مقدمه

نمایندگی مذهبی

مقدمه

روزى بازوى نظامى پدر شده ، بـه فرمانش بـه طرف كوفه روانه مى گردد تا مردم آن سامان را از توطئه شوم دشمنان اسلام آگاهى داده ، آنان را برای مقابله بـا پیمان شكنان و ناكثین بـسیج كند. روزی دیگر به عنوان بـازوى سیاسى امام در جریانات سیاسى دوران عثـمان وارد صحنه شده ، او را نسبـت بـه وضع ناهنجار خلافتش و كثـرت انحرافات آگاه مى سازد و یا در مسئله حكمیت بـه دستـور آن حضرت و با بـیانات شیوا ، به تبیین مسائل می پردازد.و یا  با تکیه بر کرسی قضاوت و پذیرش مسوولیت ها بـه كمك و یارى پـدر مى شتابـد.

این نوشـتـار كوتـاه اگر چـه بـیان كننده بـخـشـى از مسوولیت ها و ماموریتهاى امام حسن(ع) در دوران پدر مى باشد، اما باید اعتراف كرد كه بدون شك در این سى و هفت......

در دین مقدس اسلام به مسلمانان سفارش اکید شده که فرد در زمان زندگیش وصیت نامه بنویسد که معمولاً در آن به مسائل مادی و معنوی پرداخته می شود. کسانی که ثروتی ندارند هم وصیت نامه را نوشته و در آن سفارشات معنوی می نماید. با خواندن وصیت نامه علما و بزرگان درسهای معنوی زیادی نصیبمان می شود.

اهل بیت علیهم السلام نیز خود به این سفارش عامل بودند که دنیایی از معرفت و عرفان در آن یافت می شود. در اینجا وصیت نامه امام مجتبی علیه السلام را که خطاب به برادر خود امام حسین علیه السلام است را می آوریم تا با گوش دل آخرین توصیه های امام خود را شنوا و سپس عامل باشیم.

و این هم وصیتی است که از امالی شیخ(ره) نقل شده که به برادرش امام حسین(ع) فرمود:

" هذا ما اوصی به الحسن بن علی الی اخیه الحسین بن علی: اوصی انه یشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له، و انه یعبده حق عبادته، لا شریک له فی الملک، ولا ولی له من الذل، و انه خلق کل شیء فقدره تقدیرا، و انه اولی من عبد، و احق من حمد، من اطاعه رشد، و من عصاه غوی، و من تاب الیه اهتدی.

فانی اوصیک یا حسین بمن خلفت من اهلی و ولدی و اهل بیتک ان تصفح عن مسیئهم، و تقبل من محسنهم، و تکون لهم خلفا و والدا، و ان تدفننی مع رسول الله صلی الله علیه و آله فانی احق به و ببیته، فان ابوا علیک فانشدک الله بالقرابة التی قرب الله عزوجل منک و الرحم الماسة من رسول الله صلی الله علیه و آله ان تهریق فی محجمة من دم، حتی نلقی رسول الله صلی الله علیه و آله فنختصم الیه و نخبره بما کان من الناس الینا بعده" ثم قبض (ع) .(1)

" این است آنچه وصیت می کند بدان حسن بن علی به برادرش حسین بن علی: وصیت می کند که گواهی دهد معبودی جز خدای یکتا نیست که شریک ندارد، او پرستش می کند او را بدان جهت که شایسته پرستش است، شریکی در سلطنت ندارد و سرپرستی از خواری برای او نیست، و براستی که هر چیزی را او آفریده و بخوبی و به طور کامل اندازه گیری آن را مقدر فرموده، و شایسته ترین معبود، و سزاوارترین.......

سخاوت از جمله صفاتی است که هر کسی نمی تواند به آن متخلق شود. چرا که دل کندن از مال دنیا سخت و دشوار است؛ و تنها کسانی می توانند از مال دنیا بگذرند که به دنیا دلبستگی نداشته باشند. آن زمان است  که فرد همه را در مال خود شریک دانسته و حتی از شراکت پا فراتر نهاده و به قدر رفع نیاز برای خود صرف کرده و مابقی را در بین نیازمندان بذل می نماید.اهل بیت علیهم السلام کمال این صفت را دارا بوده و در بذل کرم به جایی رسیده بودند که درخواست هیچ نیازمندی را بی پاسخ نمی گذارده و حتی گرسنگی و شدائد را تحمل می کردند و حق خود را به نیازمندان بذل می نمودند. حضرت علی علیه السلام به عنوان پدر ائمه علیهم السلام و خانواده محترم ایشان حد کرم و سخاوت را به درجه ای رسانیدند که در مقامشان سوره دهر نازل گردید.سخاوت امام حسن علیه السلام به عنوان فرزند بزرگ این خانواده عزیز؛ نیز زبانزد خاص و عام است تا بدانجا که به کریم اهل بیت معروف گردیده است. در این مقاله قصد داریم شمه ای از کرم این امام همام را ارائه دهیم.

در حدیثى آمده كه امام حسن (ع) هیچ‏ گاه سائلى را رد نكرد و در برابر درخواست او «نه» نگفت، و چون به آن حضرت عرض شد: چگونه است كه هیچ ‏گاه سائلى را رد نمى‏كنید؟ پاسخ داد: «انى لله سائل و فیه راغب و انا استحیى ان اكون سائلا و ارد سائلا و ان الله تعالى عودنى عادة، عودنى ان یفیض نعمه على، و عودته ان افیض نعمة على الناس، فاخشى ان قطعت العادة ان یمنعنی المادة»؛من سائل درگاه خدا و راغب در پیشگاه اویم، و من شرم دارم كه خود درخواست كننده باشم و سائلى را رد كنم، و خداوند مرا به عادتى معتاد كرده، معتادم كرده كه نعمتهاى خود را بر من فرو ریزد، و من نیز در برابر او معتاد شده‏ام كه نعمتش را به مردم بدهم، و ترس......

زندگینامه امام حسن علیه السلام، داستان، فهرست اشعار، صلح امام حسن (ع)، فیلم، سرگرمی، ‌دعا، پرسش، كتابشناسی، عناوین، متن روایات، الفاظ

این مجموعه جهت آشنایی با زندگی، ادعیه و كلام اهل بیت علیهم السلام می باشد كه مشخصا به معرفی زندگی امام حسن (ع) پرداخته است.

زندگینامه امام حسن علیه السلام : شامل فرازهایی از زندگانی آن حضرت می باشد كه مباحث : تولد و كودكی،‌ كمالات انسانی،‌ بیعت مردم با حسن بن علی (ع) و همسران و فرزندان حسن بن علی (ع) را در برمی گیرد.

داستان : این بخش شامل 44 داستان همراه با گفتار، تصویر و ذکر منبع می باشد.

فهرست اشعار : شامل 20 عنوان شعر در مدح امام حسن (ع) می باشد كه توسط شعرائی چون همای شیرازی، شوشتری اصفهانی،‌ سنایی و … به صورت گویا ارائه می گردد.

صلح امام حسن علیه السلام : این بخش مشتمل بر 6 عنوان می باشد كه عبارتند از : - مقدمه - پیشگفتار  - بخش نخست - بخش دوم : موقعیت سیاسی - بخش سوم.....

باآمدنت جهان گلستان شده است

چشم و دل ما شكوفه باران شده است

ای صبح بهاری ازصفای قدمت

این باغ پراز لاله و ریحان شده است

تومظهر نوری در آفاق وجود

خورشید ز روی تو درخشان شده است

خورشید كه دیده كه به شب جلوه كند؟

جزمهر تو كاین گونه نمایان شده است

گفتند به ما كوكبی از عالم عشق

امشب به زمین آمده.....

باآمدنت جهان گلستان شده است

چشم و دل ما شكوفه باران شده است

ای صبح بهاری ازصفای قدمت

این باغ پراز لاله و ریحان شده است

تومظهر نوری در آفاق وجود

خورشید ز روی تو درخشان شده است

خورشید كه دیده كه به شب جلوه كند؟

جزمهر تو كاین گونه نمایان شده است

گفتند به ما كوكبی از عالم عشق

امشب به زمین آمده.....

امشب بهشت و گلشن رضوان مزین است ، امشب رواق منزل جانان مزین است.

امشب عرش وزمین برای جشن ، غرق زیور و جبرئیل درآسمان و زمین در حال صعود و نزول.

درهای آسمانی گشاده و بر بام عرش، پرچم رحمت در اهتراز.

ملائک کمر به خدمت بسته و در حال آمد ورفت.

شب است و زمین نور باران، گویا خورشید هم منتظر است.

چشم بود و افق بی انتهای آسمان ، گوش بود و نغمه بی پایان ملکوت .

خدایا ارض و سماء را چه شده که اینگونه در هیجانند ؟

بیا دل را به گلستان.....

اگر یك تبسم، حسن می شدیم

مرید خصال حسن (ع) می شدیم

دل روشنش را ورق می زدیم

و با نور او هم سخن می شدیم

ز بوی كرامات او چون بهار

شكوفا و گل پیرهن می شدیم

به باغ جمالش، قدم می زدیم

شبی بلبل آن چمن می شدیم

برای پراكندن....

حسن مجتبی اولین مژده از كوثری است كه خداوند بر حبیبش وعده داده بود. حسن اولین گل از بوستان علی و فاطمه، اولین وارث بزرگی والدین بزرگوارش و نخستین كسی است كه یا بن رسول ا... لقب یافت و دهان دشنام گویانی كه پیامبر را ابتر می خواندند، بست.

زندگی امام حسن سكوتی تحمیلی است در میان دو فریاد، فریاد امام علی بر " قاسطین و مارقین و ناكثین" و فریاد امام حسین بر ظلم  و انحطاط حكومت یزید و هر دو چه خونین به پایان رسیدند. علی را در محراب عبادت فرق سر شكافتند و حسین را در صحرای عطشناك كربلا  با 72 تن از بهترین یارانی كه هر رهبری آرزوی آنان را دارد، در بستر خون نشاندند. خون و رنگ سرخ آن جاودانه ترین رنگ ها در حافظه تاریخ است. فرق خونین علی و پیكر خونرنگ حسین در تمام تاریخ نه تنها شیعه كه تمام فرق اسلامی در خاطره ها باقی ماند و حركت ساز شد. ولی زندگی سیاسی امام حسن در دوران محیلانه و سیاستمدارانه معاویه سپری شد. معاویه یك به یك یاران امام حسن را از گرد ایشان پراكند و صلح ناخواسته را به ایشان تحمیل كرد. امام حسن تنهاترین سردار تاریخ اسلام است. به یاد آوریم سخن ایشان به یكی از یارانشان را كه فرمودند اگر به اندازه این گله گوسفند همراه داشتم لحظه ایی در قیام تردید نمی كردم و وقتی آن یار امام ، گوسفندان گله را شمارش كرد تعداد آنها را كمتر از انگشتان......

همان‏گونه كه درروایتآمده، منظورازمكارم اخلاق آن اعمالى است كه ازنظراخلاقى، فوق‏العاده باشد، چون برخى از كارها و اخلاقیات انسان است كه به طورعادى براى عموم مردم عادى است مثل آن كه كسى به شما نیكى و احسان كند و شما نیز در برابر به او احسان و نیكى كنید، كه این یك امرعادى و طبیعى است، و خلاف این كارغیرطبیعى است كه قرآن كریم نیز آن را به عنوان یك اصل طبیعى عنوان كرده و مى‏فرماید:

"هل جزاء الاحسان الا الاحسان ." (الرحمن/60)

اما اگر كسى توانست تا این حد خود را كنترل كند و این اندازه برنفس خود مسلط گردد كه بدى و ظلم را با احسان و نیكى مقابله كند، این كاراز نظر اخلاقى یك كار فوق العاده است كه هركس نمى‏تواند چنین كارى را انجام دهد...

به قول شاعر كه مى‏گوید:

بدى را بدى سهل باشد جزااگر مردى «احسن الى من اساء» !

مرحوم شهید آیت الله استاد مطهرىدركتاب فلسفه اخلاق خود، تحقیق جالبى دراین باره دارد و پس ازآن قسمتى ازدعاى مكارم الاخلاق صحیفه سجادیه را در این باره نقل كرده كه دعا كننده گوید:

«اللهم صل على محمد و آل محمد و سددنى ـ لان اعارض من غشنى بالنصح.»

پروردگارا، درود فرست برمحمد وآل محمد و به من توفیق ده كه معارضه ‏كنم به نصیحت با آن كسانى كه با من بهظاهر دوستى مى‏كنند، ولى در واقع مى‏خواهند با من بدى و دغلى كنند .

«و اجزى من هجرنى بالبر.»

خدایا، به من توفیق ده كه جزا بدهم....

این وصیتى است كه از امالى شیخ طوسی(ره) نقل شده كه به برادرش امام حسین علیه السلام فرمود:

"این است آنچه وصیت مى‏كند بدان حسن بن على به برادرش حسین بن على: وصیت مى‏كند كه گواهى دهد معبودى جز خداى یكتا نیست كه شریك ندارد ،پس پرستش مى‏كند او را بدان جهت كه شایستهیپرستش است ، شریكى در سلطنت ندارد و سرپرستى از خوارى براى او نیست و بهراستى كهاوهر چیز را آفریده واندازه ی آن را به خوبی مقدر ساخته و شایسته‏ترین معبود و سزاوارترین كسى است كه او را ستایش كنند ، هر كه ازاو فرمانبردارى كند راه رشد را یافته ، و هر كس كه نافرمانیشراكند به گمراهى و سرگشتگىمی افتد و هر كس به سوى او بازگرددهدایت گشته است.

من تو را سفارش مى‏كنم(اى حسین ) به بازماندگانم از خاندان و فرزندان و خانواده خودت كه از بدكارشان درگذرى و از نیكوكارشان بپذیرى ، و براى آنها جانشین و پدرى مهربان باشى، و دیگر آن كه مراکناررسول خدا دفننمایی كه من به او و خانه او شایسته ‏تر از دیگران هستم...

و اگر از این كار مانع شدند و جلوگیرى كردند....

امام حسن علیه السلام، مسؤولیت‏خلافت را در فضایى مضطرب و ناآرام كه در اثر دسیسه‏هاى بنى‏امیه و دیگران در پایان زندگانى پدر بزرگوارش امام على‏علیه السلام بروز كرده بود بر عهده گرفت. با نگاهى گذرا به اوضاع و مشكلات پیچیده و ناگوار آن زمان ، مى‏توان نكات زیر را از زندگى امام حسن‏علیه السلام برداشت كرد:

امام حسن‏علیه السلام حكومت‏خود را با مردمى شروع كرد كه به مكتبى بودن مبارزه و هدف‏هاى آن، ایمان واضح و كاملى نداشتند را از جنبه دینى و اسلامى با خواسته‏هاى مبارزه هماهنگ نبوده و به طور کلی به چهار دسته تقسیم شده بودند:

الف) امویان

ب) خوارج

ج) شكاكان

د)حمراء آنان پاسبانان «زیاد» بودند و مى‏خواستند سربازان شخص پیروز و شمشیرهاى شخص غالب باشند. كارشان به جایى رسید كه كوفه را به خود نسبت دادند و گفتند: «كوفه ی حمراء»

در این میان پیروان امام حسن‏علیه السلام كسانى بودند كه پس از شهادت پدر بزرگوارش على‏علیه السلام، به بیعت‏با او شتافتند و در كوفه عده آنان بسیار بود. اما دسیسه‏ها و فتنه‏گرى دیگران، پیوسته حركات آنان را با شكست روبه‏رو، و خنثى مى‏كرد.

در این دوره مردم ساده‏لوح با امام حسن‏علیه السلام آن‏سان رفتار مى‏كردند كه گویى امامت او را در امتداد خط سقیفه و شأن ایشان را در حد خلافت مى‏دانستند و این‏گونه بود كه جایگاه رفیع امامت را تنزل بخشیدند.

تبلیغات نیرنگ‏آمیز معاویه ، موج شك را در مكتبى بودن مبارزات امام حسن‏(ع) برانگیخت و این شبهه را در دل مردم ساده لوح قوت بخشید كه مبارزه....

تواضع و فروتنى آن حضرت انس با قرآن و خوف و خشیت آن حضرت در راه زیارت خانه خدا و سفر حج نمونه‏هایى از كرم و سخاوت امام(ع)

 نامه پر بركت

شاخه ‏گل پر بركت دفع دشمنى خطرناك از مردى به وسیله امام

یکی از مسائل مهمی که همیشه در مورد انسان مطرح می شود؛ اخلاق حسنه می باشد که انسان کامل باید خود را به آن متخلق نماید. اهل بیت علیهم السلام تنها انسان هایی هستند که در این باب موفق بوده، و در این باب گوی سبقت را ربوده اند. در این مقاله قصد داریم که شمه‏اى از فضایلاخلاقیامام مجتبى علیه السلام راکه به عنوان الگو نیز مطرح هستند، بیان نماییم. باشد که راهگشایی برای نیل به انسانیت باشد.

مرحوم شیخ صدوق در كتاب امالى به سند خود از امام صادق علیه السلام روایت كرده كه آن حضرت فرمود:

حسن بن على(ع)عابدترین مردم زمان خود و زاهدترین آنها و برترین آنها بود، و چنان بود كه وقتى حج‏ به جاى مى‏آورد، پیاده به حج مى‏رفت و گاهى نیز پاى برهنه راه مى‏رفت.

نخستين مظهر و نشانه‏ي کوثر که بر دامان پاک فاطمه‏ي اطهر (سلام الله عليها) پا به عرصه‏ي گيتي نهاد امام حسن عليه السلام بود. نشانه‏اي از تجلي مقدس‏ترين پديده‏اي که از خجسته‏ترين پيوند برين انساني، نصيب حضرت محمد صلي الله عليه و آله، علي مرتضي عليه السلام و فاطمه زهرا (سلام الله عليها) گرديد. همان لؤلؤي که از برزخ دو اقيانوس نبوت و امامت‏به ظهور پيوست ومعجزه‏ي بزرگ «مرج البحرين يلتقيان، بينهما برزخ لا يبغيان، يخرج منهما اللؤلوء والمرجان‏» . (1) را تجسم بخشيد و کلام خدا در کلمه‏ي وجود چنين ظاهر شد. از نيايي الهام گير و پدري پيشوا، وارثي برخاکيان و جلوه‏اي برافلاکيان پديد آمد با وراثتي ابراهيمي، مقصدي محمدي، منهجي علوي، زهره‏اي زهرايي که عصاي فرعون کوب موسي را در دست صلح آفرين عيسوي داشت و تنديس زنده‏ي اخلاق قرآن بود و رايت جاودانگي اسلامي را در زندگي توام با مجاهده و شکيبايي تضمين کرد و بقاع امن و ايمان را به ابديت در بقيع شهادت بر افراشت و مکتبش از خاک گرم مدينه به همه سوي جهان جهت‏يافت و با همه‏ي مظلوميتش در برابر سياهي و تباهي جبهه گرفت و به حقيقت اصالت‏بخشيد و مشعلدار گمراهان و زعيم ره يافتگان گرديد. حضرتش در بقيع بي بقعه; در جوار جده‏ي پدريش فاطمه بنت اسد، برادر زاده نازنينش امام سجاد عليه السلام و مضجع امام باقر و امام صادق عليهما السلام آرميده است. (2)

تولد و کودکي

در كنار رفتارهاى قرآنى امام حسن مجتبى‏عليه السلام، از ديدگاه‏هاى حضرت پيرامون قرآن هم نبايد غافل ماند. حسن بن على‏عليهما السلام گاه از نقش راهنمايى قرآن سخن مى‏گويد، زمانى از تفسير و شيوه‏ها و نبايدهايش سخن مى‏گويد. از تأثير آن در جلاى سينه‏ها، تأثيرش در قيامت و احوال مؤمنان و شرايط تمسّك به قرآن و... سخن دارد. گوشه‏هايى از اين بخش‏ها را مى‏خوانيم:

الف) قرآن؛ ثقل اكبر

ب) قرآن؛ امام هدايت‏