این پژوهشگر و فعال سیاسی ادامه داد: تفسیر من این است که سالها از این نگاه کلان (از پیوند اخلاق با اقتصاد و از پیوند اخلاق با سیاست) محروم شده ایم و به نام جمهوری اسلامی دچار اقتصاد زدگی و سیاست زدگی شده ایم. تفسیرم از صحبتهای مقام معظم رهبری این است که باید از این نگاه اقتصاد زده و سیاست زده خارج شویم و نگاه اخلاقی به مقولات داشته باشیم. یکی از تجلیات نگاه اخلاقی به اقتصاد، مفهوم با فضیلتی به نام قناعت است.
وی در توضیح بیشتر تاثیر اخلاق بر اقتصاد با اشاره به برخی برداشتهای موجود در جامعه گفت: برخی فکر می کنند اهمیت ارزشهای اخلاقی فقط به لحاظ زمانی است یعنی فکر می کنند ابتدا نیاز داریم یک امنیت سیاسی و رفاه اقتصادی قابل قبول به دست آوریم و سپس در صورتی که چیزی اضافه ماند به اخلاق اختصاص دهیم. این نشان می دهد خیلی ها جایگاه اخلاق را متوجه نشده و فضیلتی را برای اخلاق و ارزشهای اخلاقی از جمله قناعت و بازتاب آن بر اقتصاد قائل نیستند.
عماد افروغ درباره پیوند "نگاه کلان نگر و اخلاقی به اصلاح الگوی مصرف" و اهداف نظام جمهوری اسلامی به مهر گفت:
هدف غایی نظام جمهوری اسلامی ایران، اخلاقی و معنوی است که باید بر روی اهداف مقدماتی نظام اعم از سیاستهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نظام نیز بازتاب داشته باشد. امنیت و رفاه اقتصادی تقدم رتبی دارند اما نباید فراموش کنیم که اینها ارزش وسیله ای دارند. تقدم ارزشی و ارزش غایی در جای دیگری تعریف می شود. در قانون اساسی نیز ذکر شده که اقتصاد وسیله است و هدف چیز دیگری است.
این عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان اینکه "نسبت هدف غایی (تقدم ارزشی) با ارزشهای وسیله ای (تقدم رتبی) صرفا یک نسبت زمانی نیست" گفت: نمی توان به هر طریق و شیوه ای که شده امنیت و رفاه اقتصادی تامین شود و بعد به ارزشهای متعالی توجه شود. بلکه به دلیل تقدمی که ارزشهای غایی نظام دارند حق نداریم به هر شیوه ای امنیت و اقتصاد خود را سامان دهیم.
وی خاطرنشان کرد: با وجود اینکه امنیت و رفاه اقتصادی دارای تقدم رتبی هستند اما چون تقدم ارزشی ندارند لذا دستمان باز نیست که به هر شیوه ای حکومت تشکیل دهیم یا اینکه بخواهیم به هر شیوه ای که شده حکومت را حفظ کنیم و اقتصاد را سامان دهیم. این مسئله بسیار ظریفی است که متاسفانه سالهاست مورد توجه مسئولان کشور قرار ندارد. اگر فهم کنیم که تقدم ارزشی مان جای دیگری تعریف می شود، حق نداریم به هر شیوه ای حکومتمان را حفظ کنیم یا اقتصادمان را سامان دهیم یعنی حق نداریم به سازمان تجارت جهانی بپیوندیم.
افروغ در ادامه به مهر گفت: اگر به سازمان تجارت جهانی پیوسته بودیم امروز بحران سرمایه داری گریبانمان را بیشتر می گرفت. از یک طرف وقتی سرمایه داری با بحران روبرو می شود همه مسئولان پایکوبی می کنند اما از طرف دیگر تا چندی پیش می خواستند به سازمان تجارت جهانی بپیوندند! این وضعیت را "شتر سواریهای دولا دولا" می گوییم. این نشان می دهد که فرق بین تقدم ارزشی و تقدم رتبی را هنوز متوجه نشده ایم.
عماد افروغ که در این گفتگو با پیش کشیدن "تقدم ارزشی" و "تقدم رتبی" در صدد تبیین نقش اخلاق بر اقتصاد بود به مهر گفت: چون تقدم ارزشی با اخلاق است لذا اخلاقیات باید بر اقتصاد بازتاب داشته باشد و تاثیرش مشروط باشد. یکی از تجلیات این بازتاب به این امر بازمی گردد که ما نمی توانیم از هر وسیله ای برای ساماندهی اقتصادی کشور استفاده کنیم.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه "مهم ترین فعل اخلاقی که می تواند بر روی اقتصاد مشروط باشد، ارزش و فضیلتی به نام قناعت است." افزود: اگر "قناعت" در دستور کار قرار دهیم هم زمینه ای برای رشد اقتصادی ایجاد کرده و هم یک فعل اخلاقی را پاس داشته ایم.
