مصرف- بسیاری بر این باورند عنوان سالی که در آن قرار گرفتهایم از کاربردیترین و عملیاتیترین عناوینی است که در سالهای اخیر به آنها پرداخته شده است.
در آغاز اين سال همان گونه كه شاهد هستيم مباحث متعددي از سوي نهادهاي مختلف درباره كاهش ميزان مصرف بيان مي شود. اين همان چيزي است كه در سال هاي گذشته نيز رخ داده است.
اما انتظار اصلي از اين به بعد به وجود مي آيد كه خب، بالاخره چه بايد كرد؟ دولتي كه مدام از كاهش هزينه ها سخن مي گويد، چقدر توانسته به اين امر بپردازد؟ يا سازماني كه مدام از صرفه جويي در بخش هاي مختلف حرف مي زند خود آن سازمان چقدر در اين عرصه عملكرد درستي داشته باشد؟ امسال سال اصلاح الگوي مصرف است.
عنواني كه براي مديران و مسئولان كشور وظيفه اي بيش از پيش سنگين را ايجاد كرده است. زيرا پرداختن به اصل موضوع اصلاح الگوي مصرف از فرد فرد آحاد جامعه و در راس همه دستگاه هاي اجرايي و مسئولان كشور آغاز مي شود.
اصلاح الگوي مصرف طبيعتا با تشكيل ستاد هاي پر نام و آوازه و هزينه هاي تبليغاتي آنچناني مغايرت خواهد داشت و به نظر مي رسد هر سيستمي بايد با كارآمد كردن نظام مديريتي خود در درجه اول در اصلاح الگوي استفاده از وقت و زمان ، فرايند هاي جاري هر مجموعه و ... عمل كند.
رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی خود، سال جاری را به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف نام نهادند تا بار دیگر دولتمردان و مردم را نسبت به ضرورت موضوع و شرایط خاص کشور آگاه سازند. در سالیان گذشته همواره روی بحث پرهیز از اسراف و زیاده روی در مصرف تاکیدات متعددی انجام گرفته است.
اما نامگذاری سال 88 به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف، حکایتهای بسیاری در خود نهفته دارد و وظایف مسئولان و مردم را برای تحقق اهداف در نظر گرفته شده در این عنوان صد چندان میکند.
درباره پرهیز از اسراف در مصرف، مقام معظم رهبری در هر فرصتی که پیش آمده به بیان توصیههای حکیمانه خویش پرداختهاند و این گونه نیست که این مسئله برای اولین بار از طرف ایشان مطرح شده باشد. این بار نهادها و دستگاهها و مردم وظیفهای سنگینتر از قبل بر دوش خود احساس میکنند تا در راستای تحقق فرمایشات رهبرشان گامهای عملیتری بردارند.
نمونههای مصداقی
مصرف انرژی بالاتر از ژاپن و چین کافی است نگاهی به اخبار و آمار منتشر شده در سالهای اخیر درباره اسراف و چگونگی مصرف در امور متعدد بیندازیم،آن وقت مشخص میشود که چرا این ضرورت احساس شده است تا سالی با این عنوان نامگذاری شده و تلنگری هم به دولت و هم به مردم و نیز به دستگاههای دیگر زده شود.
در سالیان گذشته یکی از مواردی که در باب اصلاح الگوی مصرف روی آن تاکید شده است مقوله انرژی است. در این راستا اقداماتی نیز انجام شد که از جمله آنها میتوان به سهمیه بندی بنزین برای کنترل مصرف اشاره کرد. اما این اقدام نیز آن طور که باید و شاید نتوانست موفقیت چندانی به همراه داشته باشد.
همین چندی پیش بود که رئیس هیأت مدیره شرکت بهینهسازی مصرف سوخت کشور در همایش عزم ملی در اجرای مبحث 19 مقررات ملی ساختمان و مصرف بالاي انرژي به شدت از روند مصرف انرژی در کشور ابراز نگرانی کرد.حمدالله محمدنژاد ، در کلامی همراه با نگرانی بسیار، آمار مصرف بیرویه انرژی در کشور را اعلام و چندین بار تکرار کرد، اگر این روند تا سال 1403 ادامه یابد، با فاجعهای بزرگ روبه رو خواهیم شد.
محمدنژاد، شدت مصرف انرژی در ایران را 3/2 برابر چین، 5 برابر میانگین جهانی، 5/14 برابر ژاپن و 5/3 برابر ترکیه ذکر کرد. وی بااشاره به اینکه مسئولیت اجرای مبحث 19 مقررات ملی ساختمان با وزارت مسکن و شهرسازی است، گفت: سؤال ما این است، چرا تاکنون این مبحث (مبحث 19)اجرا نشده است؟ به راستي چرا در شرايط فعلي كشور،مسئول دولتي بايد از احتمال يك فاجعه سخن بگويد؟
و به فرض وجود چنين شرايطي، چرا وقتي دولتي ها آن را درك هم كرده اند، اقدام خاصي براي حل و فصل موضوع انجام نمي شود؟ اين ها سؤالاتي است كه در همين آغاز سال بايد درپي پاسخي براي آن بود.
حاملهاي انرژي
ماجرا به اينجا ختم نمي شود.در جاي ديگري نيز حرف و حديثهايي وجود دارد. بدون تردید ارزان بودن قیمت حاملهای انرژی در سالیان گذشته باعث اسراف و ولنگاری و رشد بیرویه مصرف شده و به هدر رفتن منابع ملی و نیز تشدید تخریب محیط زیست را در پی داشته است.
فراموش نكنیم كه با توجه به مصرف بسیار بالای حاملهای انرژی در كشور، حتی در خوشبینانهترین حالت(10 الی 15 درصد)، میزان صرفهجویی مردم قابل توجه نخواهد بود . حالا بايد مديران پاسخ بدهند با اين شرايط چه برنامه اي دارند. در هر حال اين دولت هست كه بايد براي هر شرايطي تصميم بگيردو در انديشه اداره امور مردم برآيد.
بر اساس آمارهای منتشر شده، سهم یارانههای مستقیم و حاملهای انرژی از تولید ناخالص ملی (GDP) در سال 1380، 6/7 درصد بوده كه در سال 1385، 9/25 درصد رسیده و بدون تردید با وضعیت كنونی هر سال رو به افزایش است. به زبان گویاتر میزان مصرف، یارانه و قیمت حاملهای انرژی در ماه كه در سال 1380، 2/15 میلیارد دلار بوده در سال 1386، به 8/78 میلیارد دلار رسیده است كه رقمی فوقالعاده بالا و غیر قابل تصور برای اقتصاد ایران است.
25 هزار ميليارد تومان هزينه سوخت وسايل نقليه و خسارتهاي آنها!
در این میان به یک مصداق دیگر نیز اشاره میشود. رئيس ستاد حمل و نقل و مديريت مصرف سوخت ضمن آن که از ارائه طرح جامع اصلاح الگوي مصرف در بخش حمل و نقل و سوخت به دولت خبر داد با اشاره به وضعيت فعلي هزينههاي مصرف سوخت در حوزه حمل و نقل در كشور و خسارتهاي ناشي از حوادث رانندگي نیز گفت: روزانه ٧٠ميليارد تومان و سالانه بيش از ٢٥هزار ميليارد تومان هزينه سوخت وسايل نقليه و خسارتهاي تصادفات آنها در كشور است.
رويانيان افزود: در طول سال ٤ميليارد ساعت وقت و عمر مردم در ترافيك شهرهاي بزرگ تلف ميشود كه اگر قيمت ريالي اتلاف وقت را هر ساعت تنها يك هزار تومان محاسبه كنيم، بايد گفت سالانه ٤هزار ميليارد تومان قيمت اتلاف وقت ناشي از ترافيك به كشور تحميل ميشود.
وي با اشاره به اين كه سالانه ٣٠هزار ميليارد تومان هزينه سوخت و ناهنجاريها در نحوه استفاده از وسايل نقليه و ترافيك ناشي از حمل و نقل در شهرهاست، گفت: روزانه ٦٠ نفر در تصادفات كشور كشته و ٦٠٠نفر مجروح ميشوند كه معادل مالي اين رقم بسيار بالاست.
ايد در لابلاي اين بحث ها بهتر بود تا وي از عملكردهاي مجموعه هاي زيرنظر خود در جهت بهبود شرايط نيز سخن بگويند و اين كه مردم چقدر ميتوانند اميدوار باشند كه تلاش هاي ستاد حمل و نقل و مديريت مصرف سوخت به نتيجه مثبتي برسد.ويا سرنوشت حمل و نقل عمومي تهران وبودجههايي كه هنوز از سوي اين ستاد به پايتخت كشور اختصاص پيدا نكرده، چه ميشود؟ توسعه خطوط مترو و راهاندازي شبكههاي حمل و نقلي پرحجم و پر سرعت مانند BRT، بنابرنظر كارشناسان يكي از اصلي ترين راههاي كاهش ترافيك در كلانشهر تهران است.
مسئولان شهرداري مي گويند: از سال 85 كه ستاد تبصره 13 فعال بوده است، قرار است از سهم بدهي هاي سال 84 و 85، 2700 دستگاه اتوبوس به شهرداري تهران داده شود در حالي كه تعداد معدودي تحويل داده شده است و در سال 86 و 87 نيز وضعيت بدتر شده است.
رويانيان با اشاره به اين كه روزانه ٣٦هزار ليتر بنزين در تهران تبخير ميشود، گفت:اين رقم سالانه معادل ٢/١٣ميليون ليتر است كه بدين ترتيب با محاسبه قيمت بنزين سالانه ٥ميليارد و٢٠٠ميليون تومان بنزين تنها در پايتخت تبخير ميشود كه بايد جلوي اين امر گرفته شود. وي با بيان اين كه پرت بنزين هنگام سوختگيري در كشور روزانه٢٠٠هزار ليتر است، يادآور شد: سالانه حدود ٧٣ميليون ليتر بنزين هنگام سوختگيري هدر ميرود كه بايد هرچه سريعتر اقدامات لازم براي جلوگيري از اين امر در كشور اجرا شود.
اما ظاهرا آقاي رويانيان از يك مسئله مهم غفلت كرده اند. محمدباقر صدري از كارشناسان اقتصادي خاطرنشان كرد: مصرف روزانه بنزين در كشور70 ميليون ليتر است كه بيش از50 درصد آن از سوي خودروهاي دولتي مصرف ميشود و دولت نزديك به پنج ميليون نفر شاغل دارد.
مصرف برق ٣ برابر متوسط دنيا
در عرصه دیگری از انرژی به موضوع برق نیز میتوان اشاره کرد.مصرف بیرویه برق در منازل، ادارت، کارخانهها و ... نیز از جمله مشکلاتی است که همواره با اسراف و زیادهروی روبرو بوده است. قاسمي مدیرکل روابط عمومی وزارت نیرو در این باره با اشاره به اين كه در سال گذشته برنامهها و همكاري مردم نتایج خوبی در میزان مصرف برق به همراه داشته است.
گفت: در سال گذشته سرانه برق در كشور كاهش يافت، اما آن چه در صنعت برق در كشور شاهديم اين است كه برنده مسابقه بين توليد و مصرف، مصرف است و اين مشكلي است كه بايد در سالي كه به اصلاح الگوي مصرف نامگذاري شده است، براي رفع آن چارهانديشي شود.
وي با اشاره به تحقيقي كه در وزارت نيرو صورت گرفته است، گفت: تحقيقات نشان ميدهد كه كشور ما در زمينه ايجاد ظرفيتها و نيروگاههاي جديد برق در رده سوم قرار دارد، اما مشكل كمبود همچنان نگرانيهايي را در پي دارد. چرا كه بر اساس تحقيقات سرانه برق در كشور ٢ هزار و ٧٠٠ كيلو وات ساعت است در حالي كه ميانگين آن در جهان ٩٠٠ كيلو وات ساعت است.
وي افزود: مستندات و تحقيقات موجود نشان ميدهد كه در حال حاضر كاهش مصرف و صرفه جويي و به عبارت بهتر اصلاح الگوي مصرف برق، حرف اول را در رفع كمبود و مسائلي از جمله جيرهبندي ميزند.
یکی دیگر از عرصههای مورد توجه در بحث اصلاح الگوی مصرف، به منابع آب و غذا مربوط میشود. درباره آب که همواره آمارهای متعددی ارائه میشود. موضوع هدر رفت نان نیز از مسائلی است که علاوه بر آثار زیانبار اقتصادی، گناهی است نابخشودنی در برابر برکت الهی.
Powered By