بالای سر نوجوان تان می ایستید تا ببینید چه پیامکی می فرستد و یا چه پیامکی دریافت می کند؟ اگر این طور است این رفتارتان را متوقف کنید و به جای آن سعی کنید این شرایط را تحت کنترل خود قرار دهید و در کنار آن به فرزندتان بیاموزید که این شرایط را مدیرت و کنترل کند.

درست است که پیامک زدن بخشی از زندگی امروزی انسان ها شده اما افراط در آن نه تنها باعث افزایش هزینه های مالی خانواده می شود، بلکه امکان دارد از این طریق فرزند نوجوان ما با برخی مسائل نادرست و نامتناسب با سن خود رو در رو شود.

گام اول:

نوع پیامک هایی را که نوجوانتان مجاز است به دوستان خود بفرستد مشخص کنید. بله، شما به عنوان مادر و پدر، این حق را دارید که برای فرزندتان تعیین کنید که چگونه از تلفن همراه خود استفاده کند (حتی اگر هزینه ی تلفن همراه خود را از هزینه ماهیانه اش می پردازد).

 با نوجوانتان یک گفتگوی جدی ترتیب دهید و در مورد آداب پیامک زدن، میزان آن، محتوای مطالب ارسالی و غیره... صحبت کرده و حد و مرزهای روشنی را مشخص کنید.

گام دوم:

لیستی از اشتباهات و خطاها که از طریق تلفن همراه و پیامکها انجام می شود را مشخص کنید (مانند ارسال طنزها نامناسب و غیراخلاقی، بلوتوث کردن تصاویر نامناسب، ارسال مکرر و بیش از حد پیامک به دوستان، دریافت یا ارسال پیامک های ناشناس و غریبه و ...) و این لیست را با نوجوان تان مرور کنید. همان طور که فرزند تان بزرگ می شود، نیاز دارد که مسئولیت پذیری بیشتری به او آموزش داده شود. زمانی که این بخش از زندگی فرزندتان را نادیده می گیرید و به وی اجازه می دهید که بدون هیچ معیار و حد و مرزی حرکت کند، پس منتظر باشید که حتی استفاده نامناسب از تلفن همراه هم، زندگی فرزند شما را دچار مشکل و اختلال کند.

گام سوم:

برای نوجوان تان مشخص کنید که در هر ماه چه میزان مجاز است تا از تلفن همراه و پیامک استفاده کند. برای تعیین دقیق تر این مساله مثلاً می توانید به فرزندتان بگویید «در طی یک ماه بیشتر از 5000 تومان نمی توانی هزینه برای تلفن همراهت کنی».

اگر یک جستجوی کوتاه در سایت های معتبر انجام دهید، خواهید دید که در سراسر دنیا در اثر استفاده نادرست از تلفن همراه و پیامک ها، نوجوانان و جوانان تا چه حد دچار مشکل و سوء استفاده شده اند و به این ترتیب به اهمیت این کنترل پی خواهید برد.

قبض

گام چهارم:

قبض های تلفن همراه فرزندتان را بررسی کنید و ببینید که چه حد از این هزینه شامل مکالمه و چه میزان آن شامل پیامک شده است.

گام پنجم:

اگر در طی یک ماه ملاحظه کردید که هزینه ی قبض تلفن همراه فرزندتان بیش از حد معمول شده است، حتماً علت آن را بررسی کنید و حتی الامکان نسخه چاپی مکالمات او را تهیه و مورد بررسی قرار دهید.

گام ششم:

در بسیاری از موارد استفاده بیش از حد از تلفن همراه و پیامک، باعث انزوای نوجوانان می شود و باعث می گردد آنها از موقعیت های اجتماعی و یا روابط رو در رو و حضوری خودداری کنند. بنابراین رفتارهای اجتماعی مثبت نوجوانان، ارتباطات حضوری مفید نوجوانان با هم، فعالیت های دسته جمعی، استفاده بهینه از تلفن همراه و... را تقویت کنید تا از شدت رفتارهای منفی آنها کاسته شود.

اگر هزینه ی قبض تلفن همراه فرزندتان بیش از حد معمول شده است، حتماً علت آن را بررسی کنید و حتی الامکان نسخه چاپی مکالمات او را تهیه و مورد بررسی قرار دهید.

گام هفتم:

مادر و فرزند

 

برای نوجوان خود روشن کنید که کنترل شما بر زندگی آنها، دارای چه اهمیت و ارزشی است. نوجوانان شما می خواهد و نیاز دارد که شما نقش والدین واقعی را برای آنها ایفا کنید. بنابراین به آنها اجازه ندهید که هر طور دوست دارند حرف بزنند یا قضاوت کنند برای مثال ممکن است فرزندتان به شما بگوید: «تو فقط دوست داری زندگی را به من سخت بگیری برای همین دائم تلفن همراه مرا چک می کنی»

در این شرایط، جایگاه فرزندتان را به او گوشزد کنید و برایش توضیح دهید که شما پدر (یا مادر) او هستید و مسئول مستقیم زندگی او. لذا او حق ندارد برای شما تعیین تکلیف کند.
 
منبع:تبيان


  • تعداد صفحات :3
  • 1  
  • 2  
  • 3  
مريم کياني بيدگلي

جامه‏ ناسازِ زشت اسراف را از تنمان بيرون بياوريم. حضرت آیت الله خامنه ای، مقام معظم رهبري در حالي هدف كشور در سال 1388 را «اصلاح الگوي مصرف» قرار داده اند كه اين مساله در چارچوب مبارزه با اسراف و اشرافي گري در طول دو دهه گذشته همواره جزو مطالبات و تذكرات جدي ايشان بوده است. در سال هاي اخير نیز اين تذكرات ایشان هميشه با ارایه راهكارهاي عملي براي مقابله با اين خصوصيت و عادت ناپسند همراه بوده و رنگ و بويي جدی تر يافته است.


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید : 8911
  • تعداد کل پست ها : 56
  • تعداد کل نظرات : 5
  • تاریخ آخرین بروز رسانی : یک شنبه 20 فروردین 1391 
  • تاریخ ایجاد بلاگ : جمعه 2 بهمن 1388 

آرشیو

پیوندها

  طرح جمع آوری اطلاعات اقتصادی خانوارهای کشور - 1387
  هدفمند كردن يارانه ها
 سال اصلاح الگوي مصرف

POWERED BY RASEKHOON.NET