عجب آفتاب زيبايي! « از جلو نظام، خبردار » . حدود 500 نفري مي‏شويم. در گروههاي 100 نفري راه مي‏افتيم. مردم با ديدن ما اشک شوق مي‏ريزند. دعايمان مي‏کنند. زنهاي يزدي با چادرهاي کدري و مردهاي يزدي با چهره‏هاي آفتاب خورده و مصمم به استقبالمان آمده‏اند. شيريني مي‏دهند، صلوات مي‏فرستند، گريه مي‏کنند، دعا مي‏خوانند. 

در جلوي يک حسينيه‏ي نيمه‏ ساخته در اول بلواري که در مدخل شهر قرار دارد مي‏ايستيم و بعد جاها مشخص مي‏شود. همه دور صحن نيمه ‏ساخته حسينيه مستقر مي‏شويم. کم‏کم با برادران تازه سپاهي با لهجه‏هاي شيرين يزدي آشنا مي‏شويم: برادر خدامي مسئول تاکتيک، برادر رشيدي مسئول تخريب، حاج آقا جوادي مسئول پادگان و ساير برادراني که در خدمت هستند. 

کوله‏بار سفر را در کناري مي‏گذاريم و دوباره به خط مي‏شويم. صداي تکبيرمان صحن حسينيه را پر مي‏کند. انگار اين برادر خيلي خشن است! 

- نه نشد، محکمتر! « از جلو نظام، خبردار! » ، اين طوري نمي‏تونيم با هم کار کنيم. 

- از جلو نظام! 

- الله! 

- خبردار! 

- يا حسين! 

- برادرها. بنشينن، برپا. 

- بشين، برپا. 

- وقتي مي‏شيني يا حسين مي‏گي و وقتي بلند مي‏شي يا علي. 

- بشين، يا حسين! 

- برپا، يا علي! 

- بشين. 

- يا حسين. 

آري کار شروع شد، شوخي هم نيست. فانسقه را از رو بسته و دستها را به پشت کمر گرفته است. 

چند لحظه « بشين و پاشو »  همه را خسته کرده. نفس نفس زنان مي‏نشينيم و بلند مي‏شويم. بالأخره مي‏نشينيم و مسئول پادگان مي‏آيد جلوي بچه‏ها. سر را پايين انداخته و با نورانيت خاصي که در چهره‏اش موج مي‏زند سلام مي‏کند. 

« اعوذ بالله من شر نفسي و من الشيطان الرجيم. بسم الله الرحمن الرحيم. ما خاک پاي شما رزمندگانيم. ما خادمان سپاه، مسئول آموزش نيروهاي بسيجي هستيم تا پس از آمادگي کامل براي نبرد با دشمن دين و مملکتمان به جبهه‏ها اعزام شوند. پس کار در اين اردوگاه خيلي جدي و مهم است و ان شاء الله در اين مدتي که در خدمتتان هستيم سعي مي‏کنيم از شما درس تقوا و ايثار بياموزيم و مسائل تئوري و عملي نظامي را به شما منتقل کنيم و... »  

او خيلي آرام و مسلط سخن مي‏گويد. در تمام طول صحبتش شايد بيشتر از سه يا چهار مرتبه به نيروها نگاه نکرد و سرش پايين بود. لباس خوشرنگ سپاه بدون آرم، از خلوص و تقواي او حکايت مي‏کرد. تمام مسئولان پادگان را معرفي مي‏کند و مي‏رود کنار.  

- برپا! 

- يا علي. 

- قدم رو! 

راه مي‏افتيم، تا چشم کار مي‏کند کوير است. وارد کوير مي‏شويم. اول راه مي‏رويم. بتدريج حرکت تند مي‏شود. هروله‏کنان تلاش مي‏کنيم از نفر جلويي عقب نمانيم. حالا همه مي‏دويم. صف به هم ريخته. نفس‏زنان پايمان تا مچ در شنهاي نرم کوير فرو مي‏رود. عرق همه درآمده است. 

- اي بابا بذار برسيم، بعدا. 

- نخير ول کن نيس. مي‏خوايم همين طوري برسيم به جبهه / خنده بچه‏ها /. مسئول تاکتيک: ساکت، حرف نزن، فقط بدو، جا نموني، بيا! 

آموزش شروع مي‏شود. تو ديگر يک رزمنده‏اي. آماده براي يادگيري فنون؛ فنون نظامي، فنون مبارزه با کفر، چگونه نبرد کردن با ستم. مگر نفس اماره ظالم نيست؟ مگر وسوسه‏هاي شيطان طريق کفر نيست؟ پس تو حالا بايد بياموزي که چگونه دشمن بيرون و درون را ذليل کني. حالا تو يک بسيجي شده‏اي. با صداي اذان از خواب برمي‏خيزي و با قرائت قرآن مي‏خوابي. 

در اينجا همه چيز بوي خلوص مي‏دهد. هيچ کس از « من »  استفاده نمي‏کند، فرياد است. « ما »  هم نيست، هرچه هست خداست. مي‏دويم با نام خدا، برمي‏خيزيم براي خدا، ياد مي‏گيريم در راه خدا، شليک مي‏کنيم به اذن خدا. اينجا خبري از تجهيزات آموزشي آن چناني نيست. همه چيز ساده است. چند نوع اسلحه سبک و نيمه سنگين. چند نمونه مين ضدنفر و ضدتانک. چند وسيله‏ي ارتباطي، بي‏سيم و پيام و مقداري تجربه نظامي که در دروس تاکتيک مطرح مي‏شود. عمق آموزشها در دروس اعتقادي است. طلبه‏ي فاضل در مقابل گردان مي‏ايستد و آيه‏هاي جهاد را مي‏خواند و تفسير مي‏کند. اصلا او با اصول و فروع دين بزرگ شده است. تمام سؤالها و اشکالهاي ما را پاسخ مي‏دهد. 

صداي قرآن محسن، فضاي حسينيه را پر کرده. سوره‏ي مريم آيات 25 تا 36. چقدر زيبا مي‏خواند. و چقدر زيباتر که انسان با صداي قرآن از خواب برخيزد. اما انگار کسي نيست. 

از بستر برخاسته‏ام. با چرخاندن گردن، اين سو و آن سو را مي‏نگرم. فقط چند نفر خواب مانده‏ايم. بلند مي‏شوم. يک پتو زير سر، يک پتو زيرانداز و يک پتو روانداز. روي هم سه پتو. همه را مرتب بالاي سرم جمع مي‏کنم. هيچکس نيست. چراغي در گوشه حسينيه روشن است. چشمهايم را مي‏مالم. کمي دقت مي‏کنم. صداي زمزمه مي‏آيد. در گرگ و ميش صبحگاهان به بيرون چشم مي‏دوزم. يک لشکر بزرگ، همه ايستاده‏اند. بيشترشان با دست راست قنوت گرفته‏اند و با دست چپ تسبيح مي‏چرخانند. فارغ از همه چيز. پنداري هيچ کس را نمي‏بينند. عده‏اي به سجده رفته‏اند و صداي گريه‏شان را مي‏شنوم. غوغايي است، چرا دير از خواب برخاسته‏ام؟ خيلي خسته بودم، ديشب رزم شبانه داشتيم؛ ولي اينها هم خسته بودند، پس چرا بيدار شدند؟ گريه مي‏کنند، راز و نياز مي‏کنند، نماز شب مي‏خوانند. جذبه‏ي عشق، قطره را نيز دريايي مي‏کند. هر چه عقب‏تر مي‏روم باز هم جا نيست. خود را در سياهي گم مي‏کنم. پشت يک نفر قرار مي‏گيرم. جاي خوبي است: الله اکبر. صداي نفر جلويي آشناست. دقت مي‏کنم از هق هق گريه‏اش او را مي‏شناسم. او فرمانده پادگان است. اين دعا را تکرار مي‏کند: « الهي أخرج حب الدنيا من قلبي. »  

اذان شروع مي‏شود. هيچ کس در چشم ديگري خيره نمي‏شود. دو رکعت نماز عشق و آنگاه زيارت عاشورا. 

همه آماده‏ايم. پوتين پوشيده و به پايين شلوارهايمان کش انداخته‏ايم. خواب بعد از نماز صبح مکروه است.

- از جلو نظام. 

- الله. 

- خبردار. 

- ياحسين. 

- قدم رو. 

حرکت شروع مي‏شود. در اول هروله است، بعد مي‏دويم، باز هم مي‏دويم، تا آن انتها. حدود يک ساعت است که مي‏دويم. ديگر خسته شده‏ايم، اما راه سخت است و از اول مي‏دانستيم اينجا محل بازي و تفريح نيست، بايد سختي کشيد. اگر مي‏خواهي بسيجي شوي و به جبهه بروي بايد آماده شوي، پس بدو! 

« الله الله يا الله، قوت بده يا الله! 

الله الله يا الله توان بده يا الله! »  

نداي توحيد زيباترين کلام است. نيرو مي‏گيريم. پشت سر فرمانده. آنها هم خدايي‏اند و هم نظامي. سرپيچي زشت است، چه از خدا چه از بندگان خوب خدا. راه طولاني است، گويا پاياني ندارد! واقعا خسته شده‏ايم، عرق از چانه‏هايمان مي‏ريزد. خوب است تجهيزات نداريم وگرنه خدا رحم کند. حدود دو ساعت دويده‏ايم. يک دايره بزرگ تشکيل مي‏دهيم، نرمش مي‏کنيم و سپس آرام آرام به سوي اردوگاه برمي‏گرديم. حالا راه مي‏رويم، با يکديگر شوخي مي‏کنيم، همه سرحال و شنگول شده‏ايم. در مورد کلاسها سؤال مي‏کنيم، درباره رزم شب گذشته و ماجراي خنده‏دار، از انفجارهاي مهيب، از اشتباه بچه‏ها و حرف زدن در شب. نمي‏دانم چرا زود به اردوگاه مي‏رسيم! 

عجب صبحانه‏اي! يک نصفه نان و يک نصفه کره کوچک و يک ليوان چاي داغ داغ در ليوان پلاستيکي قرمز دسته‏دار. نمي‏دانم چند لحظه طول مي‏کشد. ديگر چاي نيست. اسراف نمي‏شود. هيچ کس نان را دور نمي‏ريزد. همه تا آخرين خرده‏هايش را مي‏بلعند. صف دستشويي هم که شلوغ شده، تا 15 دقيقه ديگر، همه بايد به خط شويم. 

- از جلو نظام. 

- الله. 

- خبردار. 

- ياحسين. 

- برادرها بنشينن! در اين ساعت کلاس تخريب داريم. در جلسه قبل مين تلويزيوني و سوسکي را گفتيم و حالا نوبت به مين گوجه‏اي و بعد هم مينهاي ضدتانک مي‏رسد! قبلا هم گفتم در کار تخريب اولين اشتباه آخرين اشتباه است. پس خوب حواستان را جمع کنين و ياد بگيرين. 

چند چشم و گوش ديگر هم قرض کرده‏ايم و چارچشمي استاد را نگاه مي‏کنيم. به آرامي پيچ ته مين را مي‏چرخاند. خطرناک است. همه روي زمين سرد و خشک نشسته‏ايم. دسته‏هايمان را دور زانوها گرفته‏ايم و کمرمان را به بيرون داده‏ايم. وقتي خسته مي‏شويم دستها را پشت مي‏گذاريم و خيمه‏اي از دستها و کمر تشکيل مي‏دهيم. استاد تکرار مي‏کند: 

« همه فرار کنين! »  

همه از جا کنده مي‏شويم و فرار مي‏کنيم. هنوز چند قدمي دور نشده‏ايم که انفجار رخ مي‏دهد. وقتي دود مي‏رود همه مي‏خنديم. 

- من که نترسيدم. 

- ولي صداش خيلي زياد بود. 

- همه لاستيکها را انداخت بالا. 

- تي. ان. تي. بود يا ديناميت؟ 

استاد: وقتي مي‏خواين از ميدان مين عبور کنين و آتش دشمن روي سر شماس بايد چکار کنين؟ 

- صبر مي‏کنيم. 

- مي‏رويم جلو، مي‏زنيم به خط. 

- از يک طرف ديگر وارد مي‏شيم. 

- مي‏گيم نزن مي‏خوره به ما / خنده /. 

استاد هم خنده‏اش مي‏گيرد. اگر مي‏توانست، جلوي خنده‏اش را مي‏گرفت. چند بار هم کوشيد، اما موفق نشد. او مي‏گويد: 

« صدا از کجا بود؟ »   

همه عقب را نگاه مي‏کنند و با چشمها يک نفر را نشانه مي‏گيرند. 

« بابا چرا عقب را نيگا مي‏کنين، صدا از ديروز مانده بود / خنده / » . 

دوباره خنده. او هم، خنده‏ي گردان است. خيلي روحيه دارد. با وجودي که کمي چاق است ولي با هر زحمتي هست، در تمام امور دخالت مي‏کند گاهي اوقات هم حرفهايي مي‏زند که باعث روحيه مي‏شود. همه دوستش دارند. با وجودي که خيلي شوخ است هنگام سينه‏زني بيشتر از همه گريه مي‏کند. 

استاد ادامه مي‏دهد: 

« يادتان باشه تمام اگرها و شايدها و بايدها و نبايدها را ميدان جنگ و مقتضيات زمان و مکان معلوم مي‏کند، ولي يک چيز ثابته و آن ياد خدا و ذکر خدا و صبر و توکله. توکل کنين بر خدا و عمل کنين. عمل بدون ياد خدا کف روي آبه. خودتون را خدايي کنين. »  

کلاس تاکتيک پر از معنويت است. هرجا کار سخت مي‏شود و از انسانها کاري برنمي‏آيد، امدادهاي غيبي و نهانخانه‏ي دل به داد آنان مي‏رسد. بايد به حبل الله دست انداخت. 

« برادران با يک صلوات در اختيار خودشون! »  

نماز ظهر و عصر هم با شکوه تمام به امامت روحاني اردوگاه با نظمي خاص و دعاهاي مخصوص اقامه مي‏شود. 

اينجا که رستوران نيست. يک سيني خورشت قيمه براي 10 نفر. آخر اين سيني در هيأتها براي چهار نفر است! اما اينجا هيأت نيست. اينجا حماسه عاشورا بازسازي مي‏شود. در اينجا فقط روضه و گريه‏ي خالي نيست. قاشق اول و قاشق دوم. قاشق سوم خالي مي‏آيد بالا. هيچ کس رو به سيني نمي‏تواند بنشيند. 

همه از پهلو و فقط يک دست وارد سيني مي‏شود. اما خيلي خوشمزه است. نمي‏دانم چرا کم است؟ لقمه آخر را آرام مي‏جويم. چه لذتي دارد. هر چيزي اندازه دارد. در اينجا هم که معلوم است بايد کمتر باشد. 

يک ساعت استراحت داريم. اما بعدازظهر استاد مي‏پرسد: 

- چي داريم؟ 

- مخابرات و بي‏سيم. 

آه چقدر سخت است. مقداري از درس مخابرات را به شکل ديالوگ مرور مي‏کنيم. 

ديگر رمقي باقي نمانده. غروب شده. آستينها بالا، براي گرفتن وضو. حالا تو در صف نماز جماعتي. جماعتي يکرنگ و يکدل. خاکي و خسته ولي مشتاق و اميدوار. 20 روز است که در نماز جماعت پادگان شرکت مي‏کني و بعد از نماز مغرب سر را به مهر مي‏گذاري و مي‏گويي: « الهي قلبي محجوب و عقلي معيوب... »  

ديگر مي‏فهمي؛ به اندازه مي‏خندي. به اندازه حرف مي‏زني. به اندازه مي‏خوابي. به اندازه مي‏خوري. چابک و زرنگ. به راحتي 10 کيلومتر را مي‏دوي. يکصد متر سينه‏خيز مي‏روي. خوب نشانه مي‏گيري. دوست و دشمن را مي‏شناسي. مي‏داني براي چه آمده‏اي. به کجا مي‏روي. چگونه بايد رفت. چگونه بايد ماند و زندگي کرد. حالا تو شناخت پيدا کرده‏اي. دنيا را فراتر از خور و خواب مي‏بيني. سختي کشيده‏اي. آموزش ديده‏اي. پوتينهايت درب و داغون شده. لباسهايت را چند بار خودت دوخته‏اي. در دل شب، هم شليک کرده‏اي و هم مناجات. 

مي‏داني صبر چيست. ترس را فراري داده‏اي. يک بار ديگر « قالوا بلي »  گفتي. حالا تو رزمنده‏اي. يک بسيجي کامل. 

تمام شد. آموزش به پايان رسيد. هنگام خداحافظي است. عجب غروبهاي 

قشنگي داشت، اما صبحش زيباتر بود. همه نيروها در يک صف ايستاده‏اند. کمي آن طرفتر مسئولان پادگان در صفي کوچک. جلو مي‏رويم. گريه شروع مي‏شود. دست در گردن مسئول تاکتيک، گريه. دست در گردن مسئول تخريب، گريه. دست در گردن روحاني پادگان، گريه. دست در گردن مسئول آموزش کمکهاي اوليه، گريه. گريه امان نمي‏دهد. اولين ديوان جدايي نگاشته مي‏شود. حالا مي‏داني که محبت و هجران چقدر با هم در ارتباطند. حالا بايد جلوي گريه‏ات را بگيري. ولي نمي‏تواني. همه گريه‏شان گرفته، خنده و لبخند چاشني گريه شده است. اما اينها خيلي اذيت کرده‏اند. البته اذيت که نه؛ آموزش داده‏اند. در اين يک ماه، دستکم 20 شب، رزم شبانه داشتيم. بارها ما را سينه‏خيز بردند. کيلومترها دويديم و راهپيمايي کرديم. نزديک بود در چاله‏ي انفجار و اتاق گاز خفه شويم. از صبح تا شام و از شب تا صبح و آموزش. همين برادر خدامي چقدر تير زير پاهايمان زد. آن روز که رفتيم ميدان تير، از ترس و خستگي همه نق مي‏زدند. خيلي جدي بودند. يادش به خير. چه صبحگاهي داشتيم. چه نمازهايي خوانديم. چه سينه‏زنيهايي برپا کرديم. مي‏رفتيم رزم شبانه و در دل شب گريه و زاري مي‏کرديم. 

اما همه‏اش تمام شد. همه رفتني هستيم. حالا نوبت ماست. ستوني که از بچه‏ها تشکيل شده به پايان رسيده است. همه روبوسي کرده‏ايم. اتوبوسها با پرچمهاي سرخ و سبز و پرچم سه رنگ جمهوري اسلامي ايران تزيين شده است. هنوز باور نمي‏کنيم که آموزش تمام شده است. 

پادگان کوچک و کوچکتر مي‏شود. اما اين انسانها هستند که در دلمان جاي گرفته‏اند و هيچ گاه آنها را از ياد نخواهيم برد. قول داده بودند پس از اتمام آموزش به مرخصي مي‏رويم. اما انگار شرايط فرق کرده است. حرفي از مرخصي و اين حرفها نيست. راه مي‏افتيم، از اين شهر به آن شهر. يک روز است که در راه هستيم. عده‏اي از بچه‏ها در مورد لزوم مرخصي صحبت مي‏کنند. حرفها بيشتر مي‏شود. همه منتظر مرخصي هستند. اين حرفها به گوش مسئول نيروهاي اعزامي 

مي‏رسد. مي‏گويد: « وقتي تحويل لشکر و گردان مربوطه شديد و جاهايتان مشخص شد به مرخصي مي‏رويد »  

گرماي جنوب هواي داخل اتوبوس را آتشين کرده است. ساعت نزديک نه صبح است. فکر مي‏کنم سه ساعت ديگر هوا چقدر گرم خواهد شد؟ پيچ و خمهاي جاده تمام شده و پس از گذر از چند تپه و پستي و بلندي به دشتي هموار و سوزان مي‏رسيم. اولين چيزي که جلب توجه مي‏کند، دو رديف آهن باريکي است که به موازات هم تا دور دست کشيده شده است. اتفاقا آن ديو سياه نيز از راه مي‏رسد و در ايستگاه مي‏ايستد. راه آهن را مي‏گويم. قطار سوخته‏اي نيز در کنار ريل واژگون شده است. در ايستگاه چند درخت کوچک و بزرگ ديده مي‏شود و عده‏اي از کارگران زير سايه‏ي درختها استراحت مي‏کنند. 

صداي صلوات قطع نمي‏شود: « حسين حسين مي‏گيم مي‏ريم کربلا » .

منبع: کتاب استقامت در مسير