متن زير مقدمه اي از اين عمليات مي باشد انشاءالله در قسمت هاي آينده درباره اين عمليات بيشتر بحث مي كنيم . دوران هشت سال دفاع و مقاومت جمهوري اسلامي ايران در برابر هجوم نظامي رژيم عراق - که با ترغيب امريکا آغاز شد و با پشتيباني همه‏ي قدرت‏هاي سياسي، نظامي و اقتصادي جهان ادامه يافت - از بارزترين مقاطع حيات حقيقي اين مرز و بوم است. 

اينک که بيش از پانزده سال از پايان اين دوره‏ي سرنوشت‏ساز تاريخ ايران و انقلاب اسلامي مي‏گذرد، تبيين حماسه‏هاي عظيم و ارزشمندي که مردم و رزمندگان اين سرزمين آفريدند، ضرورت بيشتري پيدا کرده است. 

مرکز مطالعات و تحقيقات جنگ با درک اين رسالت تاريخي، تلاش مي‏کند با بهره‏گيري از اسناد، مدارک و منابع بي‏نظيري که راويان و محققان اين مرکز در طول جنگ هشت ساله جمع‏آوري کرده‏اند، ابعاد مختلف دفاع مقدس را ترسيم نمايد. 

بي‏ترديد وجود اخبار، گزارش‏ها، آمار و اطلاعات معتبر و موثقي که از مراکز طرح‏ريزي، هدايت و فرماندهي عمليات‏ها تا ميدان نبرد و صحنه‏هاي درگيري به صورت زنده و واقعي جمع‏آوري گرديده بر غناي آثار مرکز مطالعات مي‏افزايد و زواياي مختلف و تاريک جنگ را با هدف آگاه‏سازي افکار عمومي روشن مي‏سازد. 

مرکز مطالعات و تحقيقات جنگ تاکنون مجموعه‏هاي متعددي را درباره‏ي وقايع جنگ عراق عليه ايران منتشر کرده است. اين مجموعه که گزارش نبردهاي اصلي رزمندگان اسلام در مقابله با ارتش عراق و هم‏پيمانانش مي‏باشد، براي دسترسي آسان‏تر و آشنايي بيشتر علاقه‏مندان و محققان به وقايع اين نبرد عظيم است که هر جلد آن  به يکي از عمليات‏هاي اصلي جمهوري اسلامي عليه متجاوزان اختصاص دارد و به صورت نسبتا خلاصه و جمع‏بندي شده تهيه مي‏شود و شامل شناسنامه‏ي عمليات، اوضاع سياسي و نظامي در آستانه عمليات، طرح‏ريزي و اجراي عمليات، و نتايج و بازتاب‏هاي آن مي‏باشد. 

اين کتاب به کوشش مهدي خداوردي‏خان و حميدرضا فراهاني با استفاده از اسناد نظامي منتشر نشده‏ي مرکز مطالعات، منابع سياسي و کتاب‏هاي منتشر شده‏ي مرکز از جمله کتاب «تنبيه متجاوز» (نوشته حسين اردستاني) تهيه شده است. مهدي انصاري آن را ويرايش کرده و در آماده‏سازي آن سيده زهره بطحايي (حروف‏چيني)، حسين مجيدي (نمونه‏خواني)، بيژن اردوئي (صفحه‏آرائي)، حسين امجد (طرح جلد) و احمد نصرتي (کنترل نهايي) همکاري کرده‏اند. 

اميد است اين تلاش ناچيز مورد رضاي حضرت حق جل و علا و موجب اداي گوشه‏اي از حق شهيدان، جانبازان و رزمندگان اين نبرد عظيم و مقتدايشان حضرت امام خميني شود و مورد استفاده‏ي جويندگان حقايق اين واقعه بزرگ قرار گيرد. 

منبع : مرکز مطالعات و تحقيقات جنگ، 1382

متن زير مقدمه اي از اين عمليات مي باشد انشاءالله در قسمت هاي آينده درباره اين عمليات بيشتر بحث مي كنيم.

پس از اينکه رژيم عراق در استراتژي خود که با هدف کسب پيروزي سريع بر پايه «جنگ محدود و برق آسا» طرح ريزي شده بود با شکست مواجه شد و نتوانست به اهداف اصلي خود از جمله براندازي نظام جمهوري اسلامي ايران و تجزيه خوزستان دست يابد، هدف محدودتري را انتخاب کرد تا با نيل به آن بتواند شرايط خود را به جمهوري اسلامي تحميل کند. خرمشهر و آبادان که در هجوم سراسري ارتش عراق يکي از محورهاي اصلي پيشروي بود، از هفته دوم، اصلي‏ترين هدف نظامي عراق شد و محور تمرکز قوا و فشار دشمن گرديد اما مقاومت و از جان گذشتگي مدافعان خرمشهر اجازه نداد دشمن به راحتي به اين هدف دست يابد و در مجموع 34 روز طول کشيد تا دشمن خرمشهر را به اشغال خود درآورد. همين دفاع متعهدانه و انقلابي مردم از خرمشهر و در ادامه آن از آبادان، سبب شد که ارتش عراق از حملات مکرر براي اشغال آبادان نتيجه‏اي کسب نکند و تنها به محاصره آبادان اکتفا کند. 

پس از توقيف ارتش عراق تلاش‏هايي براي آزادي خرمشهر و شکستن محاصره آبادان صورت گرفت؛ از جمله عمليات نصر (16 / 10 / 1359) و عمليات توکل (20 / 10 / 1359) با فرماندهي بني‏صدر و به کارگيري نيروي زميني ارتش اجرا شد، ليکن چون مبتني بر بينش نظامي کلاسيک و سنتي بود و ارتش عراق از اين جنبه برتري داشت، نتيجه‏اي حاصل نشد. پس از عزل بني‏صدر از فرماندهي کل قوا که زمينه رشد تفکر انقلابي و اتخاذ تدابير جديد و بروز تحول و ابتکار عمل در طرح ريزي و اقدامات 

نظامي هموار شد و امکان هماهنگي سپاه و ارتش و نزديکي اين دو سازمان ميسر گرديد، تحولي عظيم در مرحله جديد جنگ به وجود آمد، طوري که در سال دوم جنگ طي 9 ماه، چهار عمليات بزرگ با موفقيت به اجرا درآمد و در جريان آن 8600 کيلومتر مربع از مناطق اشغالي آزاد شد و در پي آن دشمن ناچار به تخليه 2500 کيلومتر مربع ديگر از مناطق اشغالي گرديد. 

چهارمين و بزرگ‏ترين عمليات از سلسله عمليات آزاد سازي مناطق اشغالي، عمليات بيت المقدس بود که با اجراي آن بيش از 5000 کيلومتر مربع از مناطق اشغالي آزاد شد و تحول سياسي و نظامي عظيمي به نفع جمهوري اسلامي پديد آمد. 

در اين دفتر که به مناسبت سالگرد آزادي خرمشهر منتشر مي‏شود، تجزيه و تحليل نظامي و سياسي عمليات بيت المقدس، و نتايج آن به نگارش درآمده است. گفتني است که اين جزوه بخش پاياني کتاب «جنگ، بازيابي ثبات» نوشته محمد دروديان با مختصر اصلاحاتي است که براي سهولت آگاهي علاقه‏مندان از جريان عمليات بيت المقدس و آزادي خرمشهر، به اين صورت انتشار مي‏يابد. 

منبع: مرکز مطالعات و تحقيقات جنگ، 1382

ظهر جمعه بود، دومين روز عمليات خيبر. حوالي پل طلاييه صحنه‏هايي سرخ از ايثار و رشادت مردان عاشورايي را در ذهن خود ثبت مي‏کرد. شب قبل به دستور آقا مهدي باکري وارد منطقه شده بوديم؛ دو گردان از لشکر عاشورا و دو گردان هم از لشکر نجف اشرف. تا رسيدن نيروهاي لشکر 27 حضرت رسول بايد با دشمن مي‏جنگيديم. مأموريت ما موفقيت‏آميز بود و توانسته بوديم به عمق مواضع دشمن نفوذ کنيم و در اطراف پل طلاييه موضع بگيريم. 

ساعت حوالي چهار بامداد روز شنبه، به فکر افتاديم که با روشن شدن هوا، دشمن دست به پاتک خواهد زد، بايد چاره‏اي انديشيد. 

نتيجه صحبت‏هاي فرماندهان اين شد؛ نيروهاي لشکر نجف و گردان امام حسين (ع) لشکر عاشورا با عمليات غافلگيرانه پل طلاييه را نصرف کنند. يک گروهان از گردان علي‏اکبر هم با آنها برود و دو گروهان هم جاده منتهي به پل طلاييه را حفظ کنند. من  جزو نيروهايي بودم که در کنار ورمزياري (1) مانديم تا جاده را حفظ کنيم و مانع محاصره بقيه نيروها شويم. 

زمين مسطح بود. شروع کرديم به کندن جان پناه براي خودمان تحرکات زرهي دشمن را مي‏ديديم و سنگرهاي ما هم آسيب‏پذير بود. با اين حال درگيري‏هاي پراکنده‏اي با دشمن داشتيم. وقت نماز صبح شده بود. نماز را خوانديم و پس از نماز بود که صداي مشهدي عبادي فرمانده گردان امام حسين (ع) از ميان خش‏خش گوشي بي‏سيم پيچيد: برادر ورمزياري! ما پل را تصرف کرديم. جاي مناسبي است براي پدافند. بهتره با نيروهات بيايي اينجا. تا هوا روشن نشده و دشمن پاتک نزده بيايين... 

ورمزياري نيروها را حرکت داد. در حين حرکت متوجه شديم که جلوتر از ما دو گروه زرهي در دو طرف جاده با همديگر درگير هستند. يکديگر را محکم مي‏کوبيدند. مات و مبهوت نگاه مي‏کرديم به صحنه درگيري. دو تن از بچه‏ها را فرستادند براي کسب اطلاعات. بچه‏ها سريع برگشتند. گفتند هر دو طرف، نيروي دشمن هستند. به خيال اين که طرف مقابل دشمن است بر سر همديگر آتش مي‏ريزند. اين وضعيت براي ما خوشحال کننده بود که سرشان به خودشان گرم است؛ ولي گذشتن از ميان اين حجم آتش ممکن نبود، عبور از جاده يعني بردن دو گروهان به کام مرگ! 

مجبور بوديم از راه ميان بر برويم. راه ميانبر يعني عبور از کنار سنگرها، تانک‏ها و دوشکاهاي دشمن. يعني عبور از جلوي چشم عراقي‏ها که هر لحظه منتظر ما بودند

ولي هيچ راهي غير از اين نبود. آرام آرام خزيديم توي دشت، مواظب صداي نفس کشيدن‏مان بوديم که عراقي‏ها متوجه نشوند. اما با روشن شدن هوا، عراقي‏ها متوجه ما شدند. تيراندازي‏ها به طرف ما شروع شد و فشارها رفته رفته شدت گرفت و عراقي‏ها عرصه را بر ما تنگ کردند. ما هم مقاومت مي‏کرديم. عقربه‏هاي ساعت ده صبح را نشان مي‏داد که 

با آقا مهدي باکري تماس بي‏سيمي برقرار شد. ورمزياري صحبت کرد وضعيت را برايش شرح داد. در آخر پرسيد: «آقا مهدي! حال تکليف چيه؟ چيکار کنيم؟» 

آقا مهدي گفت: هنوز از نيروهاي حضرت رسول خبري نيست. از شما انتظار دارم حسين وار در مقابل يزيديان استقامت کنيد... 

حرف‏هاي آقا مهدي حجت را بر ما تمام کرده و تکليف معلوم شده بود. با اين پيام جان تازه‏اي گرفتيم. همه مي‏دانستيم که اگر نيروهاي لشکر حضرت رسول نيايند، اميدي به بازگشت نيست. ولي هيچ کس به فکر بازگشت نبود. نه گلايه‏اي و نه خمي به ابروئي... تکليف اين بود حسين وار جنگيدن و حسين وار شهيد شدن. 

حلقه محاصره لحظه به لحظه تنگ‏تر مي‏شد. نيروهاي عراقي انگار بو برده بودند که ديگر براي ما نيروي کمکي نمي‏رسد جسارت‏شان بيشتر شده و به شکل سازمان يافته به ما هجوم مي‏آوردند. 

بچه‏ها هر چند دقيقه يکي مي‏افتاد؛ مجروح يا شهيد. زخمي‏ها تا حد امکان مداوا مي‏شدند. ورمزياري يک جا بند نمي‏شد و هر لحظه به نيروها سر و سامان مي‏داد. ايازي معاون ورمزياري رفت  ايستاد پشت دوشکاي غنيمتي. وقتي آتش کرد نفسي تازه کرديم.

ورمزياري نگران تلف شدن نيروهايش بود. ده- دوازده نفر با خودش برداشت رفتيم به شکار تانک ها و شکستن حلقه محاصره. بقيه را هم داخل کانال فرستاد. 

حاج مهدي روحاني گردان، ظفرکش، مهري، کريم ظاهري، بنده و... گروه ده- دوازده نفري ورمزياري را تشکيل مي‏داديم. 

تانک‏هاي دشمن با تير مستقيم جاده را مي‏کوبيدند. سطح جاده بالاتر از سطح زمين بود. براي در امان ماندن از تيرهاي مستقيم تانک‏ها از کناره جاده نيم‏خيز مي‏دويديم. ظاهر شدن هلي‏کوپترهاي عراقي در آسمان منطقه اوضاع را خراب‏تر کرد و باران گلوله و ترکش بود که بر سرمان باريدن گرفت. 

ظفرکش اولين شهيد جمع ما شد. به دنبال شهادت ظفرکش، يکي از بچه‏ها با آرپي‏جي، نفربر عراقي را زد و سپس يکي ديگر با آرپي‏جي ايفاي پر از مهمات را هدف گرفت. جنگ تمام عيار بين ما و دشمن در جريان بود. ما براي شکستن محاصره مي‏جنگيديم و آنها براي به دام انداختن ما. 

با اصابت تيري کريم ظاهري هم افتاد و ورمزياري سينه‏خيز خودش را کشيد طرف پيکر نيمه جان کريم. سرش را گذاشت روي زانويش. کريم فرمانده يکي از گروهان‏هاي ورمزياري بود. 

مدت زيادي دوشادوش هم جنگيده بودند و اينک کريم داشت از دست مي‏رفت. صداي حزن‏انگيز ورمزياري در ميان هق‏هق گريه‏هايش شنيده مي‏شد؛ کريم! آقا کريم نرو، کريم منو تنها نذار. قرار نبود تنهايي بري... اشک از چشمان ورمزياري سرازير شده بود، صورتش را گذاشت روي صورت کريم و لحظاتي در همان حال ماند.

وقتي سرش را از صورت کريم برداشت که ديگر روح کريم به آسمان پرواز کرده و داغ رفتنش، بر دلهايمان سنگين شده بود. 

فشار دشمن بيشتر شده بود و حلقه محاصره تنگتر. آن قدر گلوله‏هاي تانک‏ها به جاده خورده بود که جاده هم سطح زمين شده بود و ديگر هيچ جان پناهي نداشتيم. دشمن ما را براحتي مي‏ديد، فاصله‏مان با پل هم زياد بود و اميدي به کمک نبود. ورمزياري به خاکريزي که درصد متري‏مان بود اشاره کرد و گفت: اگه برسيم اون خاکريز، مي‏تونيم از پس‏شان برآييم. 

نيروها را دو گروه کرد و بصورت آتش حرکت از مخمصه گريختيم و رفتيم پشت خاکريز. اينجا وضعيت نسبت به قبل بهتر بود؛ ولي تيرهاي مستقيم تانک فرصت سر بلند کردن نمي‏داد. 

پشت خاکريز، چند تا از بچه‏ها نيز شهيد شدند. با تعدادي اندک هنوز مقاومت مي‏کرديم. تعداد آنهايي که سالم بودند انگشت شمار بودند ورمزياري، مهدوي، مهري، بنده و يکي دو نفر ديگر. امکان سرپا ايستادن نبود و سينه‏خيز جابجا مي‏شديم و اگر در اين حال کسي زخمي هم مي‏شد امکان کمک کردن نبود. تانک‏ها نزديکتر مي‏شدند. گه‏گاه گفته آقا مهدي باکري توي بي‏سيم را به همديگر يادآوري مي‏کرديم؛ حسين وار جنگيدن و حسين وار شهيد شدن. با اين يادآوري روحيه مي‏گرفتيم. 

تانک‏هاي دشمن مي‏زدند و پيش مي‏آمدند. مهدي شهيد شد و حاج‏آقا مهدوي هم به شدت زخمي. تيرهايمان ته کشيده بود. چيزي در بساط نداشتيم. به غربت بچه‏ها افسوس مي‏خوردم. تير ديگري به مهدوي خورد و اوضاعش وخيم‏تر شد. ورمزياري  درست در نوک درگيريها بود و نزديکترين نقطه به دشمن. يکي از تيرهاي دشمن اين بار هدفم گرفت و نشست در پيکر خسته‏ام. 

فقط ورمزياري بود که همچنان آتش مي‏ريخت بر سر دشمن. شجاعت و شهامتش به حيرتم واداشته بود که يک لحظه ديدم تيري خورد به سرش. ورمزياري افتاد. ولي هنوز زنده بود. نگاهم با نگاه ورمزياري که گره خورد با اشاره به من فهماند که نقشه عملياتي توي جيبم است بردار خاکش کن، نبايد به دست عراقي‏ها بيفتد. 

قدرت حرکت نداشتم و چنين کاري هم از من برنمي‏آمد. دشمن رسيده بود بالاي سر بچه‏ها و تير خلاص مي‏زد. عمامه مهدوي تا آخر سرش بود و هنوز هم عمامه غرق به خون را بر سر داشت. تانک‏ها رسيده بودند نزديکي‏ام و جنازه‏هاي تعدادي از بچه‏ها زير شني تانک‏ها له شده بودند.مهدوي و ورمزياري هنوز رمقي در پيکر داشتند و هر دو ذکر مي‏گفتند: يا زهرا (س)، يا مهدي ادرکني و يک لحظه هر دو با هم گفتند: «السلام عليک يا اباعبدالله...» و ديگر هيچ صدايي نيامد. ديگر هيچ تيري از طرف ما به سوي دشمن شليک نمي‏شد. فقط چند تا مجروح بوديم. دشمن به غير از زخمي‏ها که حال حرف زدن نداشتند بقيه را با تير خلاص زدند. با خود مي‏گفتم؛ کاش يکي به آقا مهدي مي‏گفت که نيروهايت به سفارش تو، حسين وار جنگيدند و حسين وار شهيد شدند؛ ولي اين امکان ديگر براي ما نبود. سربازان عراقي ما را به اسارت مي‏بردند و مقاومت در پل طلاييه خاتمه يافته بود. 

نوشته: ابوالفضل هادي 

پي نوشتها:

1- علي اكبر ورمزياري اهل سلماس آذربايجان غربي و فرمانده دلاور و گمنام گردان علي اكبر لشكر عاشورا در عمليات خيبر

منبع: كتاب آشنايي ها ( مجموعه خاطرات شهيد باكري )