در زیر داستانی از زندگانی سردار شهيد سيد مهدى زين‏الدين   می آورم انشاءالله استفاده کنید.

آخرين شب جمعه‏اى بود كه با «آقا مهدى» دعاى كميل مى‏خوانديم. از اول دعا عجيب گريه مى‏كرد و امام زمان (عج) را صدا مى‏زد. نيمه‏هاى شب از خواب بيدار شد و به سجده افتاد.

صبح، اذان گفت و بچه‏ها را براى نماز بيدار كرد. به امامت او نماز جماعت خوانديم. بعد از نماز هم زيارت عاشورا را زمزمه كرديم. گريه‏هاى او عجيب روى بچه‏هاى لشكر اثر گذاشت تا آن جا كه برادر « محسن رضايى » فرمانده‏ى كل سپاه مى‏گفت: «هفتاد درصد نيروهاى لشكرش اهل نماز شب بودند»

پرده‏هاي اتاقم را کشيدم تا کسي توي اتاق را نبيند. يک بقچه‏ي کوچک پهن کردم و لباس‏هايي را که احتياج داشتم، چيدم توي آن. بعد گوشه‏هايش را به هم گره زدم و گذاشتمش گوشه‏ي تاقچه. برق را خاموش کردم و خوابيدم. در فکر فردا بودم. خوابم نمي‏برد و از اين پهلو به آن پهلو غلت مي‏خوردم. به چشم‏هايم فشار آوردم تا بالاخره خوابم برد. با صداي اذان از خواب پريدم. گوشه‏ي پرده را کنار زدم. بيرون را نگاه کردم تا کسي مرا نبيند. رفتم کنار حوض آب مي‏خواستم وضو بگيرم. آب حوض يخ کرده بود. سنگي برداشتم و يک دفعه کوبيدم روي يخ حوض. شرقي صدا کرد. خودم را جمع و جور کردم و پشت حوض قايم شدم. کسي صدا را نفهميده بود. دوباره سنگ را محکم‏تر کوبيدم روي يخ. يخ شکست. دستم را فرو بردم توي آب، تا مغز استخوانم تير  کشيد

از سرما مي‏لرزيدم. وضو گرفتم و رفتم توي اتاق. نمازم را خواندم. لباس‏هايم را پوشيدم. بقچه را برداشتم و يواش يواش که کسي نفهمد از کنار ديوار رفتم به طرف دالان که يک وقت صداي پايي را شنيدم. خودم را پشت يک سبد پنهان کردم. پدرم بود مي‏خواست وضو بگيرد. اول رفت توي توالت. وقت را غنيمت شمردم و خودم را گذاشتم توي دالان، در خانه را باز کردم و پريدم توي کوچه. 

از سرما بدنم مي‏لرزيد و دندان‏هايم به هم مي‏خورد. گوش‏هايم يخ کرده بودند و نوک دماغم مي‏سوخت. در يک چشم بهم زدن خودم را رساندم وسط روستا، که ديدم ابراهيم هم دارد مي‏آيد. 

برف زمين زا سفيدپوش کرده بود. دعا مي‏خوانديم که يک وقت گرگي از توي باغ‏ها به ما حمله نکند و پاره پاره‏مان کند. تا آسفالت اصلي يک کيلومتر بايد پياده مي‏رفتيم. 

داشتيم مي‏رفتيم که صداي زوزه‏اي با صداي پارس سگي بلند شد. خودمان را جمع و جور کرديم و هر کدام سنگي برداشتيم و محکم گرفتيم توي دستمان. دويديم تا رسيديم لب جاده. جاده سوت و کور بود. هيچ ماشيني نمي‏آمد، نيم ساعتي ايستاديم که ميني‏بوسي پيدا شد. 

ميني‏بوس گرم بود. کز کرديم روي صندلي و به هم چسبيديم. هنوز گرم نشده بوديم که ماشين رسيد به جهادسازندگي. هوا گرگ و ميش بود. بعضي از بچه‏هاي ديگر هم آمده بودند. آتشي روشن کرديم و مشغول گفتگو شديم. تازه هوا روشن شده بود که آقاي کاظمي و چند نفر ديگر آمدند. 

آقاي کاظمي برگه‏اي را که نام‏هاي ما توي آن نوشته شده بود گرفته بود 

دستش و در راهرو ساختمان ايستاده بود. بچه‏ها دوروبرش را گرفته بودند و با او صحبت مي‏کردند که مشهدي غلامعلي ساکش را انداخته بود روي شانه‏اش و شلون شلون آمد به طرف ما. آقاي کاظمي، مشهدي غلامعلي را که ديد گفت: «خيلي خوب شد! آقاي رئيس هم آمد! از اين به بعد مشهدي غلامعلي هم مسؤول شماست!»

مشهدي غلامعلي آمد سلام کرد و با يکي يکي بچه‏ها دست داد و به آقاي کاظمي گفت: «آقاي کاظمي با اين‏ها مي‏خواهي بروي جبهه! بابا اين‏ها بايد حالا حالاها شير بخورند تا گنده شوند!» و بعد گوش مرا گرفت و محکم تاباند و گفت: «پدرت مي‏داند مي خواهي بروي جبهه، يا دزدکي آمده‏اي! هي جغله اگر پدرت بفهمد کله‏ات را مي‏کند!» 

غلامحسين گفت: «حالا خودت خيلي گنده‏اي که ما را مسخره مي‏کني!» 

نصرالله کلاهش را برداشت و گفت: «آقاي مسؤول عوض اين که خوشحال باشي که با ما هستي، مسخره‏مان مي‏کني!» 

داشتيم حرف مي‏زديم که ميني‏بوس آمد داخل جهاد دور زد و روبه روي ما ايستاد. 

آقاي کاظمي رفت دم در ميني‏بوس ايستاد و گفت: «حالا هجده نفر مي‏رويد و بقيه با ميني‏بوس بعدي!» هنوز حرفش تمام نشده بود که دلم هري ريخت پايين و زانوهايم لرزيد. توي دلم از خدا خواستم که من با همين ميني‏بوس بروم. اول اسم مشهدي غلامعلي را خواند و گفت: «بيا برو بالا و حواست به اين جغله‏ها باشد! گمشان نکني‏ها! مواظب باش يک وقت گربه نخوردشان!» 

نام مرا هم خواند. هجده نفر سوار ميني‏بوس شديم و به اميد خدا حرکت کرديم. يک ساعتي بود که ميني‏بوس با سرعت جاده اصفهان قم را پيش رو گرفته بود و مي‏رفت. غلامحسين و نصرالله سرهايشان را تکيه داده بودند به صندلي‏ها و خروپف مي‏کردند. راننده تخمه مي‏شکست و مي‏راند. قاسمي و رحيمي جک مي‏گفتند و بقيه مي‏خنديدند. حاج بابايي مشغول خوردن صبحانه شاهانه‏ي خود بود. من هم مشغول ذکر الهي بودم. کله‏ام را مثل مرتاض‏هاي هندي گرفته بودم و با تسبيح عهد بوقي پدرم که از توي جانمازش کش رفته بودم ذکر مي‏گفتم. خيلي هم مؤمن نبودم. آقاي کاظمي گفته بود: «ممکن است از قم برت گردانند!» من هم نذر کرده بودم تا قم دو هزار لا اله...... و پانصد تا سوره‏ي قل...... بخوانم. 

داشتم دعا مي‏خواندم که ابراهيم گفت: «هان اين قدر دعا نخوان مي‏ترسم آخرش خودت را بگذاري روي اين دعاها و ان‏شاالله چهارچرخت هوا شود!» 

اصلا نگاهش نکردم. هي دعا مي‏خواندم و هي با خداي خودم راز و نياز مي کردم. تا رسيديم به شهر مقدس قم.

منبع: کتاب اگر نامهربان بوديم و رفتيم

شليک‏ها شروع مي‏شود. اين دفعه بچه‏ها پشت سر يک تپه کوچک پناه گرفته‏اند. ولي سنگر کمين عراق اجازه حرکت نمي‏دهد. بي امان شليک مي‏کند. گاهي هم چند لحظه صبر مي‏کند و وقتي جلوي خود را ديد دوباره شليک مي‏کند. دوشکاچي هنگام شليک نمي‏تواند جلوي خود را خوب ببيند. چون آتش دهانه دوشکا، ديد تيرانداز را کم مي‏کند. اما اين عراقيها هيچي نمي‏فهمند. يک سره شليک مي‏کنند. بالا و پايين و چپ و راست. 

برادر حميد از کنار ستون مي‏گذرد.يک رشته طناب هم در دست دارد. کسي متوجه نشد چرا او با خودش طناب آورد. قبل از عمليات هم هر کسي از او سوال کرد، پاسخ مناسبي نداد و با آن لهجه‏ي آذري زيبايش، گفت: «اين طناب دنبال گلوي حرامزاده مي‏گردد». 

حالا همين حميد آقا با آن طناب حرامزاده کش به جلوي ستون مي‏رود. از ستون جدا مي‏شود و در تاريکي گم مي‏شود... يا حضرت عباس! کجا مي‏رود؟ مي‏خواهد چه بکند؟ اگر مي‏توانست اين دوشکا را خفه کند خيلي خوب مي‏شد. بعد از چند دقيقه دوشکا خفه شد و ديگر شليک نمي‏کند. برادر حميد موسوي مي‏آيد. اما با زحمت. چيزي را به همراه مي‏کشد. يک عراقي را به پشت مي‏کشد. 

او را خفه کرده. جاي فکر کردن نيست. فقط معلوم است او رفته و از پشت سر دوشکاچي عراقي را خفه کرده و آمده. 

کوهپيمايي توأم با درگيري پراکنده در ارتفاع تا صبح ادامه مي‏يابد. از پشت هر درخت و سنگي انتظار شليک مي‏رود. شايد يک عراقي کمين کرده باشد و به ستون حمله کند. تعداد زيادي از نفرات گردان در بين راه مانده‏اند. علاوه بر شهيد و مجروح عده‏اي از پاي درآمده و خسته شده‏اند. ولي نبايد ايستاد و نيروها بايد خود را به بالا برسانند. نماز صبح در گرگ و ميش آسمان يعني شدت نبرد. با پوتين. بعضي‏ها با تيمم. رو به قبله در يک استراحت کوتاه و باز هم حرکت. 

حالا که هوا روشن شده، متوجه عظمت کار مي‏شوي. عجب کوه بزرگي. هيچ کس در آن پيدا نيست. آن همه نيرو در آن گم شده. فقط آن پايين و در دشت و اطراف شهر، صدها دستگاه نفربر و تانک و خودرو و آمبولانس در حرکت‏اند و اين همه نشان از عظمت عمليات دارد. حتما نيروي زيادي وارد کار شده‏اند. شايد حدود هشت لشکر بزرگ. به بالا که نگاه مي‏کني. گويي هنوز در ابتداي راه قرار داري. نفسي تازه مي‏کني و دوباره به راه مي‏افتي. ديگر حرکت گرداني نيست. حتي به دسته تبديل شده. در هر گوشه 30 - 20 نفر دنبال يکديگر راه افتاده و بالا مي‏روند. شايد اين طوري بهتر باشد. از حجم تلفات کم مي‏شود. بايد پراکنده بود، تا ضمن حفظ نيروها بتوان تمام نقاط ارتفاع را پاکسازي کرد. هواي روشن يعني صبحانه. يک چيزي براي خوردن، حتي اندک. آذوقه‏هاي باقيمانده خارج مي‏شود و هر کس در گوشه‏اي مشغول خوردن است. نان و خرما، تن ماهي، يک تکه شکلات خشک و سفت، آجيل و... عمليات ادامه دارد ولي اينجا مانند جنگ در دشت نيست. حدود خط درگيري کاملا مشخص نيست. اين طرف کمي پايين‏تر و آن طرف کمي بالاتر درگيري وجود دارد. وضعيت پاتک هم مشخص نيست. اينجا تانک وجود ندارد، ولي گلوله‏هاي زيادي به زمين مي‏خورد. احتمالا عراق سعي مي‏کند اين عمليات را با تأخير در رسيدن به اهداف مواجه کند. 

در گوشه و کنار و سر راه، چند نفر مجروح و شهيد از شب قبل باقي مانده‏اند اگر مجروحان خودشان به فکر خودشان باشند. بهتر است، چون کمتر حمل مجروحي پيدا مي‏شود که توان داشته باشد يک مجروح را دهها متر به پايين ببرد. هر چند آمبولانسها از جاده‏هاي موجود استفاده مي‏کنند، و خود را به بالا مي‏رسانند، ولي مجروحان ساده خودشان راه پايين را در پيش گرفته و به سمت دشت مي‏روند. معلوم نيست عراقيها چرا اين همه سنگر در اين سينه کش ارتفاع درست کرده‏اند. هر جا مي‏روي، سنگر مي‏بيني، انفرادي و اجتماعي. جاده‏هاي باريک و مالرو هم سنگرها را به يکديگر متصل کرده. حتي مي‏توان از روي اين جاده‏ها به سنگرهاي دست نخورده عراقي رسيد. هيچ عراقي در سنگرها وجود ندارد. آن هنگام که نيروهاي سپاه اسلام در دشت و دامنه با سنگرهاي کمين درگير شده‏اند، سربازان اين سنگرها، فرار کرده و به عقب رفته‏اند. ولي براي رفتن اول بايد بروند بالاي ارتفاع بعد از آن طرف سرازير شوند. پس آن بالا خيلي خبرهاست. بايد رفت بالا. دنبال ستون. به فرمان مسئول گروهان. نظم چنداني مشاهده نمي‏شود ولي هدف اين است که نيروهاي باقي مانده به قله برسند. 

سنگرها به وسيله‏ي نيروها پاکسازي مي‏شوند و از ميان آنها وسايل زيادي به دست مي‏آيد. بهترين غنيمت راديو است. يکي از بچه‏ها روشن مي‏کند و با صداي بلند روي يک گوني از سنگر مي‏گذارد تا بقيه هم بشنوند. 

«... رزمندگان اسلام شب گذشته در يک عمليات بزرگ، خطوط مقدم عراق...» 

گزارشگر در حال گزارش جنگ است. کليات عمليات به اطلاع مردم مي‏رسد و هزاران مادر و پدر خانواده نگران فرزندشان، دست به دعا بر خواهند داشت. 

بچه‏ها مي‏خندند، يکديگر را مي‏خندانند. از داخل سنگرها چيزهاي عجيبي به دست مي‏آيد. بعضي‏ها به جاي پاکسازي، جارو مي‏کنند و هر چه داخل سنگرهاست به بيرون مي‏ريزند و بعد تفتيش مي‏کنند. پتو. لباس. ساک. راديو. غذا. ظرف. پوتين. نان. شير خشک. کنسرو گوشت. گاهي اوقات هم آنقدر 

انفجار گلوله‏ها کم مي‏شود که آدم فراموش مي‏کند در حال عمليات نظامي‏است. صداي مسئول گروهان و مسئول دسته يک لحظه هم قطع نمي‏شود. بنده‏ي خداها براساس وظيفه، به دنبال تک تک نيروها راه مي‏افتند و آنها را به ستون و حرکت مجدد مي‏خوانند. 

«... برادر جا نموني. بيا. ستون رفت. جنگ اصلي اون بالاست...» 

ستون مي‏رود. درختچه‏ها و سنگرها موانعي هستند که بچه‏ها آنها را دور مي‏زنند و از آنها عبور مي‏کنند. به هر طرف که بچرخند فرق نمي‏کند، هدف آن بالاست. روي قله. در بين راه هم چند عراقي جا مانده خود را تسليم مي‏کنند. لباسهاي پلنگي، ريشهاي تراشيده، سبيلهاي کلفت، يک نوع ژاکت سبز و ضخيم. 

چقدر به خودشان مي‏رسند. گرم و نرم، ولي شل و ترسو. در بين راه صداي زوزه‏ي خمپاره‏هاي خودي هم شنيده مي‏شود که به سوي قله مي‏روند. صدا از پشت سر شروع مي‏شود و تا بالاي ارتفاع ادامه مي‏يابد. معلوم مي‏شود نيروهاي خودي در حال کوبيدن محلي هستند که عراقيها قصد دارند در آنجا بجنگند. 

فاصله زيادي تا قله نمانده. تا حالا هم چند بار فکر کرده‏ايم به قله رسيده‏ايم ولي هر بار يک کله‏ي سنگي ما را فريب داده و هنوز به قله نرسيده‏ايم. آنچه که باعث مي‏شود نيروها متوجه شوند که تا نوک ارتفاع راه زيادي نمانده، درگيري و تيراندازي عراقي‏هاست. آنها آن بالا منتظر ما هستند. روي قله. آماده‏ي آماده. ولي ما خسته و گرسنه. در بين راه از درختهاي جنگلي هم استفاده کرده‏ايم ولي آنها نتوانسته‏اند جاي يک وعده غذاي خوب و کامل را بگيرند. ولي سختي راه آن قدر زياد است که نبايد به گشنگي يا تشنگي توجه کرد. بايد رفت، اما خيلي با احتياط. عراقيها در همين اطراف هستند. در سنگرهايي که در چند ده متري قرار دارند.

منبع: کتاب سيناي شلمچه

از دور، پل بزرگ بتوني ديده مي‏شود که ريل راه‏آهن از زير آن عبور مي‏کند. به روي پل مي‏رويم. از ايست و بازرسي مي‏گذريم. پادگان بزرگي است. ساختمانهاي پنج طبقه در يک طرف و چند ساختمان يک طبقه در دو سوي يک زمين بزرگ واقع شده است. به درون پادگان شهيد حاج احمد متوسليان سرازير مي‏شويم. بچه‏ها با کنجکاوي از پنجره بيرون را نگاه مي‏کنند. چند تانک خراب و يک ضدهوايي توجه بچه‏ها را جلب مي‏کنند. همه نگاه مي‏کنند. 

- اينجا که پادگان دوکوهه است! 

- نه خير، نوشته شده بود: پادگان شهيد حاج احمد متوسليان. 

- بابا مي‏گم اينجا پادگان دوکوهه است. من يک بار با کمکهاي اهدايي به اينجا اومدم. 

- اصلا دوکوهه يعني چي؟ اينجا که کوهي نيست! کدوم کوه؟ 

- خودمونيم، هوا خيلي گرمه، الو گرفتيم. 

- صبر کن شايد بريم بيرون خنکتر باشه. داخل ماشين خيلي گرمه. 

اتوبوسها به رديف در کنار زمين پادگان مي‏ايستند. عده‏اي به استقبال آمده‏اند. هر لحظه بر تعدادشان افزوده مي‏شود. عده‏اي با زيرپوش و بعضي‏ها هم  چفيه را خيس کرده و روي سرشان انداخته‏اند، لبخند مي‏زنند، دست تکان مي‏دهند. با دقت داخل اتوبوسها را نگاه مي‏کنند، گويي دنبال کسي مي‏گردند. 

پياده مي‏شويم ساکها را به دوش مي‏کشيم. مانند دوره‏ي آموزش در اردوگاه در صفوف منظم به خط مي‏شويم. استقبال کنندگان در گوشه و کنار، نظاره‏گر نيروهاي تازه اعزامي هستند. نيروهاي صفر کيلومتر، خمپاره نديده، ترکش نخورده، عراقي نديده، بعدا همه چيز درست مي‏شود. 

- بچه‏ها به خط! 

- از جلو نظام. 

- الله. 

- خبردار. 

- ياحسين! 

- برادرها بنشينن! 

مثل برق مي‏نشينيم. منتظر « برپا »  هستيم، اما خبري نيست. روي پنجه پا به حالت نيم‏خيز مي‏نشينيم. 

« گفتم برادرها بنشينن راحت باشن! »  

آخي، انگار بشين و پاشو تمام شده ما 600 - 500 نفر در آن زمين بزرگ صبحگاه گم شده‏ايم. زمين بزرگي است، آسفالت. يک پرچم در وسط ميدان نصب شده. محل جايگاه با ماکتي از قدس عزيز در کنار زمين قرار دارد. با چشمانمان همه چيز را کنترل مي‏کنيم. واقعا هوا گرم است. کلافه شده‏ايم. انگار امتحان شروع شده است. بايد صبر کرد. بايد پذيرفت. اينجا جبهه است. شوخي نيست. گرما و سرما نبايد تأثيري در روحيه‏ات بگذارد. پس يا علي! 

آمار گرفته مي‏شود. چند نفري دنبال آب رفته‏اند. برادري که در اردوگاه مزه مي‏ريخت و بچه‏ها را مي‏خنداند، ساکت نشسته بود. حال خنديدن و خنداندن نداشت. چند برادر سپاهي در رديف جلوي با يکديگر صحبت مي‏کنند. فکر مي‏کنم آنها در مورد تقسيم نيروها بحث مي‏کنند. يکي از آنها جلو مي‏آيد و 

شروع مي‏کند: 

- سلام عليکم. بسم الله الرحمن الرحيم. 

- برادر صدا نمي‏رسد، بلندتر. 

- شکر خدايي را که ما را از سربازان امام زمان قرار داد. حمد پروردگاري را که اجازه داد تا با دشمنان دين خدا نبرد کنيم. سپاس مولايي را که به ما توفيق بندگي داد. اينجا پادگان دوکوهه و يا پادگان شهيد حاج احمد متوسليان است. خيلي خوش آمديد. ان شاء الله در مدتي که در خدمتتان هستيم بتوانيم در زمره‏ي بندگان مخلص خداوند تبارک و تعالي باشيم. برادرها، اينجا محل عبادت است. ما بسيجيان بدون هيچ چشمداشتي و فقط به دستور امام عزيزمان به اينجا آمده‏ايم و مي‏خواهيم دين خدا پايدار بماند. ما شيعيان اميرمؤمنان (ع) هستيم. ما از پيروان و ياران حسين بن علي هستيم. پس بايد همه چيزمان حسيني باشد... 

حرفها آن‏قدر جذاب و دلنشين است که گرما را از يادمان برده است. و همه دستها را به دور زانو قلاب کرده‏ايم و با دقت به حرفهاي برادر سپاهي گوش مي‏کنيم. نمي‏دانيم چرا کم حرف زد. ولي تمام حرفهايش به دل نشست. 

- برپا، از اين صف بروند آن طرف بايستند تا مسئولشان بيايد و آنها را ببرد! 

- چي شد! ما را از هم جدا کردن. چرا؟ 

در اينجا جدايي معنا ندارد. همه همين جا هستيم. ولي گروهبندي گرداني و گروهاني بايد باشد. بايد نظم و ترتيب باشد. يکي در اين گردان و ديگري در گردان ديگر. مهم اصل کار است. 

مي‏رويم آن طرف. يک جوان لاغر ولي چابک خود را جلوي صف مي‏رساند و مي‏خواهد که برادرها پشت سرش حرکت کنند. از گرما بدتر اين ساکهاست. ساک را از اين دست به آن دست مي‏دهيم. از کنار بچه‏هايي که پيش از ما در پادگان بوده‏اند مي‏گذريم. با لبخند خوش‏آمد مي‏گويند. عجب چهره‏هاي مصممي! بعضي از آنها از ما کوچکترند. آنهايي که به من مي‏گفتند تو را چه به جنگ! خوب بود مي‏آمدند اينجا و مردان واقعي را مي‏ديدند. 

هوا خيلي گرم است. از تن و بدنمان آب مي‏چکد. اما نسيمي که در اثر راه رفتن به همين دستهاي خيس و نمناک مي‏خورد کمي انسان را از گرماي سوزان و مستقيم آفتاب نجات مي‏دهد. اصلا از زمين هم حرارت مي‏بارد. 

- ايست! برادرها بنشينن. 

- آخي، بنشينيم. 

- برپا! 

- ياحسين. 

- بنشين. 

- ياعلي. 

- برپا. 

- ياحسين. 

- بنشين. 

- ياعلي. 

- سريعتر، سريع، بنشينن.

- برپا، ماشاء الله! 

- بنشين  

- ياحسين. 

چشمها به دهان اين برادر دوخته شده. تا مي‏گويد « برپا »  همه بلند مي‏شوند، و آرام مي‏نشينند. لبخندي مي‏زند. ادامه مي‏دهد: 

- بر محمد و آل محمد صلوات. 

- اللهم صلي علي محمد و آل محمد. 

نه بابا اين هم مي‏خندد. عجب چهره‏ي نوراني دارد. بشاش و متواضع. سرش را پايين انداخته. دستهايش را پشت کمرش به هم قلاب کرده. رنگ لباسش خاکي است. انگار سپاهي نيست. اما فرقي نمي‏کند همه‏شان خدمتگزارند. 

موضوع کمي روشن‏تر شد و حالا مي‏دانيم که ما نيروهاي گردان حمزه‏ي 

سيدالشهداء (ع) هستيم تقسيمات بعدي هم صورت گرفت. کادر گردان که غالبا بسيجي بودند با روي خوش، ما را در کارهايمان کمک مي‏کنند. 

- آرپي‏جي زنها بيان اين طرف! 

- تيربارچي‏ها پشت تانکر آب! 

- تخريب چي‏ها، اينجا! 

- حمل مجروح‏ها، برن اون طرف! 

- کمک آرپي‏جي و کمک تيربارچي‏ها هم پشت سر آنها بايستن! 

همهمه شروع مي‏شود. هرکس در صف مخصوص خود مي‏ايستد. صفها تشکيل مي‏شود. مسئولان دسته در جلوي صف ايستاده‏اند و اسامي بچه‏ها را ثبت مي‏کنند. چند نيروي اضافي به هر دسته داده‏اند. منشي و پيک و چند تک تيرانداز هم مشخص شد. ما شاء الله 30 نفر شديم، دسته‏ي دو از گروهان سه. 

هنوز گرم است. با هر وسيله‏اي که شده خود را باد مي‏زنيم. گاهي اوقات از دستهاي خالي هم استفاده مي‏کنيم. مسئول دسته خوش‏آمد مي‏گويد. اتاقهايمان سمت راست طبقه چهارم است. از پله‏ها بالا مي‏رويم. از در و پنجره و شيشه و کولر و... خبري نيست. چند ديوار که نشانگر وجود يک آپارتمان در گذشته بوده است، وضع اتاقها را مشخص مي‏کند. اتاق پذيرايي و اتاق خواب، هال و آشپزخانه، در داخل تمام آنها نيرو جا گرفته. اين حرفها مهم نيست. هرکس در گوشه‏اي از اتاق که با چند پتوي نازک فرش شده است مستقر مي‏شود. خوشبختانه يک شعله برق در هر اتاق هست. جايي که قبلا دستشويي بوده. حالا با سيمان پر شده و قابل استفاده نيست. ولي به هر حال بايد براي اين کار هم فکري کرد. 

بچه‏ها خسته‏اند و به ساکها تکيه داده‏اند و با هم صحبت مي‏کنند. کمتر کسي نشسته است. انگار منتظر بروز حادثه و اتفاقي هستند. 

« برادران بياين پايين و پتوهاتون را ببرين بالا. »  

حرکت شروع مي‏شود. همه راه مي‏افتيم. از پله‏ها پايين مي‏رويم. وسايل را  تحويل مي‏گيريم.

خنده و شوخي چاشني همه‏ي کارهاست. روحيه بچه‏ها عالي است. همه سرحال و شاداب از اين سو به آن سو مي‏روند. کسي احساس غربت نمي‏کند همه با هم دوست و برادرند. اتاق کمي رو به راه شده. چند پتو در زير و هرکدام دو پتو بالاي سرمان، ساکها هم از در و ديوار آويزان مي‏شوند. ناهار مي‏خوريم، بعد يک چاي داغ. هوا گرمتر مي‏شود. چاي داغ و بعدازظهر جنوب. کلافه شده‏ايم. دنبال راه حلي براي خنک کردن خود هستيم. اما چاره‏اي نيست و بايد ساخت. راهي است که خودمان انتخاب کرده‏ايم. ضرورت جنگ ما را به اينجا آورده است. امکانات کم است. جنگ هم که شوخي نيست. تنها راه، نوشيدن آب نيمه خنک است. اما بعضي بچه‏هاي قديمي که از قبل در گردان بوده‏اند، راحت‏ترند. کمتر به خود مي‏پيچند. بايد عادت کرد! 

حالا تو رزمنده‏اي. اينجا همه چيز يکرنگ است. فرقي ميان فرمانبر و فرمانده نيست جز اينکه آنها متواضع‏ترند. وضع لباسها بهتر شده است. اصلا اين حرفها مهم نيست. بايد آماده رزم شوي. بايد خود را فدا کني. فداي راه حسين (ع). در نمازها شرکت کن و از مسئول بالاتر اطاعت. اولين چيزي که مي‏آموزي اطاعت از خدا و رسول خدا و اولي‏الامر است. اينجا محل سربازي است، محل جان‏نثاري و فداکاري. خود را آماده کن، هم در نماز هم در نياز، هم در رکوع هم در سجود، هم در جبهه هم در پشت جبهه، هم در خط مقدم هم در خاکريز دوم. بايد به ديگران نگاه کني و درس بياموزي. اينجا دانشگاه است، اينجا مدرسه عشق است. عشق به خالق و مخلوق، عشق به انجام تکليف تا سرحد شهادت. هر روز صبح به صف مي‏شوي و ترکيبي زيبا از عبادت و عرفان عملي را تجربه مي‏کني. تو خود بيانگر ايثار شده‏اي. از همه چيز گذشته‏اي. آينده‏نگر شده‏اي، نه نگرش به 20 سال و 30 سال ديگر؛ آينده‏ي بعد از زندگي در اين دنيا. زندگي در لاهوت و ملکوت. تو بايد خدايي شوي. هنوز در ميان راهي، به مقصد نرسيده‏اي. مغرور مشو. متواضع باش. صرفا به خود مينديش. به فکر ديگران هم باش. سحرها را از دست نده. حرکت کن. 

چند روزي است که در پادگان به سر مي‏بريم. مي‏گويند قرار است برويم مرخصي. کارها مرتب مي‏شود. يک هفته بايد برويم مرخصي. امريه صادر مي‏شود. ساکها بسته مي‏شود. بعضي وسايل تحويل تدارکات گردان مي‏شود. نمي‏دانم چرا بعضي از بچه‏ها به مرخصي نمي‏آيند. آنان هنوز لباس رزم بر تن دارند و در گوشه‏اي نشسته‏اند و نظاره‏گر شور و شعف ديگران‏اند. به ايستگاه قطار مي‏رويم. دوباره سوت قطار. کوپه‏هاي هشت نفره. در راه‏رو ايستادن و 18 - 17 ساعت راه.

منبع: کتاب استقامت در مسير

به ابراهيم گفتم: «تو برو سر جاده من مي‏آيم!»چوب را انداختم زير دست و پاي گوسفندها تا بدوند. از خوشحالي توي پوستم نمي‏گنجيدم. لي‏لي مي‏کردم و با چوب روي گوسفندها مي‏زدم، تا زودتر به خانه برسم. در را باز کردم و گوسفندها را توي طويله کردم. پدرم که در ايوان نشسته بود گفت: «مگر مرض داري اين زبان بسته‏ها را اين قدر مي‏دواني! ببين چه له‏له‏اي مي کنند! حالا آبشان دادي؟ خوب سيرشان کردي؟ يا هنوز دهانشان به علف‏ها نرسيده برشان گرداندي؟» چوب را توي باغچه انداختم و گفتم: «بعله! بله! بعله!»

پدرم پکي به قليان زد و گفت: «آره! بله! بعله! بعله! يک دفعه نشد که اين زبان بسته‏ها را درست بچراني! انگار مي‏خواهي کوه بکني!» داشت حرف 

مي‏زد که وارد اتاق شدم. گوشه‏ي قالي پاره‏ي کف اتاق را بالا زدم. پول‏هايي که قايم کرده بودم را برداشتم. بيست و هفت تومان بود. توي جيب پيراهنم گذاشتم و شلوارم را که به ميخ آويزان بود، پوشيدم. 

موهايم را که هر کدامشان به يک طرف ولو شده بودند شانه مي‏زدم که خواهرم فرشته وارد اتاق شد. نگاه کرد و گفت: «داداشي مي‏خواهي کجا بروي؟»

دستم را روي دماغم گذاشتم و گفتم: «هيس! مي‏خواهم بروم يه جايي!» کت را پوشيدم و لب حوض رفتم. پدرم هنوز قليان مي کشيد. نامادري‏ام سبد کاه را کنار حوض گذاشت و سطل را آب کرد و ريخت روي کاه‏ها و گفت: «نو پوشيدي! مي‏خواهي کجا بروي؟» يک مشت آب به صورتم زدم و گفتم: «همين جا! کار دارم!»

پدرم چشم‏هايش را تيز کرد و گفت: «کجا مي‏خواهي بروي؟» پکي به قليان زد و و گفت: «مي‏خواهيم برويم صحرا! جايي نري‏ها» گفتم: «خب کار دارم! بي‏خودي که نمي‏روم جايي! کار واجبي دارم!» اخم‏هايش را کشيد درهم و گفت: «الهي جوانمرگ شوي، تو هم پسر نشدي! کاري نشدي! لندهور بي حال!»چشم زهره‏اي به نامادري‏ام رفتم و دستي به سر فرشته‏ي کوچولو که کنارم ايستاده بود، کشيدم و به طرف کوچه دويدم و با سرعت خودم را به جاده اصلي رسانيدم. 

ابراهيم سر جاده منتظر من، روي تکه سنگي نشسته بود. مرا که ديد از روي سنگ بلند شد و گفت: «بالاخره آمدي!» 

- آره فرار کردم! به پدرم گفتم که کار دارم! نگفتم کجا مي خواهم بروم

دست داديم و رفتيم لب جاده ايستاديم تا ماشيني سوارمان کند. 

ماشين‏ها با سرعت از کنارمان رد مي‏شدند تا اين که ميني‏بوسي سوارمان کرد. دلهره داشتيم. روي صندلي که نشستيم. ابراهيم پرسيد: «کپي شناسنامه‏ات را آورده‏اي؟» 

کپي شناسنامه‏اي را که چند روز قبل آماده کرده بودم از توي جيب درآوردم و نشانش دادم. نگاه تيز و گردي کرد و گفت: «اي جغله‏ي ناقلا! اصلا کسي نمي‏فهمد که دست برده‏اي توي آن!» نگاهي به صورتم کرد و گفت: «اما از قيافه‏ات مي‏فهمند!» خنديد و گفت: «آخر جوجه تو هنوز بچه‏اي! تو را به جبهه رفتن چه کار! خودت بگو! د بگو جغله!»

خنديدم و گفتم: «نه خودت خيلي گنده‏اي! فيلي! تير برقي! زدم روي پايش و بعد هر دو گردن کشيديم تا جلو را بهتر ببينيم. 

ابراهيم گفت: «رسيديم!» از روي صندلي بلند شديم. خودم را به راننده رساندم و گفتم: «آقاي راننده جهادسازندگي نگه دار!» راننده از توي آينه نگاه کرد، ماشين کنار آسفالت ايستاد. کرايه را داديم و از ميني‏بوس پايين پريديم. و به طرف جهاد سازندگي دويديم.

منبع: کتاب اگر نامهربان بوديم و رفتيم

اينجا محل اعزام نيرو است. خيلي شلوغ است. داوطلب زياد شده. بيشتر آنها را مي‏شناسم. اين صف طولاني براي گرفتن فرم اعزام است. بعد بايد بروم واحد تحقيق و ارزيابي. 

چند نفر آشنا پيدا کرده‏ام. از هم شاگرديهايم هستند. بهتر است همراه آنها باشم تا کارها زودتر انجام شود. سه - چهار ساعتي است که در پايگاه هستيم. شکر خدا کارها درست شده، ولي نمي‏دانم چرا اسم مرا نمي‏خوانند تا برگه‏ي اعزام را بگيرم. بهتر است بروم جلو، بله همه گرفته‏اند فقط من مانده‏ام. 

- « برادر چرا منو نمي‏خونين؟ »  

- اسم شما چيه 

- محسن، محسن افشار. 

- صبر کن ببينم، آهان. شما بايد اصل شناسنامه‏ات را بياوري. 

- من که نوشته‏ام. شناسنامه‏ام در شهرستانه. 

- کدوم شهرستان؟ 

- شيراز. 

- براي چي؟ 

- پدرم برده... نمي‏دونم چرا. 

- به هر حال فقط بايد شناسنامه‏ات را بياوري. در ضمن رضايت پدر و مادرتم لازمه. 

- برادر خواهش مي‏کنم برگه‏ي مرا بدين تا برم. 

- نه عزيزم، نه جانم، برادر خوبم، شناسنامه‏ات را بيار. 

بغض چشمانم مي‏ترکد و بي‏اختيار اشکهايم جاري مي‏شود. نمي‏دانم چرا دلم شکسته است. 

- خواهش مي‏کنم برادر. بعدا شناسنامه‏ام را... 

حرفم را قطع مي‏کند و با خنده مي‏گويد: 

- خودت هم مي‏دوني که چرا شناسنامه‏ات را مي‏خوام! 

در لباس سبز و چهره‏ي نوراني‏اش درياي رحم و مهرباني را ديدم. رفتم جلو و گفتم: « تقصير من چيه که دو سال ديرتر به دنيا اومدم، وگرنه الآن 18 سال داشتم. اما خواهش مي‏کنم يه کاري بکن. اجازه بده منم به جبهه بروم. هرکاري بگين انجام مي‏دم. به خدا من بچه زرنگي‏ام. بچه‏ها مي‏دونن من خيلي خوب فوتبال بازي مي‏کنم. تازه درسم هم خوبه و... »  

گريه امانم نمي‏دهد. کم مانده که زارزار و با صداي بلند جلوي همه دوستانم گريه کنم. صدايم توي گلو جمع شده، قطره‏هاي اشک در لبه‏ي پلک‏هايم آماده‏ي سرازير شدن است. اما مي‏ترسم؛ اگر گريه کنم، بگويند تو بچه‏اي که گريه مي‏کني. به اين خاطر سرم را بالا گرفته‏ام و روي پنجه‏ي پاهايم بلند شده‏ام. 

چند لحظه‏اي همهمه بچه‏ها قطع مي‏شود. همه مرا نگاه مي‏کنند. سرانجام آن برادر پاسدار برگه‏ي اعزام مرا مي‏نويسد و در آخرين لحظه که برگه را به دست راستم مي‏دهد مي‏گويد: « اگه تو اولين کسي بودي که دست تو شناسنامه‏ات برده بودي، نمي‏ذاشتم بري، ولي خيلي‏ها اين کار را مي‏کنن و اين از روي عشق و اخلاص اوناس و من به همه شما افتخار مي‏کنم. موفق باشي، التماس دعا. »  

و من در تفکري عميق چشمهايم را به برگه اعزام مي‏دوزم و سپس دور مي‏شوم. 

همه آماده‏اند. تمام وارستگان از بند شيطان. پير و جوان، بزرگ و کوچک. چند ساعتي است که در حياط پايگاه اعزام نيرو منتظر آمدن سايرين هستيم. کم‏کم محوطه پايگاه پر مي‏شود از کساني که ساک جهاد در دست گرفته‏اند. چهره‏ها متفاوت است. از قيافه‏هاي هيجان‏زده و منتظر هست تا چهره‏هاي خندان و... اما يک چيز در تمام آنها مشترک است و آن عزمي محکم و استوار. هيچ کس به زور آماده رزم نشده. مادران زيادي بدرقه کننده‏ي فرزندانشان هستند. زنان زيادي دست فرزندان خردسالشان را گرفته و شوهرانشان را تا پايگاه همراهي کرده‏اند. چند دختر که شايد خواهر و يا همسر چند جوان باشند در گوشه‏ي حياط، به لحظه‏هاي جدايي مي‏انديشند. بوي اسپند و گلاب همه جا را پر کرده است. بلندگوي پايگاه روشن است: « سوي ديار عاشقان رو به خدا مي‏رويم. »  طنين پر صلابت برادر آهنگران، همه را نينوايي کرده است. 

دعاي مادرها به پايان نمي‏رسد. قل هو الله احد - آيةالکرسي - انا انزلناه و دعاهاي ديگر يک لحظه قطع نمي‏شود. در حالي که با يک دست چادر خود را جلوي صورت گرفته‏اند با دست ديگر توشه‏ي راه فرزندان را در ساکهايشان مي‏گذارند. چند کودک دست در دست پدرهاي جوانشان پيشاني‏بند سبز و قرمز بسته‏اند و به پيروي از باباها، سينه مي‏زنند. ديگر هنگام رفتن است. هرکس با هر لباسي که داشته، آماده است. همه چيز رنگ خدايي دارد. هيچ اسم و عنوان و درجه‏اي مطرح نيست. تنها کلمه شناخته شده « برادر »  است. همه از بلندگو مي‏شنويم. « برادران از جلو نظام » ! 

رزمندگان از تمام دلبستگيها و وابستگيها جدا مي‏شوند و خود را به صف مرصوص مي‏رسانند و با شنيدن از جلو نظام منظم مي‏ايستند. بيشتر افراد، نظم و ترتيب نظامي را نمي‏دانند. صف به ديوار پايگاه مي‏رسد و ديگر جا نيست که عقب‏تر بروند. همه چند قدم جلوتر مي‏روند و از اين ديوار تا آن ديوار حدود 40 نفر در يک ستون، پشت سر هم مي‏ايستند. 10 صف تشکيل مي‏شود. 

جابه‏جايي ساکها خسته کننده است. طولي نمي‏کشد که صفها آماده مي‏شوند. فرمانده‏ي پايگاه سخنان کوتاهي ايراد مي‏کند و ضمن تأکيد بر ضرورت اطاعت از فرماندهي، براي رزمندگان اسلام آرزوي پيروزي مي‏کند. 

هنگام رفتن است. به ترتيب سوار اتوبوسها مي‏شويم. همه چيز را پشت سر مي‏گذاريم. در آخرين لحظه‏ها، مادرم را از پشت شيشه‏هاي اتوبوس نگاه مي‏کنم و با ژستي نه چندان مي‏کوشم خود را بزرگ نشان دهم. اشکهاي مادرم را هنوز مي‏بينم. او پنجه در چادر سياهش کرده و با انگشت اشاره و شست، اشکها را پاک مي‏کند. نمي‏دانم چرا اتوبوسها اين قدر زود حرکت کردند. از در پايگاه خارج شديم و اتوبوسها در يک صف منظم و در پشت سر، اتومبيلهايي که مزين به پرچم سبز و سفيد قرمز جمهوري اسلامي ايران شده بودند در خيابانها و به سمت پادگان به راه افتاديم. 

در خيابانها مردم مي‏ايستند و براي ما دست تکان مي‏دهند. عده زيادي از پيرمردها و پيرزنهاي وارسته با گريه‏هاي خالصانه، دعاي خيرشان را بدرقه راهمان مي‏کنند. 

در اتوبوس صداي صلوات قطع نمي‏شود. راه تقريبا نزديک است و پس از نيم ساعت به پادگان مي‏رسيم. 

اينجا درياي از انسانها است. چقدر شلوغ است. عده‏اي لباس گرفته‏اند و آماده رفتن هستند. اما به کجا؟ مگر ما دير آمديم؟ 

پياده مي‏شويم و به گوشه‏اي مي‏رويم. دوباره « از جلو نظام، خبردار! »  نشد. « از جلو نظام، خبردار! » ، پس از چند دقيقه به راه مي‏افتيم. به آن گوشه‏ي پادگان مي‏رويم. ساعتي معطل مي‏شويم و در اين مدت دوستيها عميق‏تر مي‏شود و گروهها بهتر يکديگر را مي‏شناسند. آنهايي که هيچ کس را نمي‏شناختند حالا با يکي دو نفر آشنا شده‏اند و سرگرم صحبت هستند. 

« برادران برپا! » . اين دومين مطلب نظامي بود. « برپا، برپا! » ، دوباره « از جلو نظام! »  به سمت يک در به راه مي‏افتيم. صف بلندي تشکيل شده است. 

زمان زيادي مي‏گذرد و بالاخره صف راه مي‏افتد و آرام آرام جلو مي‏رويم. پيراهن و شلوار و زيرپوش و پوتين و جوراب و کمربند تحويل مي‏دهند و هريک به گوشه‏اي مي‏رويم و لباسها را بر تن مي‏کنيم. خنده و شوخي شروع مي‏شود. سايز لباسها چندان متناسب نيست. هر قدر هم که بلندقد باشي نمي‏تواني پاهايت را از پاچه شلوار خارج کني. چين و چروک شلوار هم براي خودش مسأله‏اي است! پيراهنها يا تنگ‏اند يا گشاد! و با اينکه تمام لباسها نو هستند، اما پنداري آنها را براي قد و قواره ماها ندوخته‏اند. اعزام مجددها مي‏دانند چه کنند. هرچه زودتر، کش و نخ سوزن را از ساک خارج مي‏کنند و به دوخت و دوز مي‏پردازند. تعويض و مبادله لباسها بازار داغي دارد. پوتين‏ها اکثرا هشت و نه است، ولي نيروها به شماره‏هاي شش و هفت بيشتر نياز دارند. وصله و پينه لباسها ادامه دارد و هرکس به ترتيبي در پي کوچک و بزرگ کردن اندازه لباسهاي نظامي است. 

به تدريج بچه‏ها آماده مي‏شوند و همانند گلهايي که تازه شکفته‏اند لباس دنيا را از تن به در مي‏کنند و لباس رزم را مي‏پوشند. ديگر همه يکرنگ شده‏اند و لباسهاي يکنواخت جاي هيچ گونه برتري براي کسي باقي نگذاشته است. همه آزاد و بي‏ريا خود را در اختيار اسلام و انقلاب اسلامي قرار داده‏اند. اگرچه براي بزرگترها و پيرمردها احترام خاصي قائليم، اما صفها به ترتيب قد تشکيل مي‏شود. هنوز عده‏اي حاضر نشده‏اند و در آن سوي سالن مشغول بستن بند پوتين خود هستند. هرکس نظر خاصي براي بستن بند پوتين دارد. يکي مي‏گويد بند را از اولين سوراخ پايين رد کن و به طور مخالف آن را در بالاترين سوراخ برسان و بقيه را چپ و راست بياور بالا. ديگري مي‏گويد نه، هر دو طرف بند را از دو سوراخ پايين پوتين رد کن و بعد به صورت ضربدري تا بالا بياور. 

چند ساعتي است که از خانه و کاشانه دور شده‏ايم، ولي همه در فکر تجهيز خود هستند. غذا آماده است. باز هم نظم و صف. آرام به جلو مي‏رويم. ظرفهاي يک بار مصرف و در آن قيمه‏ي ظهر عاشورا! بسيار زيباست. همه چيز سمبلي از ارزشهاي معنوي است. بچه‏ها به طور مرتب چهار نفر - چهار نفر گرد هم مي‏آيند. انسان به ياد روزهاي پرشور و شعور محرم مي‏افتد؛ سينه‏زنيها، دسته‏هاي عزاداري، گريه، حماسه، اميد و در نهايت پيروزي خون بر شمشير. 

حالا هنگام حرکت است. ديگر، نظامي شده‏ايم. اگرچه لباسها و لوازم در قواره ما نيست، اما هيچ کس به اين چيزها توجه ندارد. مهم هدفي است که در آن قدم گذاشته‏ايم. هيچ‏گونه حرکت غير خدايي وجود ندارد و همه با جان و دل، دهها بار از جلو نظام مي‏کنند و باز هم خبردار! « اين طرف صف ببنديد، آن طرف صف ببنديد، برو جلو، بيا عقب! » . همه چيز پذيرفته شده است. هدف والاتر از ناهماهنگيهاي موجود است و هيچ مسأله‏اي نمي‏تواند در عزم آهنين اين جوانان خدشه وارد کند. باز هم اتوبوس و اين بار حرکت دهها اتوبوس، به طرف ميدان راه آهن. 

حالا ما هشت نفر در يک کوپه سوار شده‏ايم. دو گروه چهارتايي. هيچ يک از ما آشنايي يا سابقه دوستي قبلي با يکديگر نداريم و دوستيها در همين کوپه شکل مي‏گيرد. عده‏ي زيادي براي اولين بار سوار قطار مي‏شوند. سوت قطار به صدا درمي‏آيد. همه چيز جدي شده است. ديگر بايد با ديوارهاي شهر نيز خداحافظي کرد. مدتي بعد؛ فقط مي‏توان سواد شهر را با تمام وابستگيها و دلبستگيهايي که در آن جا گذاشته‏اي ببيني و آن را فراموش کني. ديگر از ساختمانهاي کوچک و بزرگ. بازارهاي شلوغ و پر زرق و برق، آدمهايي با تزوير و ريا و انسانهايي که در دام وسوسه‏هاي شيطان مانده‏اند و وسوسه‏هاي شيطاني نگذاشته است رو به ديار عاشقان داشته باشند، خبري نيست. 

راستي به کجا مي‏رويم؟ هرکس از ديگري همين پرسش را مي‏کند. مقصد کجاست؟ جوابها کوتاه و گاهي نارساست. 

- اولي: خب. معلومه، مي‏ريم جبهه. ما را تا نزديکي خط مي‏برن و فردا - پس فردا وارد جنگ مي‏شيم. 

دومي: آخه مي‏گن بايد اول آموزش ببينيم.

سومي: من که آموزش کلاشينکف را در مسجد محله ديده‏ام. 

اولي: ژ - 3 مهمتره. چون ارتش ما فقط ژ - 3 داره! 

چهارمي! گروههاي قبلي را بردن آموزش. جاهاي مختلفي بردن. حتي مي‏برن شهرهاي ديگه. 

پنجمي: خوب همين جا پادگان داريم، چرا نبردن اينجا؟ اصلا چرا نگفتن کجا مي‏ريم؟ 

ششمي: چطوره بگن کجا و کي مي‏خوان عمليات کنن؟ / همه مي‏خندند و با خنده‏ي خود حرفهاي او را تأييد مي‏کنند

هفتمي: راستي من خوراکي دارم. بذار ببينم مادرم چي گذاشته. بيارين بيرون. خوراکي‏ها رو بذارين وسط. انگار حالا حالاها مي‏خوايم بريم. 

تخمه، آجيل، شکلات، نبات، گل‏گاوزبان و قرص سردرد، شيريني و...

خنده‏دار شده است. ولي باز هم باصفاست و هر موضوعي باعث دوستي و محبت بيشتر مي‏شود. 

سر و صداي قطار ديگر عادي شده است. هر از چند گاهي قطار مي‏ايستد و بعد از چند لحظه راه مي‏افتد. وسايل و ساکها را به بالاي سرمان گذاشته‏ايم. کسي حرفي براي گفتن ندارد. ولي مي‏توان در درون همه هيجان و التهاب مشترکي را احساس کرد. اين دفعه قبل از ايستادن کامل قطار، صدايي همه را به نماز فراخواند: « نماز نماز! برادران، سريعتر نماز، زود باشيد، نماز! »  

همه سراسيمه به پايين ريختيم. هرکس که پياده مي‏شود اول روي پنجه پاهايش بلند مي‏شود و دستهايش را از پشت به عقب مي‏کشد و مي‏گويد « آخي چه هوايي » . بدو بدو شروع شده. پوتينهاي نيمه پوشيده روي زمين کشيده مي‏شود. پوتينها سفت و خشک است و اجازه نمي‏دهد پا کاملا وارد آن شود. يک حوض کوچک و مسجدي کوچکتر. ايستگاه پر مي‏شود از مرد. مرداني که آستين بالا زده‏اند و وضو مي‏سازند. سه رکعت نماز مغرب و دو رکعت نماز عشاء. 

قطار آماده‏ي حرکت است و همه سوار مي‏شويم. دوباره جمع هشت نفره در يک کوپه‏ي کوچک شش نفره! 

در قطار هرکسي مشغول کاري است. عده‏اي هنوز نخ و سوزن در دست دارند و لباسهايشان را مرتب مي‏کنند. تعدادي در حال خواندن قرآن و مفاتيح هستند و بدون توجه به حضور ديگران آرام آرام زمزمه مي‏کنند: « اني سلم لمن سالمکم و حرب لمن حاربکم » . 

ساعتي مي‏گذرد و يکي از بچه‏ها خنده‏کنان وارد کوپه مي‏شود. به محض اينکه مي‏خواهد حرف بزند خنده‏اش مي‏گيرد و مي‏گويد: آخ سوختم! دوباره مي‏خندد.

- کجايي؟ از کي رفتي، حالا که اومدي مي‏خندي و مي‏گي سوختم؟ 

- بابا پدرم دراومد. رفتم دستشويي قطار. ديدم هيچکي نيس. خوشحال شدم و پريدم تو تا شير آب را باز کردم جيغم رفت هوا. آب، داغ داغ بود. خيلي نشستم تا خنک شد. يک عالم فوت کردم / دوباره خنده و اين بار همه با هم قهقهه /. 

قطار همچنان مي‏رود. حالا مشخص شده که به سمت يزد مي‏رويم. چرا يزد؟ آنجا که جنگ نيست. شب به اتمام مي‏رسد و تمام جريانها و سختيهاي قطار در آخرين ايستگاه که يزد باشد به فراموشي سپرده مي‏شود. 

منبع: کتاب استقامت در مسير